เมื่อผู้สูงอายุบอกว่าเวียนหัวตอนลุกจากเตียง คำนี้ครอบคลุมความรู้สึกที่ต่างกันมากอย่างน้อยสามแบบ แบบแรกคือรู้สึกจะเป็นลม หน้ามืด ตาลาย เหมือนกำลังจะหมดสติ มักสัมพันธ์กับการเปลี่ยนท่าจากนอนเป็นนั่งหรือยืน แบบที่สองคือรู้สึกว่าตัวเองหรือสิ่งรอบตัวหมุน ซึ่งอาจเกิดแม้เพียงพลิกตัวหรือเงยหน้าโดยไม่ต้องลุกเลย แบบที่สามคือรู้สึกโคลงเคลง ทรงตัวไม่มั่นคงเวลาก้าวเดิน โดยไม่ได้มืดและไม่ได้หมุน ทั้งสามแบบชี้ไปคนละกลุ่มสาเหตุ ครอบครัวจึงไม่จำเป็นต้องตัดสินว่าเป็นแบบไหน แต่ควรช่วยกันบรรยายความรู้สึกให้ตรงที่สุดเท่าที่ทำได้

อาการเวียนหัวที่เกิดเฉพาะเมื่อเปลี่ยนตำแหน่งศีรษะ เช่น พลิกตัวไปด้านใดด้านหนึ่ง หรือเงยหน้าหยิบของบนที่สูง อาจเกี่ยวข้องกับภาวะที่เรียกว่าเวียนศีรษะจากหินปูนในหูชั้นในเคลื่อนที่ หรือ BPPV ซึ่งเป็นสาเหตุการเวียนศีรษะที่พบได้บ่อยในผู้สูงอายุและมีวิธีตรวจและรักษาเฉพาะโดยแพทย์หรือนักกายภาพบำบัดที่ผ่านการฝึก ครอบครัวไม่ควรพยายามวินิจฉัยหรือทำท่าปรับตำแหน่งศีรษะตามคลิปวิดีโอเอง เพราะท่าที่ใช้ต่างกันตามตำแหน่งหินปูนที่เคลื่อน หน้าที่ของครอบครัวคือสังเกตว่าอาการเกิดเฉพาะตอนเปลี่ยนตำแหน่งศีรษะหรือเกิดตอนลุกยืนด้วย แล้วนำข้อสังเกตนี้ไปบอกแพทย์

เมื่ออายุมากขึ้น กลไกที่ร่างกายใช้รักษาความดันโลหิตตอนเปลี่ยนท่าจะตอบสนองช้าลง ภาวะที่ความดันโลหิตลดลงชัดเจนหลังลุกยืนเรียกว่าความดันตกเมื่อเปลี่ยนท่า หรือ orthostatic hypotension ซึ่งมักเกิดภายในไม่กี่วินาทีถึงประมาณสามนาทีแรกหลังลุก และมักดีขึ้นเมื่อนั่งหรือนอนลง ในทางคลินิก แพทย์อาจวัดความดันโลหิตขณะนอน นั่ง และยืน ห่างกันหนึ่งถึงสามนาที เพื่อดูว่าความดันตกจริงหรือไม่ นี่เป็นการตรวจที่ต้องทำโดยผู้ที่ผ่านการฝึกเทคนิคที่ถูกต้อง ครอบครัวไม่จำเป็นต้องวัดเองด้วยเครื่องวัดความดันที่บ้านเพื่อสรุปผล แต่ถ้ามีเครื่องวัดอยู่แล้วและบันทึกค่าไว้เป็นประจำ ตัวเลขเหล่านั้นเป็นข้อมูลที่มีประโยชน์นำไปให้แพทย์ดูประกอบได้

