เมื่อเปลี่ยนจากนอนเป็นยืน เลือดส่วนหนึ่งจะไหลลงไปคั่งที่ขาตามแรงโน้มถ่วง ร่างกายต้องรีบบีบหลอดเลือดและเพิ่มอัตราการเต้นของหัวใจเพื่อดันเลือดกลับขึ้นไปเลี้ยงสมอง ในคนอายุน้อยกลไกนี้ทำงานเร็วจนแทบไม่รู้สึก แต่เมื่ออายุมากขึ้น การตอบสนองนี้ช้าลง จึงเกิดช่องว่างสั้น ๆ ที่เลือดไปเลี้ยงสมองน้อยกว่าปกติ

ภาวะที่ความดันโลหิตลดลงชัดเจนหลังเปลี่ยนท่าเรียกว่าความดันตกเมื่อเปลี่ยนท่า หรือ orthostatic hypotension อาการมักเกิดภายในไม่กี่วินาทีถึงประมาณสามนาทีหลังลุกยืน และมักดีขึ้นเมื่อได้นั่งลง ความรู้นี้เปลี่ยนวิธีช่วยได้ทันที เพราะแปลว่าเป้าหมายไม่ใช่การพยุงให้แน่นขึ้น แต่คือทำให้ช่วงเปลี่ยนท่ายาวขึ้นและมีที่พักระหว่างทาง

แบบแรกคือหน้ามืดคล้ายจะเป็นลม ตาลาย มืดวูบ มักสัมพันธ์กับการลุกยืนและดีขึ้นเมื่อนั่งลง แบบที่สองคือรู้สึกว่าสิ่งรอบตัวหมุน มักเกิดเมื่อพลิกตัวบนเตียง เงยหน้า หรือก้มหยิบของ แม้ไม่ได้ลุกยืนเลย แบบที่สามคือรู้สึกโคลงเคลง ทรงตัวไม่มั่นคง แต่ไม่ได้มืดและไม่ได้หมุน สิ่งที่ครอบครัวทำได้และมีประโยชน์มากคือจดให้ตรงว่าเป็นแบบไหน เกิดตอนทำท่าอะไร นานกี่วินาที ไม่ต้องสรุปเองว่าเป็นโรคใด

มีอีกจุดที่มักถูกมองข้าม คือผู้สูงอายุจำนวนหนึ่งไม่ได้บอกว่าเวียนหัว แต่บอกว่าขาอ่อน ไม่มีแรง หรือแค่นั่งลงเงียบ ๆ กลางทาง นี่เป็นตัวอย่างของอาการแสดงไม่ตรงแบบ คือร่างกายผู้สูงอายุส่งสัญญาณต่างจากที่ตำราบรรยาย ผู้ดูแลจึงควรถือว่าการนั่งลงกลางทางบ่อย ๆ เป็นข้อมูล ไม่ใช่ความขี้เกียจ

ตอนเช้าเป็นช่วงที่ร่างกายเพิ่งผ่านการนอนหลายชั่วโมงโดยไม่ได้ดื่มน้ำ และหลายท่านตื่นมาพร้อมความรู้สึกปวดปัสสาวะที่ทำให้รีบ ความรีบคือศัตรูโดยตรงของการลุกสามจังหวะ เพราะมันตัดช่วงพักที่ตั้งใจใส่ไว้ออกไปทั้งหมด การเตรียมทางออกไว้ล่วงหน้าจึงช่วยได้มากกว่าการเตือนให้ค่อย ๆ ลุก

ตอนกลางคืนมีปัจจัยซ้อนกันหลายชั้น คือมืด ง่วง ตายังปรับแสงไม่ทัน และหลายท่านไม่ได้ใส่รองเท้า เมื่ออายุมากขึ้น สายตายาวตามวัย หรือ presbyopia และการปรับตัวในที่มืดที่ช้าลง ทำให้มองไม่เห็นขอบพรมที่คุ้นเคยตอนกลางวัน อีกช่วงที่ควรรู้คือหลังกินอาหารมื้อใหญ่ ซึ่งความดันอาจลดลงในบางท่าน หากสังเกตว่าอาการมักเกิดหลังอาหารหรือหลังกินยาบางมื้อ ให้จดเวลาไว้แล้วนำไปคุยกับแพทย์ อย่าปรับเวลากินยาเอง