เครื่องช่วยฟังแบบที่ใช้ในทางการแพทย์ถูกปรับระดับการขยายเสียงในแต่ละช่วงความถี่ตามผลตรวจการได้ยิน (ที่เรียกว่า audiogram คือกราฟบอกว่าหูแต่ละข้างได้ยินเสียงเบาสุดที่ความถี่ใดบ้าง) หูเสื่อมตามวัย (presbycusis) มักเสียงสูงก่อน เช่น เสียงพยัญชนะ ส เ ช ฟ จึงได้ยินเสียงผู้ชายพูดแต่ฟังไม่ออกว่าพูดว่าอะไร

เครื่องขยายเสียงทั่วไปที่ขายในแพลตฟอร์มออนไลน์ มักขยายเสียงรวมทุกความถี่ในระดับใกล้เคียงกัน บางรุ่นปรับได้แค่ระดับเสียงดังเบา เมื่อใช้กับหูที่เสียความถี่สูงเป็นหลัก เสียงทุ้มของพัดลมและรถยนต์ก็ถูกเร่งไปด้วย ผู้ใช้จึงรู้สึกว่าอึกทึก ทั้งที่ยังฟังไม่ชัดอยู่ดี หลายคนใส่ไม่กี่วันแล้วเก็บเข้าลิ้นชัก

ในหลายประเทศมีการแยกเครื่องขยายเสียงสำหรับคนที่ไม่ได้มีปัญหาการได้ยินออกจากเครื่องช่วยฟังที่ใช้รักษา ประเภทของสินค้าในไทยและเงื่อนไขการขึ้นทะเบียนเป็นเรื่องที่เปลี่ยนได้ ถ้าต้องการรู้ว่าสินค้าที่เห็นอยู่จัดเป็นเครื่องมือแพทย์หรือไม่ ให้สอบถามสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาหรือดูเลขทะเบียนบนฉลากก่อนตัดสินใจ

การได้ยินแย่ลงมีหลายสาเหตุ ขี้หูอุดตันเป็นสาเหตุที่พบบ่อยและแก้ได้ด้วยการทำความสะอาดโดยแพทย์ ผู้สูงอายุที่ใส่เครื่องขยายเสียงทับขี้หูอาจทำให้ขี้หูแน่นขึ้นและเกิดเสียงหวีด การติดเชื้อในหูชั้นกลาง น้ำในหูชั้นกลาง ยาบางกลุ่มที่ทำให้หูอื้อหรือเสียการได้ยิน และเนื้องอกที่เส้นประสาทการได้ยินซึ่งพบน้อย ก็ต้องตรวจโดยแพทย์ ไม่มีเครื่องใดช่วยแก้สาเหตุเหล่านี้ได้

สัญญาณที่ควรไปให้แพทย์ตรวจโดยเร็วคือหูข้างเดียวได้ยินน้อยลงชัดเจน มีเสียงดังในหูข้างเดียว หูมีของเหลวไหลหรือปวดหู และเวียนศีรษะบ้านหมุนร่วมด้วย การได้ยินแย่ลงเฉียบพลันในหูหนึ่งข้างเป็นภาวะที่แพทย์มักต้องรีบประเมินและรักษาภายในช่วงเวลาสั้น ๆ

อาการหูตึงช้า ๆ สองข้างเท่ากัน ค่อยเป็นค่อยไปหลายปี เป็นลักษณะที่ตรงกับหูเสื่อมตามวัย แต่ก็ยังควรตรวจ เพราะการตรวจเป็นวิธีเดียวที่จะรู้ว่าสูญเสียเท่าไรและทางเลือกใดเหมาะกับหูของท่าน

โดยทั่วไปแพทย์หูคอจมูกจะส่องดูช่องหูและแก้วหู ส่งตรวจการได้ยินกับนักแก้ไขการได้ยิน ผลตรวจจะแสดงว่าท่านได้ยินเสียงเบาสุดที่ความถี่ไหน และการแยกคำพูดทำได้ดีเพียงใด จากนั้นจึงเลือกประเภทเครื่องว่าเหมาะกับแบบทัดหลัง แบบในช่องหู หรือแบบที่ต้องทำแม่พิมพ์หู ขึ้นกับระดับการสูญเสีย รูปหู ความคล่องของมือและความชอบ

การปรับเครื่องมักไม่จบในครั้งเดียว ผู้ใช้ใหม่ควรกลับไปปรับระดับเสียงหลังใช้ไปสักระยะ เพราะสมองต้องเรียนรู้ที่จะฟังเสียงที่หายไปนานแล้ว เสียงช้อนกระทบจาน เสียงใบไม้ และเสียงฝีเท้าอาจดังจนน่ารำคาญช่วงแรก นี่คือเหตุที่หลายคนทิ้งเครื่องโดยไม่รู้ว่าปรับได้

ค่าใช้จ่ายไม่ได้อยู่ที่ตัวเครื่องอย่างเดียว ยังมีค่าตรวจ ค่าปรับ ค่าแบตเตอรี่หรือแท่นชาร์จ ค่าแม่พิมพ์หู และค่าซ่อมหากเครื่องโดนเหงื่อหรือความชื้น ควรถามให้ครบก่อนตัดสินใจ รวมทั้งเงื่อนไขทดลองใช้และคืนเครื่อง

เครื่องขยายเสียงแบบเสียบหูอาจพอช่วยในสถานการณ์เฉพาะ เช่น ฟังเสียงทีวีในห้องที่เงียบ คุยกับคนหนึ่งคนในระยะใกล้ ถ้าตรวจแล้วระดับการได้ยินลดไม่มากและไม่มีปัญหาที่ต้องรักษา แพทย์หรือนักแก้ไขการได้ยินอาจบอกว่ายังไม่จำเป็นต้องใช้เครื่องช่วยฟังเต็มรูปแบบ ท่านจึงใช้เครื่องขยายเสียงเป็นตัวเลือกชั่วคราวได้ ในกรณีนี้การตัดสินใจเกิดหลังตรวจ ไม่ใช่ก่อนตรวจ

ข้อควรระวังคือเสียงดังเกินไปทำลายหูที่เหลืออยู่ได้ ลูกหลานควรสังเกตว่าท่านปรับดังจนมีเสียงหวีดในหู หรือหูอื้อหลังถอดออกหรือไม่ ถ้าเป็นแบบนั้นให้หยุดและพาไปตรวจ

สิทธิด้านเครื่องช่วยฟังของแต่ละกองทุนและแต่ละโรงพยาบาลไม่เหมือนกัน ผู้ที่ได้รับการรับรองความพิการทางการได้ยินอาจมีสิทธิขอรับอุปกรณ์ตามเงื่อนไขของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ควรสอบถามโรงพยาบาลตามสิทธิหรือโทรสายด่วน สปสช. 1330 ก่อนซื้อเอง และอย่าลืมเก็บเอกสารผลตรวจการได้ยินไว้ใช้ในการยื่นสิทธิ เพราะบางหน่วยงานขอผลตรวจย้อนหลัง