การทำอาหารให้ผู้สูงอายุทุกวันไม่ใช่แค่เรื่องทำกับข้าว แต่เป็นหนึ่งใน IADL หรือกิจวัตรประจำวันที่ซับซ้อนขึ้นกว่ากิจวัตรพื้นฐาน เพราะต้องอาศัยการวางแผนเมนู การจัดซื้อวัตถุดิบ การจัดเก็บ และการลงมือทำให้ทันเวลา หากต้องตัดสินใจใหม่ทุกมื้อว่าจะทำอะไร คนทำกับข้าวมักเหนื่อยล้าสะสมจนวนกลับไปทำเมนูเดิมซ้ำ ๆ เพราะคิดง่ายกว่า ผลคือมื้ออาหารขาดความหลากหลายและอาจได้สารอาหารไม่ครบทั้งห้าหมู่โดยไม่รู้ตัว

เมื่อวางแผนล่วงหน้าทั้งสัปดาห์ การตัดสินใจจะเกิดขึ้นเพียงครั้งเดียวต่อสัปดาห์แทนที่จะเกิดทุกมื้อ ทำให้มีเวลาคิดเรื่องความหลากหลายของอาหารได้มากขึ้น และเห็นภาพรวมว่าตลอดสัปดาห์ได้กินครบหมู่หรือขาดหมวดใดไปบ้าง ซึ่งมองเห็นได้ยากถ้าคิดทีละมื้อแบบวันต่อวัน

หลักการสำคัญคือเตรียมวัตถุดิบล่วงหน้าเป็นชุด เช่น ล้างและหั่นผักไว้สำหรับหลายมื้อในคราวเดียว หรือทำอาหารบางเมนูในปริมาณมากขึ้นแล้วแบ่งเก็บไว้ใช้ซ้ำอย่างตั้งใจ ไม่ใช่การทำเมนูเดิมซ้ำเพราะคิดไม่ออก การสลับความหนักเบาของแต่ละวันก็ช่วยได้มาก เช่น วันที่มีเวลาน้อยให้เลือกเมนูที่ทำเร็ว และเก็บเมนูที่ใช้เวลานานไว้สำหรับวันที่มีเวลามากกว่า

หากในบ้านมีสมาชิกหลายคน การแบ่งงานตามวันหรือตามขั้นตอน เช่น คนหนึ่งจัดซื้อ อีกคนเตรียมวัตถุดิบ อีกคนลงมือทำ ช่วยกระจายภาระไม่ให้ตกอยู่ที่คนเดียวตลอดทั้งสัปดาห์ ซึ่งเป็นจุดที่ผู้ดูแลมักเหนื่อยและพลาดได้ง่ายเมื่อต้องรับผิดชอบทุกขั้นตอนคนเดียวโดยไม่มีระบบรองรับ

เมื่ออายุมากขึ้น มวลกล้ามเนื้อมักลดลงตามธรรมชาติซึ่งเรียกว่าภาวะมวลกล้ามเนื้อน้อยหรือ sarcopenia การได้รับโปรตีนเพียงพอในแต่ละสัปดาห์จึงสำคัญ แต่หากมีปัญหาเคี้ยวลำบากจากฟันหรือเหงือก ควรปรับเนื้อสัมผัสของอาหารให้เหมาะ เช่น ต้มให้นุ่มขึ้นหรือหั่นให้ชิ้นเล็กลง โดยไม่ใช้สูตรเฉพาะโรคที่ไม่ผ่านการประเมิน และหากมีอาการไอบ่อยขณะกินหรือสำลักบ่อย ควรให้นักโภชนาการหรือนักฝึกพูดที่เชี่ยวชาญด้านการกลืนประเมินก่อนปรับอาหารเองต่อไป

ความอยากอาหารที่ลดลงอาจมีสาเหตุหลายอย่าง เช่น การใช้ยาหลายชนิดพร้อมกันหรือที่เรียกว่า polypharmacy ซึ่งบางกลุ่มมีผลต่อความอยากอาหารหรือทำให้ปากแห้ง หากสงสัยว่ายาเป็นสาเหตุ ควรให้แพทย์หรือเภสัชกรทบทวนรายการยาทั้งหมด ไม่ใช่ปรับอาหารเพียงอย่างเดียวเป็นทางแก้ ในระหว่างนี้การปรับมื้อให้เล็กลงแต่บ่อยขึ้น และเลือกเมนูที่คุ้นเคยและมีกลิ่นรสที่ชอบ อาจช่วยให้กินได้มากขึ้นในบางช่วง

แม้จะวางแผนดีแค่ไหน ก็มีวันที่ทำอาหารตามแผนไม่ได้ เช่น ไม่มีเวลา อากาศไม่เอื้ออำนวย หรือของในตลาดไม่ครบตามที่วางแผนไว้ การมีเมนูสำรองง่าย ๆ ที่ทำได้เร็วและเก็บของแห้งหรือของแช่แข็งที่มีประโยชน์ไว้บ้าง ช่วยลดความเครียดในวันที่แผนเดิมใช้ไม่ได้ โดยไม่ต้องรู้สึกผิดที่เมนูสำรองอาจไม่หลากหลายเท่าที่วางแผนไว้

หากผู้ดูแลหลักไม่อยู่บ้านในบางวัน ควรมีแผนสำรองที่คนอื่นในบ้านทำตามได้ทันที เช่น จดสูตรง่าย ๆ ไว้ให้เห็นชัด หรือเตรียมวัตถุดิบสำหรับเมนูสำรองแยกไว้ต่างหาก เพื่อไม่ให้มื้ออาหารของผู้สูงอายุขาดตอนเมื่อผู้ดูแลหลักติดธุระกะทันหัน