ช่วงเวลาที่มักเสี่ยงกว่าช่วงอื่นคือตอนเช้าหลังตื่นนอน เพราะร่างกายผ่านการนอนหลายชั่วโมงโดยไม่ได้ดื่มน้ำ และหลังมื้ออาหารมื้อใหญ่ในบางท่าน เนื่องจากเลือดส่วนหนึ่งไปเลี้ยงระบบย่อยอาหารมากขึ้น หากสังเกตว่าอาการมักเกิดในช่วงเวลาใดเวลาหนึ่งซ้ำ ๆ ให้จดช่วงเวลานั้นไว้อย่างเจาะจง เพราะรูปแบบตามเวลาแบบนี้ช่วยให้แพทย์ตัดความเป็นไปได้บางอย่างออกได้เร็วขึ้นกว่าการบอกเพียงว่าเวียนหัวเป็นบางวัน

ผู้สูงอายุจำนวนมากอยู่ในภาวะได้รับยาหลายชนิดพร้อมกัน หรือ polypharmacy ยากลุ่มที่มักเกี่ยวข้องกับการเวียนหัวตอนเปลี่ยนท่า ได้แก่ ยาลดความดันโลหิต ยาขับปัสสาวะ ยานอนหลับหรือยาคลายกังวล และยาบางชนิดที่ใช้รักษาต่อมลูกหมากโตในผู้ชาย การรู้ว่ายาแต่ละตัวเริ่มหรือเปลี่ยนขนาดเมื่อใด แล้วเทียบกับวันที่อาการเวียนหัวเริ่มขึ้นหรือแย่ลง เป็นข้อมูลที่มีค่ามากในห้องตรวจ นี่ไม่ได้แปลว่ายาเหล่านี้ผิดหรือควรหยุด หลายรายการจำเป็นต่อโรคประจำตัวของท่าน หน้าที่ของครอบครัวคือรวบรวมให้ครบแล้วให้แพทย์หรือเภสัชกรเป็นผู้ทบทวน

สิ่งที่ควรระวังคือกลไกที่เรียกว่าการสั่งยาต่อเนื่องเป็นทอด คือเมื่อยาตัวหนึ่งทำให้เกิดผลข้างเคียง แต่ถูกเข้าใจว่าเป็นอาการหรือโรคใหม่ จึงได้รับยาอีกตัวมารักษาอาการนั้นแทนที่จะทบทวนยาตัวเดิม การเวียนหัวตอนลุกเป็นอาการหนึ่งที่เสี่ยงต่อวงจรนี้ได้ง่าย เพราะมักถูกมองว่าเป็นเรื่องปกติของวัยมากกว่าเป็นผลจากยา รายการยาที่ครบและมีวันที่กำกับจึงช่วยให้แพทย์มองเห็นความเชื่อมโยงที่อาจถูกมองข้ามไป

การนับจำนวนครั้งที่เวียนหัวต่อสัปดาห์มีประโยชน์ แต่สิ่งที่บอกความเร่งด่วนได้ชัดกว่าคือผลกระทบต่อกิจวัตรประจำวัน หากท่านเริ่มเลี่ยงลุกไปห้องน้ำเองตอนกลางคืน เริ่มรอให้มีคนอยู่ด้วยก่อนจะลุกจากเตียงทุกครั้ง หรือเริ่มงดกิจกรรมที่เคยทำเป็นประจำเพราะกลัวเวียนหัว นั่นคือสัญญาณว่าอาการเริ่มกระทบความสามารถในการดูแลตัวเอง ไม่ใช่แค่ความรู้สึกไม่สบายตัวชั่วคราวอีกต่อไป

ครอบครัวมักเข้าใจผิดว่าการเวียนหัวเป็นเรื่องเล็กตราบใดที่ยังไม่หกล้ม แต่ในความเป็นจริง การที่ผู้สูงอายุเริ่มจำกัดการเคลื่อนไหวตัวเองเพื่อหลีกเลี่ยงอาการ ก็เป็นการเปลี่ยนแปลงที่ควรบอกแพทย์เช่นกัน เพราะการเคลื่อนไหวที่ลดลงส่งผลต่อกำลังกล้ามเนื้อและการทรงตัวในระยะยาว การจดว่าอะไรที่ท่านเคยทำเองได้แต่ตอนนี้ไม่ทำแล้ว จึงเป็นข้อมูลที่ควรอยู่ในสมุดบันทึกเช่นเดียวกับตัวอาการเวียนหัวเอง