ภัยแล้ง น้ำท่วม หรือศัตรูพืชระบาด เป็นความเสี่ยงที่ควบคุมไม่ได้เต็มที่ในเกษตรกรรม หลายคนที่เพิ่งเริ่มทำเกษตรหลังเกษียณอาจประเมินความเสี่ยงนี้ต่ำเกินไปตั้งแต่ต้น

แนวทางบรรเทาคือปลูกพืชหลายชนิดที่มีความต้องการน้ำและสภาพอากาศต่างกัน เพื่อไม่ให้ความเสียหายกระทบผลผลิตทั้งหมดพร้อมกัน และพิจารณาลงทุนระบบน้ำสำรองหากงบประมาณเอื้ออำนวย

ควรตรวจสอบข้อมูลล่าสุดจากหน่วยงานเกษตรในพื้นที่เรื่องพยากรณ์อากาศตามฤดูกาลและสัญญาณเตือนภัยแล้งหรือน้ำท่วมล่วงหน้า เพื่อปรับแผนการปลูกหรือเก็บเกี่ยวก่อนเกิดความเสียหายรุนแรง แทนการรอจนเห็นความเสียหายจริงจึงเริ่มแก้ไข

เมื่อเกษตรกรหลายรายเก็บเกี่ยวพืชชนิดเดียวกันพร้อมกัน ราคาผลผลิตมักตกต่ำเพราะปริมาณสินค้าล้นตลาด ซึ่งเป็นปัญหาเชิงโครงสร้างที่เกษตรกรรายย่อยควบคุมได้ยาก

แนวทางบรรเทาคือวางแผนช่วงเวลาปลูกให้เก็บเกี่ยวนอกฤดูหลัก หรือแปรรูปผลผลิตบางส่วนเพื่อเก็บขายในช่วงที่ราคาดีกว่า

การพูดคุยกับเกษตรกรรายอื่นในพื้นที่ก่อนตัดสินใจปลูกก็ช่วยได้มาก เพราะหากทราบล่วงหน้าว่าหลายรายวางแผนปลูกพืชชนิดเดียวกันในช่วงเวลาใกล้กัน จะได้ปรับช่วงเวลาปลูกหรือพิจารณาปลูกพืชชนิดอื่นแทน เพื่อลดโอกาสเจอปัญหาราคาล้นตลาดพร้อมกัน

การพึ่งพาผู้รับซื้อเพียงรายเดียวทำให้ขาดอำนาจต่อรองราคา โดยเฉพาะเมื่อผลผลิตเน่าเสียง่ายและต้องรีบขาย

แนวทางบรรเทาคือหาช่องทางขายเพิ่มเติม เช่น ขายตรงให้ผู้บริโภคในชุมชนหรือผ่านกลุ่มเกษตรกรที่รวมตัวกันต่อรองราคา แทนการพึ่งพาพ่อค้าคนกลางรายเดียว

รายได้จากเกษตรกรรมขึ้นอยู่กับหลายปัจจัยที่ควบคุมไม่ได้ ทำให้บางฤดูกาลมีกำไรดีแต่บางฤดูกาลขาดทุน ความไม่แน่นอนนี้อาจสร้างความเครียดสะสมได้หากไม่มีการเตรียมใจล่วงหน้า

การยอมรับว่าเป็นความเสี่ยงปกติของเกษตรกรรม พร้อมมีเงินสำรองรองรับฤดูกาลที่ขาดทุน จะช่วยลดความกดดันทางจิตใจได้มาก

หลายครั้งคนที่ทำเกษตรเองมักไม่อยากยอมรับว่าขาดทุนต่อเนื่อง เพราะรู้สึกผูกพันกับที่ดินหรือรู้สึกว่าเป็นความล้มเหลวส่วนตัว ครอบครัวจึงมีบทบาทสำคัญในการช่วยทบทวนตัวเลขอย่างตรงไปตรงมาโดยไม่ตำหนิ เพื่อให้ตัดสินใจปรับแผนได้ทันเวลาก่อนความเสียหายสะสมมากขึ้น

ควรสังเกตด้วยว่าความเครียดจากการขาดทุนเริ่มกระทบความสัมพันธ์ในบ้านหรือไม่ เช่น การหลีกเลี่ยงพูดคุยเรื่องเงินหรือการตัดสินใจคนเดียวโดยไม่ปรึกษาใคร ซึ่งเป็นสัญญาณที่ควรเปิดใจคุยกันตรง ๆ มากกว่าปล่อยให้ปัญหาสะสม

ช่วงเก็บเกี่ยวเป็นช่วงที่ต้องการแรงงานมากที่สุดในรอบฤดูกาล แต่คนก่อนเกษียณที่ทำเกษตรคนเดียวหรือกับคู่สมรสมักเจอปัญหาแรงไม่พอ โดยเฉพาะเมื่อผลผลิตสุกพร้อมกันหลายแปลงจนเก็บไม่ทัน และผลผลิตที่ปล่อยค้างนานเกินไปอาจเสื่อมคุณภาพหรือขายไม่ได้ราคาดี

แนวทางบรรเทาคือติดต่อหาแรงงานรับจ้างตามฤดูกาลในพื้นที่ไว้ล่วงหน้า ไม่ใช่รอจนถึงวันเก็บเกี่ยวจริงจึงเริ่มหา เพราะช่วงนั้นเกษตรกรรายอื่นก็มักต้องการแรงงานพร้อมกัน อีกแนวทางคือทยอยปลูกให้ผลผลิตสุกไม่พร้อมกันทั้งหมด เพื่อกระจายภาระงานเก็บเกี่ยวออกไปหลายช่วง

ศัตรูพืชหรือโรคพืชบางชนิดลุกลามได้เร็วมากหากไม่สังเกตเห็นตั้งแต่ระยะเริ่มต้น โดยเฉพาะในช่วงที่ผู้ดูแลไม่ได้เดินตรวจแปลงอย่างสม่ำเสมอ ทำให้กว่าจะรู้ตัวความเสียหายก็ลุกลามไปมากแล้ว

แนวทางบรรเทาคือเดินตรวจแปลงเป็นประจำเพื่อสังเกตสัญญาณผิดปกติตั้งแต่ระยะเริ่มต้น เช่น ใบเปลี่ยนสีเป็นหย่อม ๆ หรือพบแมลงจำนวนมากผิดปกติ และควรปรึกษาหน่วยงานเกษตรในพื้นที่ทันทีที่สงสัย แทนการรอดูอาการต่อจนแน่ใจ เพราะการแก้ไขช้าอาจทำให้ควบคุมการระบาดได้ยากขึ้นมาก