สูงวัยไทย

ผู้ป่วยติดเตียงหรือหลังอัมพาต ใช้เครื่องวัดความดันกับแขนข้างไหน

ผู้ป่วยติดเตียง หลังอัมพาต หรือมีสายน้ำเกลือ ควรวัดความดันที่แขนข้างไหน อ่านวิธีจัดท่านอน และบันทึกให้เทียบกันได้ พร้อมข้อควรถามทีมแพทย์

11 นาทีในการอ่าน

เผยแพร่เมื่อ 7 พฤศจิกายน 2026

Close-up of patient in hospital bed with blood pressure cuff on arm, emphasizing healthcare theme.

รูปภาพโดย Engin Akyurt / Pexels

ข้อจำกัดความรับผิดชอบทางการแพทย์

เนื้อหานี้จัดทำขึ้นเพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ไม่สามารถใช้วินิจฉัย รักษา หรือป้องกันโรคได้ หากมีอาการผิดปกติหรือมีความเสี่ยง ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

คำตอบสั้น ๆ

  • การวัดความดันผู้ป่วยติดเตียงที่บ้านควรใช้แขนข้างที่แพทย์หรือพยาบาลที่ดูแลผู้ป่วยบอกไว้ ถ้ายังไม่เคยถามให้ถามก่อนวัด เพราะแขนข้างที่เคยอ่อนแรงจากอัมพาต ข้างที่มีเส้นฟอกไต ข้างที่ผ่าตัดต่อมน้ำเหลือง หรือข้างที่ให้น้ำเกลืออยู่ อาจไม่เหมาะ
  • ถ้าไม่มีข้อห้ามเป็นพิเศษ ให้เลือกแขนข้างเดียวและวัดข้างนั้นทุกครั้งในท่านอนเดิม เพื่อให้ตัวเลขเทียบกันได้เป็นแนวโน้ม แล้วจดวันเวลา ท่า และข้างที่วัดไว้ด้วย เพราะค่าที่แพทย์ต้องการไม่ใช่ตัวเลขครั้งเดียว
  • ค่าที่ผิดปกติรุนแรงพร้อมอาการ เช่น ปวดศีรษะมาก แขนขาอ่อนแรงใหม่ พูดไม่ชัด หรือแน่นหน้าอก ให้โทร 1669 ไม่ต้องวัดซ้ำหลายรอบ

เหมาะกับใคร

  • เหมาะกับผู้ดูแลที่ดูแลผู้สูงอายุติดเตียงหรือเคลื่อนไหวลำบากที่บ้าน และได้รับคำสั่งให้ติดตามความดัน หรืออยากวัดเองเป็นประจำตามที่แพทย์แนะนำ
  • ไม่เหมาะกับกรณีที่ผู้ป่วยยังอยู่ในช่วงวิกฤต มีอาการเปลี่ยนเร็ว หรือต้องดูความดันต่อเนื่องบ่อยกว่าที่เครื่องบ้านทำได้ กรณีนั้นต้องอยู่กับทีมแพทย์ ไม่ควรใช้ตัวเลขจากเครื่องที่บ้านตัดสินใจเอง

สิ่งที่ควรรู้

ทำไมต้องรู้ก่อนว่าแขนข้างไหนห้ามใช้

แขนที่มีเส้นเลือดเชื่อมสำหรับฟอกไตไม่ควรถูกรัดด้วยผ้าพันแขน เพราะแรงกดอาจกระทบการไหลของเลือดในเส้นนั้น ส่วนแขนด้านที่ผ่าตัดต่อมน้ำเหลืองรักแร้ออก เช่นหลังผ่าตัดมะเร็งเต้านม แพทย์มักแนะนำให้หลีกเลี่ยงการรัดเพราะมีความเสี่ยงบวม และแขนที่มีสายให้น้ำเกลือหรือยาอยู่ ผ้าพันแขนจะรบกวนทั้งการไหลของสารน้ำและความแม่นยำของค่าที่วัด

หลังอัมพาต แขนข้างที่อ่อนแรงอาจมีการไหลเวียนและความรู้สึกต่างจากอีกข้าง ผู้ป่วยบางรายรู้สึกชาจึงบอกไม่ได้ว่าผ้ารัดแน่นเกินไป ผู้ดูแลต้องดูผิวหนังหลังวัดเองว่ามีรอยแดงหรือซีดไหม ข้อควรปฏิบัติแน่ชัดว่าใช้ข้างไหนเป็นเรื่องที่ควรถามทีมแพทย์ที่รู้ประวัติผู้ป่วย ไม่ควรเดาเอง

