คนทั่วไปคิดว่าหุ่นยนต์ดูดฝุ่นปลอดภัยเพราะตัวเตี้ยและช้า แต่ความเตี้ยนี่แหละที่ทำให้อันตรายสำหรับผู้สูงอายุ ตัวมันสูงเพียงไม่กี่นิ้ว อยู่ต่ำกว่าระดับที่สายตามักมองขณะเดิน และสีเข้มบนพื้นไม้หรือกระเบื้องสีเข้มแทบกลืนไปกับพื้น

ผู้สูงอายุที่มีสายตายาวตามวัยหรือต้อกระจกเริ่มต้นมองเห็นความต่างระดับของพื้นได้แย่ลง ภาวะนี้ทำให้ก้าวพลาดได้ง่าย ลองคิดถึงตอนเดินไปห้องน้ำตอนกลางคืนที่แสงน้อย หุ่นยนต์ที่จอดอยู่กลางทางก็เหมือนก้อนหินก้อนเล็กที่ไม่มีใครเห็น

อีกเรื่องคือเสียงและการเคลื่อนไหวที่คาดเดาไม่ได้ ท่านอาจหยุดเดินกะทันหันหรือหลบด้วยท่าทางที่เสียสมดุล ผู้ที่มีความดันตกเมื่อเปลี่ยนท่าหรือเวียนหัวง่ายยิ่งเสี่ยง ถ้ามันวิ่งมาใกล้เท้าตอนกำลังลุกจากเก้าอี้

เริ่มจากจดตารางกิจวัตรของท่านหนึ่งสัปดาห์ ท่านตื่นกี่โมง กินข้าวที่ไหน นั่งดูทีวีห้องไหน ออกไปตลาดหรือวัดเวลาใด แล้วหาช่วงที่ห้องนั้นว่างแน่นอน เช่น ท่านกินข้าวเช้าที่โต๊ะอาหาร ห้องนั่งเล่นว่างราวครึ่งชั่วโมง ก็ตั้งให้ทำห้องนั่งเล่นช่วงนั้น

แอปของหุ่นยนต์ส่วนใหญ่ตั้งเวลาได้แยกวันและแยกห้อง และบางรุ่นสั่งเริ่มหรือหยุดจากมือถือได้ทันที ลูกหลานที่อยู่ต่างจังหวัดควรลงแอปในมือถือตัวเองและตั้งให้ท่านพร้อมกันโดยไม่ต้องให้ท่านแตะอะไร แต่ต้องอธิบายให้ท่านรู้ว่าช่วงไหนมันจะออกมาทำงาน

สิ่งที่ควรเลี่ยงคือการตั้งเวลาตอนท่านงีบกลางวันหรือตอนเช้ามืด ท่านอาจลุกมาเข้าห้องน้ำโดยไม่ทันนึกว่ามันจะวิ่ง และอย่าตั้งให้ทำงานตอนไม่มีใครอยู่บ้านเลยถ้ากลับมาแล้วท่านต้องเดินผ่านจุดที่มันจอดชาร์จหรือติดค้างอยู่

ควรให้ท่านมีวิธีหยุดมันเองได้ง่าย ๆ เช่น ปุ่มบนตัวเครื่องที่ใหญ่พอ หรือบอกท่านว่าแค่ยกตัวมันขึ้นก็หยุด และสอนท่านทดลองสักครั้งจะได้ไม่ตกใจ

แอปส่วนใหญ่ให้วาดกรอบเขตห้ามเข้าบนแผนที่ที่หุ่นยนต์สร้างจากการสำรวจห้อง บางรุ่นใช้เส้นกั้นเสมือนหรือแถบแม่เหล็กวางพื้น กรอบที่ควรวาดเสมอคือบริเวณข้างเตียงที่ท่านวางเท้าลงตอนลุก พื้นหน้าประตูห้องน้ำที่เปียกลื่นง่าย และทางเดินตรงจากเตียงไปห้องน้ำ

เหตุที่ต้องกันทางเดินกลางคืนไว้ เพราะช่วงลุกจากเตียงคือจังหวะที่คนสูงอายุเสี่ยงล้ม เนื่องจากเพิ่งตื่น ความดันอาจตกเมื่อเปลี่ยนท่า และสายตายังไม่ชินกับความมืด ทางเดินนี้ควรโล่งทั้งตอนมีหุ่นยนต์และไม่มี ทางที่ดีคือให้หุ่นยนต์ทำความสะอาดห้องนอนเฉพาะตอนท่านไม่ได้อยู่ในห้องนั้น แล้วสั่งให้กลับไปจอดชาร์จนอกเขตทางเดิน

อย่าลืมบริเวณชามอาหารสัตว์เลี้ยง สายชาร์จโทรศัพท์ พัดลมตั้งพื้น และมุมที่มีสายไฟเต้ารับพ่วง หุ่นยนต์บางรุ่นตรวจจับสายไฟได้ไม่ดี และอาจดึงสายหรือลากของไปตกที่อื่น ซึ่งกลายเป็นสิ่งกีดขวางใหม่

