เครื่องช่วยฟังไม่ได้เหมาะกับทุกอาการหูตึง บางกรณีมีขี้หูอุดตัน น้ำในหูชั้นกลาง หรือโรคที่รักษาได้ การซื้อเครื่องก่อนตรวจอาจทำให้แก้ผิดจุด องค์การอนามัยโลกระบุว่าการสูญเสียการได้ยินมีสาเหตุหลายแบบ และบางแบบป้องกันหรือรักษาได้หากพบเร็ว

ผลตรวจการได้ยินที่ระบุระดับของการสูญเสียเป็นเอกสารสำคัญที่สุดสำหรับเรื่องสิทธิ ทั้งการเบิก การขอบัตรคนพิการ และการประเมินว่าท่านควรใช้เครื่องประเภทไหน โรงพยาบาลบางแห่งมีคลินิกตรวจการได้ยิน บางแห่งส่งต่อไปโรงพยาบาลที่ใหญ่กว่า

การตรวจครั้งแรกจึงเป็นทั้งการดูแลสุขภาพและการเตรียมเอกสารไปพร้อมกัน ขอสำเนาผลตรวจและใบรับรองแพทย์ไว้ทุกครั้ง

ตอนที่เขียนบทความนี้ ผู้เขียนไม่สามารถยืนยันได้ว่ารายการเครื่องช่วยฟังอยู่ในสิทธิใดและครอบคลุมเพียงใด เพราะเงื่อนไขขึ้นกับประกาศปัจจุบัน ระดับการสูญเสียการได้ยิน และสถานพยาบาล จึงแนะนำวิธีถามมากกว่าตัวเลข

สำหรับผู้ถือสิทธิบัตรทอง ให้ถามเจ้าหน้าที่ที่โรงพยาบาลหลักของท่านว่า มีบริการตรวจการได้ยินและมีอุปกรณ์ช่วยฟังในรายการสิทธิหรือไม่ ต้องมีใบส่งตัวอย่างไร หรือโทร 1330 ของ สปสช. ซึ่งเป็นสายด่วนสอบถามสิทธิ

สำหรับผู้ประกันตนในระบบประกันสังคม ให้สอบถามสำนักงานประกันสังคมหรือสายด่วนของหน่วยงานเกี่ยวกับสิทธิทางทันตกรรมและอุปกรณ์ทางการแพทย์ที่เกี่ยวข้อง สำหรับผู้เกษียณที่ใช้สวัสดิการข้าราชการหรือรัฐวิสาหกิจ ให้ถามฝ่ายบุคคลหรือต้นสังกัดโดยตรง เพราะเกณฑ์เบิกค่าอุปกรณ์ต่างกันตามหน่วยงาน

เมื่อได้คำตอบ ให้จดชื่อเจ้าหน้าที่ วันที่ และเงื่อนไขที่บอก เก็บไว้ในแฟ้มสิทธิของท่าน เผื่อถูกถามซ้ำที่อื่น

คนที่สูญเสียการได้ยินถึงเกณฑ์ที่กำหนดสามารถขึ้นทะเบียนเป็นคนพิการทางการได้ยินหรือสื่อความหมายได้ เกณฑ์การพิจารณาขึ้นกับผลตรวจและการรับรองของแพทย์ตามประกาศที่ใช้อยู่ ไม่ใช่ทุกคนที่หูตึงจะเข้าเกณฑ์ ผู้สูงอายุหลายท่านหูตึงในระดับที่ยังไม่ถึงเกณฑ์ ซึ่งเป็นเรื่องปกติ

ถ้าเข้าเกณฑ์ บัตรคนพิการเปิดทางไปสู่สิทธิประโยชน์หลายอย่าง รวมถึงการขอรับอุปกรณ์ช่วยเหลือผ่านเส้นทางของกรมส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ และศูนย์บริการคนพิการจังหวัด รายการและเงื่อนไขจริงให้สอบถามที่ศูนย์บริการหรือพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดที่ท่านอาศัยอยู่

การขึ้นทะเบียนไม่ได้ผูกกับการต้องใช้เครื่องช่วยฟังเสมอไป ท่านเลือกได้ว่าจะขอสิทธิส่วนไหน รายละเอียดขั้นตอนอ่านได้ในบทความเรื่องการขอบัตรคนพิการสำหรับผู้สูงอายุ

ถ้าท่านได้ยินแย่ลงจนสื่อสารกับครอบครัวลำบากและมีความเสี่ยงโดดเดี่ยวทางสังคม การรอสิทธินานหลายเดือนอาจไม่คุ้ม ลองถามโรงพยาบาลก่อนว่าคิวอยู่ที่ประมาณเท่าไร แล้วตัดสินใจร่วมกับท่านและครอบครัว

ถ้าซื้อเอง ควรซื้อหลังผ่านการตรวจและได้ผลการได้ยินแล้ว เลือกร้านหรือคลินิกที่ปรับเครื่องตามผลตรวจให้ได้ ถามเงื่อนไขทดลองใช้และการรับประกัน และเก็บใบเสร็จไว้ เผื่อมีสิทธิเบิกย้อนหลังซึ่งต้องถามหน่วยงานก่อนซื้อว่าเบิกได้หรือไม่ อย่าเข้าใจเอาเองว่าเบิกได้

เครื่องขยายเสียงแบบซื้อออนไลน์ราคาถูกต่างจากเครื่องช่วยฟังที่ปรับตามผลตรวจ เรื่องนี้เขียนไว้ละเอียดในบทความเปรียบเทียบเครื่องขยายเสียงกับเครื่องช่วยฟัง

เตรียมบัตรประชาชน ทะเบียนบ้าน บัตรสิทธิการรักษาที่ท่านใช้ ผลตรวจการได้ยินล่าสุดถ้ามี ใบรับรองแพทย์ และรายชื่อยาที่ท่านใช้ประจำ เพราะแพทย์อาจดูยาที่ส่งผลต่อการได้ยินด้วย

ถ้าไปติดต่อแทนท่าน ควรมีหนังสือมอบอำนาจหรือพาท่านไปด้วยในขั้นตอนที่ต้องยืนยันตัวตน บางขั้นตอนต้องการลายมือชื่อหรือการตรวจจากตัวผู้ป่วยเอง

จดคำถามไว้ล่วงหน้า เช่น ต้องตรวจที่ไหน นัดนานแค่ไหน ใบส่งตัวใช้อย่างไร และมีอุปกรณ์ในรายการหรือไม่ จะทำให้การคุยกับเจ้าหน้าที่กระชับ

ไม่ควรซื้อถ้ายังไม่เคยตรวจการได้ยินโดยผู้เชี่ยวชาญ เพราะอาจซื้อผิดชนิด และอาจพลาดโรคที่รักษาได้ ไม่ควรซื้อถ้าท่านยังไม่ยอมรับว่าหูตึงและไม่ยอมใส่ เครื่องที่ซื้อมาจะถูกเก็บเข้าลิ้นชัก ควรเริ่มด้วยการคุยและชวนไปตรวจก่อน

ไม่ควรรีบซื้อถ้ากำลังรอผลการขอสิทธิและทราบว่าสิทธิไม่เบิกย้อนหลัง ถามให้ชัดก่อน และไม่ควรซื้อจากการขายตรงหรือโฆษณาที่อ้างว่าแก้หูตึงได้ทุกกรณี