ถ้าไม่มีข้อห้ามใด หลายแนวทางให้เลือกข้างที่ค่าสูงกว่าเมื่อเทียบสองแขนครั้งแรก แล้วใช้ข้างนั้นต่อเนื่อง ผู้ดูแลควรถามแพทย์ว่าควรทำอย่างไรกับผู้ป่วยรายนี้ เพราะความแตกต่างระหว่างสองแขนที่มากผิดปกติอาจเป็นข้อมูลสำคัญเอง

จัดท่านอนอย่างไรให้ตัวเลขเชื่อถือได้

ผู้ป่วยติดเตียงมักวัดในท่านอนหงายหรือกึ่งนั่ง ความดันจะต่างตามท่า และต่างตามระดับของแขนเทียบกับหัวใจ ถ้าแขนต่ำกว่าระดับหัวใจ ค่าจะสูงกว่าจริง ถ้าสูงกว่าหัวใจค่าจะต่ำกว่าจริง ให้รองแขนด้วยหมอนให้ผ้าพันแขนอยู่ระดับกลางอกใกล้เคียงหัวใจ แล้วคงท่านี้ทุกครั้ง

ให้ผู้ป่วยพักสงบก่อนวัดสักครู่ หลังพลิกตัว ทำความสะอาด หรือเพิ่งถูกย้ายท่า ความดันอาจผันผวน ไม่ควรพูดคุยหรือให้ขยับแขนระหว่างเครื่องทำงาน ถ้ามีอาการเกร็งหรือสั่น ให้รอสงบก่อน

เวลาวัดควรสม่ำเสมอ เช่นเช้าก่อนยากับเย็น ตามที่แพทย์กำหนด ไม่ควรวัดทันทีหลังอาหารมื้อใหญ่หรือเมื่อผู้ป่วยปวดมาก เพราะค่าจะสูงชั่วคราวและทำให้ตีความผิด

ผ้าพันแขนขนาดไหนสำหรับแขนที่ลีบหรือบวม

ผู้ป่วยติดเตียงนานมักกล้ามเนื้อต้นแขนลีบ ผ้าพันแขนที่ใหญ่เกินไปทำให้ค่าต่ำกว่าจริง ในขณะที่แขนบวมจากโรคหัวใจหรือไตหรือแขนอ้วนมากต้องใช้ผ้าพันแขนใหญ่กว่ามาตรฐาน วัดรอบต้นแขนกลางระหว่างไหล่กับข้อศอกแล้วเทียบกับช่วงที่ผู้ผลิตระบุ บทความเรื่องขนาดผ้าพันแขนอธิบายวิธีวัดไว้ละเอียด

เครื่องแบบข้อมืออ่านง่ายในผู้ป่วยที่ยกแขนไม่ได้ แต่มีข้อจำกัดเรื่องตำแหน่งและความแม่นยำ ต้องให้ข้อมืออยู่ระดับหัวใจ ผู้ป่วยที่แขนอ่อนแรงหรือผอมมากอาจวางตำแหน่งยาก ถ้าแพทย์แนะนำให้ใช้เครื่องต้นแขน ควรทำตาม

ถ้าเครื่องแสดงสัญลักษณ์หัวใจเต้นไม่สม่ำเสมอ ซึ่งพบได้บ่อยในผู้สูงอายุบางราย ให้บันทึกเหตุการณ์และบอกแพทย์ ไม่ใช่ตีความเอง

บันทึกให้แพทย์เอาไปใช้ได้จริง

แพทย์ดูแนวโน้มมากกว่าตัวเลขเดี่ยว บันทึกควรมีวันเวลา ข้างที่วัด ท่า ค่าตัวบนตัวล่างและชีพจร ยาที่ใช้ก่อนวัดและเหตุการณ์ผิดปกติ เช่นเพิ่งพลิกตัวหรือไอมาก วัดสองครั้งห่างกันหนึ่งนาทีแล้วจดทั้งสองค่าหรือค่าเฉลี่ยตามที่แพทย์สั่ง

ผู้ป่วยติดเตียงบางรายใช้ยาหลายชนิดพร้อมกัน (polypharmacy) ความดันจึงอาจเปลี่ยนตามเวลาที่ยาออกฤทธิ์ บันทึกเวลาให้ยาไว้คู่กันจะช่วยให้ทีมปรับแผนได้แม่นขึ้น เครื่องมือบันทึกความดันในเว็บไซต์นี้ใช้เก็บข้อมูลในเครื่องของคุณเองได้

