เข็มขัดพยุงเดิน (gait belt หรือ transfer belt) เป็นอุปกรณ์ผ้าหรือไนลอนที่คาดรอบเอวผู้สูงอายุ มีห่วงจับด้านข้างหรือด้านหลังให้ผู้ดูแลจับได้มั่นคงกว่าจับแขนหรือเสื้อผ้าตรง ๆ จุดประสงค์หลักคือช่วยควบคุมจุดศูนย์ถ่วงร่างกายขณะเดินหรือเปลี่ยนท่า ไม่ใช่การรับน้ำหนักตัวทั้งหมดของผู้สูงอายุแทนขา

ในทางเวชศาสตร์ฟื้นฟู เข็มขัดชนิดนี้มักใช้คู่กับการประเมินความสามารถในการเดินด้วยแบบทดสอบ Timed Up and Go เพื่อดูว่าผู้สูงอายุยังมีกำลังขาและการทรงตัวเพียงพอจะเดินโดยมีคนช่วยหรือไม่ หากผลการประเมินบ่งชี้ว่าอ่อนแรงมาก การใช้เข็มขัดเพียงอย่างเดียวอาจไม่พอ ต้องเสริมไม้เท้าหรือโครงช่วยเดินร่วมด้วย

ประเด็นสำคัญที่ครอบครัวมักสับสนคือเข็มขัดพยุงเดินกับสายรัดตรึงร่างกาย (physical restraint) เป็นคนละวัตถุประสงค์กัน เข็มขัดพยุงเดินใช้เฉพาะช่วงเวลาที่มีผู้ดูแลอยู่ด้วยและกำลังช่วยเคลื่อนไหว ไม่ใช่การผูกไว้กับเตียงหรือเก้าอี้เพื่อป้องกันไม่ให้ลุกเอง

การใช้อุปกรณ์ใดก็ตามเพื่อจำกัดการเคลื่อนไหวโดยที่ผู้สูงอายุไม่ยินยอมหรือไม่มีคำแนะนำทางการแพทย์ถือเป็นประเด็นด้านสิทธิและจริยธรรมที่ต้องระมัดระวัง ควรปรึกษาแพทย์หรือนักกิจกรรมบำบัดหากรู้สึกว่าจำเป็นต้องจำกัดการเคลื่อนไหวเพื่อความปลอดภัยจริง ๆ

ผู้ดูแลจำนวนมากบาดเจ็บหลังจากการพยุงผู้สูงอายุผิดท่า สาเหตุหลักคือการก้มหลังดึงแทนการงอเข่าและใช้กำลังขา หลักการที่ถูกต้องคือยืนให้เท้าห่างกันประมาณช่วงไหล่ งอเข่าเล็กน้อย หลังตรงตลอดเวลา และให้เข็มขัดพยุงเดินเป็นจุดจับหลักแทนแขนของผู้สูงอายุ

หากต้องช่วยพยุงบ่อยหลายครั้งต่อวัน ผู้ดูแลควรฝึกยืดกล้ามเนื้อหลังและสะโพกเป็นประจำ และพิจารณาสลับผู้ช่วยพยุงหากมีมากกว่าหนึ่งคนในบ้าน เพื่อลดการสะสมความเมื่อยล้าที่นำไปสู่อาการปวดหลังเรื้อรัง

การใช้เข็มขัดพยุงเดินไม่ควรมองแยกจากการประเมินกิจวัตรประจำวัน (ADL) ของผู้สูงอายุโดยรวม เพราะความสามารถในการเดินเชื่อมโยงกับกิจกรรมอื่น เช่น การลุกจากเตียง การเข้าห้องน้ำ และการอาบน้ำ หากพบว่าความสามารถด้านใดด้านหนึ่งถดถอยลงพร้อมกันหลายด้าน ควรพาไปประเมินภาวะเปราะบางโดยรวมกับแพทย์เวชศาสตร์ฟื้นฟูแทนการแก้ปัญหาแยกส่วน

ครอบครัวที่ดูแลผู้สูงอายุหลายคนพร้อมกันในบ้านเดียว ควรมีสมุดบันทึกกลางที่ระบุว่าใครต้องใช้เข็มขัดพยุงเดิน ใช้ระดับความช่วยเหลือมากแค่ไหน และมีข้อจำกัดด้านร่างกายอะไรบ้าง เพื่อให้ผู้ช่วยพยุงคนใหม่หรือญาติที่มาช่วยดูแลชั่วคราวเข้าใจสถานการณ์ได้ทันทีโดยไม่ต้องเดาเอง