ระยะเวลารอคอยคือช่วงเวลาหลังทำประกันที่บริษัทยังไม่จ่ายค่าสินไหมทดแทนสำหรับโรคบางกลุ่ม แม้จะจ่ายเบี้ยงวดแรกไปแล้วก็ตาม กรมธรรม์สุขภาพทั่วไปมักกำหนดระยะรอคอยพื้นฐานสำหรับการเจ็บป่วยทั่วไป และกำหนดระยะรอคอยที่ยาวขึ้นสำหรับกลุ่มโรคเฉพาะ เช่น เนื้องอก ถุงน้ำ หรือโรคเกี่ยวกับอวัยวะภายในบางระบบ ซึ่งเป็นกลุ่มโรคที่พบได้ไม่น้อยในวัยสูงอายุ

สิ่งที่ต้องทำคือขอดู "ตารางระยะเวลารอคอยแยกตามกลุ่มโรค" จากเอกสารสรุปเงื่อนไขกรมธรรม์ (product summary) ไม่ใช่ฟังจากคำอธิบายปากเปล่าของตัวแทนอย่างเดียว เพราะตัวเลขจริงระบุไว้ในเอกสารและมีผลผูกพันทางกฎหมายมากกว่าคำพูด

ถ้าตัวแทนบอกว่า "ไม่มีระยะรอคอย" ให้ขอดูข้อความนี้เป็นลายลักษณ์อักษรในเอกสารเสนอขาย เพราะประกันสุขภาพเกือบทั้งหมดในตลาดมีระยะรอคอยอย่างน้อยสำหรับกลุ่มโรคที่มีความเสี่ยงสูง การไม่มีระยะรอคอยเลยเป็นข้อยกเว้นที่พบน้อยมาก

ก่อนซื้อประกัน บริษัทจะให้กรอกแบบสอบถามสุขภาพ (health declaration) ถ้าผู้สูงอายุมีโรคประจำตัวอยู่แล้ว เช่น ความดันโลหิตสูง เบาหวาน หรือไขมันในเลือดสูง ต้องแจ้งตามความจริงทุกข้อ เพราะถ้าปกปิดแล้วภายหลังบริษัทตรวจสอบพบ อาจนำไปสู่การปฏิเสธจ่ายสินไหมหรือยกเลิกกรมธรรม์ย้อนหลังได้

การแจ้งโรคประจำตัวตามจริงไม่ได้แปลว่าจะถูกปฏิเสธเสมอไป บางกรณีบริษัทอาจรับประกันแต่ยกเว้นความคุ้มครองเฉพาะโรคนั้น หรือเพิ่มเบี้ยประกันสำหรับความเสี่ยงส่วนเพิ่ม ทางที่ดีคือถามให้ชัดว่าเงื่อนไขสุดท้ายที่ได้รับอนุมัติคืออะไร และขอเอกสารยืนยันเงื่อนไขพิเศษนั้นเป็นลายลักษณ์อักษรแนบท้ายกรมธรรม์

ผู้ดูแลควรรวบรวมประวัติการรักษาของผู้สูงอายุในช่วง 3-5 ปีที่ผ่านมาไว้ล่วงหน้า เพื่อกรอกแบบสอบถามสุขภาพได้ครบถ้วนและตรงกับเวชระเบียนจริง เพราะบริษัทมีสิทธิขอเวชระเบียนจากโรงพยาบาลมาตรวจสอบภายหลังหากมีการเคลมค่ารักษา

ประกันสุขภาพมีทั้งแบบเหมาจ่ายต่อการรักษาแต่ละครั้ง (lump sum) และแบบแยกวงเงินย่อยตามรายการ เช่น ค่าห้อง ค่าแพทย์ ค่าผ่าตัด แยกกันคนละก้อน แผนแบบเหมาจ่ายมักยืดหยุ่นกว่าเมื่อค่ารักษาจริงเกินคาด แต่แผนแบบแยกรายการอาจมีเบี้ยเริ่มต้นที่เข้าถึงง่ายกว่า การเลือกจึงขึ้นกับงบประมาณและการยอมรับความเสี่ยงของแต่ละครอบครัว ไม่มีแบบไหนดีกว่ากันตายตัว

สิ่งที่ต้องเช็กเพิ่มคือ "วงเงินต่อปี" ของกรมธรรม์ทั้งฉบับ ว่าครอบคลุมกี่ครั้งต่อปีและมีเพดานรวมเท่าไร เพราะผู้สูงอายุที่มีโรคเรื้อรังอาจต้องเข้ารักษาซ้ำหลายครั้งในปีเดียวกัน ถ้าวงเงินรวมต่อปีต่ำเกินไป การมีกรมธรรม์อาจช่วยได้ไม่มากเท่าที่คาดหวัง

บางแผนโฆษณาว่า "คุ้มครองยาวถึงอายุ 99 ปี" แต่มีเงื่อนไขว่าบริษัทสงวนสิทธิ์ปรับเบี้ยประกันตามอายุที่เพิ่มขึ้นหรือตามประสบการณ์การเคลมของกลุ่มผู้เอาประกันโดยรวม ซึ่งหมายความว่าเบี้ยของปีต่อ ๆ ไปอาจไม่เท่าปีแรก จุดนี้สำคัญมากสำหรับผู้สูงอายุที่มีรายได้คงที่หลังเกษียณ เพราะถ้าเบี้ยขยับขึ้นทุกปีโดยไม่มีเพดาน อาจถึงจุดที่จ่ายไม่ไหวในระยะยาว

ควรถามตัวแทนตรง ๆ ว่ากรมธรรม์นี้มีเงื่อนไข "ปรับเบี้ยตามกลุ่มอายุ" หรือไม่ และมีประวัติการปรับเบี้ยของแผนนี้ในปีที่ผ่านมาอย่างไร แม้ตัวแทนอาจไม่มีตัวเลขที่แน่นอนให้ แต่การถามคำถามนี้เป็นสิทธิของผู้บริโภคตามแนวทางคุ้มครองของ คปภ. และช่วยให้ประเมินภาระค่าใช้จ่ายระยะยาวได้สมจริงขึ้น