ถ้าผู้ป่วยลุกนั่งได้บางช่วง ให้ถามแพทย์ว่าควรวัดความดันท่านอนกับท่านั่งต่างกันหรือไม่ เพราะความดันที่ตกเมื่อเปลี่ยนท่า (orthostatic hypotension) พบได้ในผู้สูงอายุที่นอนนานและมีผลต่อความปลอดภัยเมื่อฝึกลุกนั่ง

ผู้ดูแลเห็นค่าสูงหรือต่ำ ควรตื่นตกใจแค่ไหน

ตัวเลขเดียวที่แปลกไม่ควรทำให้ตกใจ ให้พักสงบสองถึงห้านาทีแล้ววัดซ้ำที่แขนเดิมท่าเดิม ถ้าค่าผิดปกติซ้ำและผู้ป่วยมีอาการ ต้องติดต่อทีมแพทย์ ค่าที่แพทย์ตั้งเป้าให้แต่ละคนไม่เหมือนกัน ผู้ดูแลจึงควรถามเกณฑ์เฉพาะรายและจดไว้ใกล้เตียง ไม่ควรใช้เกณฑ์ทั่วไปจากอินเทอร์เน็ตเป็นสิ่งตัดสิน

ห้ามปรับยาเองจากค่าที่วัดได้ ทั้งเพิ่ม ลด หรือหยุดยา ต้องผ่านแพทย์หรือเภสัชกร

Close-up of a blood pressure measurement on a senior adult's arm indoors. Soft lighting.

รูปภาพโดย Yaroslav Shuraev / Pexels

ขั้นตอนที่ควรทำ

ขั้นที่ 1: ถามทีมแพทย์ให้ชัดว่าวัดข้างไหน ท่าไหน และเมื่อไหร่

ก่อนวัดครั้งแรกหรือเมื่อผู้ป่วยออกจากโรงพยาบาลใหม่ ถามพยาบาลหรือแพทย์ให้ครบ แล้วจดใส่กระดาษติดเตียง

  • แขนข้างไหนห้ามรัดหรือห้ามวัด และข้างไหนใช้ได้
  • ท่าที่ควรวัด และควรวัดวันละกี่ครั้ง
  • ค่าเท่าไหร่ที่ควรโทรแจ้งหรือไปโรงพยาบาลสำหรับผู้ป่วยรายนี้

ขั้นที่ 2: จัดท่าและวัดตามลำดับเดิมทุกครั้ง

ให้ผู้ป่วยพัก รองแขนระดับกลางอก ใส่ผ้าพันแขนตามขนาดที่วัดแล้ว กดเครื่อง และไม่พูดคุยระหว่างวัด วัดสองครั้งห่างกันตามคำแนะนำ แล้วดูผิวหนังใต้ผ้ารัดหลังวัดทุกครั้ง

ขั้นที่ 3: จดบันทึกและทบทวนกับแพทย์ตามนัด

เขียนหรือบันทึกวันเวลา ข้าง ท่า และค่า แล้วนำสมุดหรือภาพถ่ายไปในนัดทุกครั้ง ถ้าค่าสูงหรือต่ำผิดแนวทางซ้ำหลายวัน ให้โทรปรึกษาก่อนถึงนัด

อุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องกับขั้นตอนข้างต้น

รายการนี้รวบรวมจากหมวดสินค้าที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์และไม่ใช่การรับรองคุณภาพสินค้า ควรอ่านเกณฑ์การเลือกในบทความก่อน แล้วค่อยเทียบรุ่นด้วยตัวเอง

ลิงก์สินค้าเป็นลิงก์พาร์ทเนอร์ (affiliate) เราอาจได้รับค่าคอมมิชชันเมื่อคุณซื้อผ่านลิงก์ โดยคุณไม่ต้องจ่ายเพิ่ม และค่าคอมมิชชันไม่มีผลต่อการคัดเลือกหรือลำดับที่แสดง อ่านนโยบายฉบับเต็ม

สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง

  • อย่ารัดผ้าพันแขนที่แขนข้างฟอกไต ข้างผ่าตัดต่อมน้ำเหลือง หรือข้างที่ให้น้ำเกลือ โดยไม่ถามทีมแพทย์
  • อย่าสลับแขนหรือท่าวัดไปมาแล้วเอาค่ามาเปรียบเทียบกัน
  • อย่าวัดทันทีหลังพลิกตัว ไอแรง หรือเมื่อผู้ป่วยปวดมาก
  • อย่าปรับยาเองจากตัวเลขที่เครื่องบ้านวัดได้
  • อย่าใช้ผ้าพันแขนขนาดมาตรฐานกับแขนที่ลีบหรือบวมมากโดยไม่วัดรอบแขน