พรมผืนเล็กที่ขอบม้วนเป็นต้นเหตุสะดุดอยู่แล้ว เมื่อมีหุ่นยนต์วิ่งทับยิ่งทำให้ขอบพรมขยับ ถ้าจะใช้หุ่นยนต์ ควรเก็บพรมผืนเล็กออกจากทางเดินหรือติดเทปกันลื่นใต้พรมให้แน่น แนวทางป้องกันการหกล้มของ CDC (STEADI) ก็แนะนำให้ตรวจพรมและสิ่งของบนพื้นเป็นขั้นแรกของการประเมินความปลอดภัยในบ้าน

ธรณีประตูหรือขอบต่างระดับอาจทำให้หุ่นยนต์ติดค้างและส่งเสียงเตือนตลอด ท่านอาจเดินไปช่วยแล้วเสียหลัก ทางเลือกคือกำหนดไม่ให้เข้าห้องที่มีธรณีสูง หรือติดแผ่นลาดเล็กที่เหมาะกับความสูง ซึ่งแผ่นลาดนั้นเองก็ต้องไม่กลายเป็นสิ่งให้สะดุด จึงควรทดลองเดินผ่านด้วยตัวเองก่อน

สายไฟและสายชาร์จให้รวบขึ้นสูงหรือเดินชิดผนังด้วยรางปิดสาย ที่ชาร์จของหุ่นยนต์ควรวางชิดผนังในที่โล่ง ไม่อยู่ในทางที่ท่านเดินผ่าน เพราะตัวแท่นเองก็เป็นสิ่งกีดขวางที่อยู่ถาวร

การตั้งค่าจากระยะไกลสะดวกมาก แต่เสี่ยงที่สุดคือสั่งงานโดยไม่รู้ว่าท่านอยู่ตรงไหนของบ้าน ก่อนสั่งเริ่มหุ่นยนต์ทางไกลทุกครั้ง ควรโทรหรือส่งข้อความถามว่าท่านอยู่ห้องไหน และถ้าบ้านมีกล้องหรือเซ็นเซอร์ ควรได้รับความยินยอมจากท่านก่อนติดตั้ง ผู้สูงอายุหลายท่านไม่สบายใจกับกล้องในบ้าน

ตกลงกติกาเรียบง่ายร่วมกัน เช่น ลูกหลานตั้งเวลาไว้เฉพาะช่วงที่ตกลงกัน ไม่สั่งแบบกะทันหัน และท่านบอกลูกหลานได้ทุกเมื่อว่าอยากให้หยุดหรือเลื่อน การให้ท่านรู้สึกว่ายังคุมบ้านตัวเองได้สำคัญกับกำลังใจของผู้สูงอายุที่อยู่คนเดียว

การตั้งค่าบัญชีแอปมีเรื่องข้อมูลส่วนบุคคลด้วย แผนผังบ้านที่หุ่นยนต์สร้างอาจถูกเก็บในคลาวด์ ควรตั้งรหัสผ่านที่เดายาก และตรวจสิทธิ์การแชร์ให้เฉพาะคนในครอบครัว

ถ้าท่านเพิ่งหกล้มในช่วงไม่กี่เดือน หรือเดินด้วยความลำบาก ใช้ไม้เท้าหรือเครื่องช่วยเดิน ควรเลี่ยงการเพิ่มของเคลื่อนที่บนพื้นก่อน และพาท่านไปตรวจร่างกายด้านการทรงตัว การทดสอบง่าย ๆ อย่าง Timed Up and Go ที่คลินิกช่วยบอกแนวโน้มความเสี่ยงได้ ตามแนวทางที่ CDC ใช้ในโปรแกรม STEADI

ถ้าท่านมีภาวะสมองเสื่อมหรือสับสนง่าย การเห็นของเคลื่อนไหวเองอาจทำให้ตกใจ ระแวง หรือพยายามไล่เตะ ซึ่งอันตรายต่อทั้งท่านและตัวเครื่อง ถ้าท่านมีภาวะเปราะบางสูงและพึ่งพาผู้อื่นในกิจวัตรประจำวันมาก การจ้างคนช่วยทำความสะอาดอาจเหมาะกว่า

ถ้าบ้านเล็กมากและของรกเก็บไม่ได้ หุ่นยนต์จะติดค้างบ่อย ท่านต้องเดินไปช่วยบ่อย ๆ กลายเป็นเพิ่มภาระและเสี่ยงล้ม ทางเลือกอื่นคือไม้กวาดและที่ตักผงด้ามยาวที่ไม่ต้องก้ม ซึ่งก็ไม่ต้องใช้เงินมากและควบคุมได้เต็มที่