เมื่อใดควรขอความช่วยเหลือ

  • โทร 1669 ทันทีถ้าความดันผิดปกติร่วมกับอาการ เช่น ปวดศีรษะรุนแรง พูดไม่ชัด ปากเบี้ยว แขนขาอ่อนแรงใหม่ หายใจลำบาก แน่นหน้าอก หรือซึมลง
  • โทรปรึกษาทีมแพทย์หรือไปโรงพยาบาลภายในวันเดียวกันถ้าค่าเกินเกณฑ์ที่แพทย์กำหนดซ้ำสองครั้ง หรือต่ำจนผู้ป่วยหน้ามืด ซึมกว่าปกติ
  • นัดพบแพทย์ภายในสัปดาห์นี้ถ้าค่าแปรปรวนมากในหลายวัน หรือสองแขนต่างกันมากผิดปกติ
  • สังเกตและจดบันทึกต่อถ้าค่าอยู่ในเกณฑ์ที่แพทย์กำหนดและผู้ป่วยไม่มีอาการ แล้วนำไปให้แพทย์ในนัด

เช็กลิสต์สรุป

  • ถามทีมแพทย์ว่าแขนข้างไหนห้ามวัดและข้างไหนใช้ได้
  • วัดรอบต้นแขนเพื่อเลือกขนาดผ้าพันแขนที่เหมาะกับแขนที่ลีบหรือบวม
  • รองแขนให้ผ้าพันแขนอยู่ระดับกลางอกทุกครั้ง
  • วัดข้างเดิม ท่าเดิม เวลาใกล้เคียงกัน
  • ตรวจผิวหนังใต้ผ้ารัดหลังวัดโดยเฉพาะแขนที่รู้สึกชา
  • จดวันเวลา ข้าง ท่า ค่า และยาที่ให้ใกล้เวลาวัด
  • เก็บเบอร์ 1669 และเบอร์ทีมแพทย์ไว้ใกล้เตียง

คำถามที่พบบ่อย

ผู้ป่วยอัมพาตครึ่งซีก ควรวัดความดันแขนข้างไหน

ให้ถามแพทย์หรือพยาบาลที่รู้ประวัติผู้ป่วยก่อน เพราะแขนข้างอ่อนแรงอาจไหลเวียนและความรู้สึกต่างจากอีกข้าง หลายแนวทางเลือกข้างที่ไม่มีข้อห้ามและใช้ข้างเดิมทุกครั้ง พร้อมดูผิวหนังหลังวัดโดยเฉพาะถ้าแขนข้างนั้นรู้สึกชา

ผู้ป่วยฟอกไตวัดความดันแขนข้างไหนได้

ห้ามวัดหรือรัดแขนข้างที่มีเส้นเลือดสำหรับฟอกไต ให้ใช้แขนอีกข้างตามที่ทีมไตแนะนำ และถ้าไม่แน่ใจต้องถามพยาบาลหน่วยไตก่อน เพราะแรงกดอาจกระทบการไหลของเลือดในเส้นนั้น

เครื่องวัดความดันข้อมือกับต้นแขน ต่างกันอย่างไรสำหรับคนติดเตียง

ข้อมืออ่านง่ายเมื่อยกแขนไม่ได้ แต่ต้องให้ข้อมืออยู่ระดับหัวใจ และมีข้อจำกัดเรื่องความแม่นยำ ส่วนต้นแขนเป็นมาตรฐานทั่วไปแต่ต้องเลือกขนาดผ้าพันแขนตามรอบแขน ควรเลือกตามที่แพทย์แนะนำสำหรับผู้ป่วยรายนั้น

ผู้ป่วยติดเตียงควรวัดความดันวันละกี่ครั้ง

ขึ้นอยู่กับโรคและยาของแต่ละราย แพทย์มักกำหนดเวลาไว้ เช่นเช้าและเย็น ให้ถามทีมแพทย์ให้ชัดและจดไว้ข้างเตียง อย่ากำหนดเอง เพราะการวัดถี่เกินไปอาจทำให้กังวลและผลผันผวนจากการรบกวนผู้ป่วย

ค่าความดันสองครั้งไม่เท่ากัน เชื่อค่าไหน

ความแตกต่างเล็กน้อยเป็นเรื่องปกติ ให้พักสงบแล้ววัดซ้ำท่าเดิมแขนเดิม จดทั้งสองค่าหรือค่าเฉลี่ยตามที่แพทย์สั่ง ถ้าต่างกันมากหรือผิดปกติซ้ำ ให้ตรวจขนาดผ้าพันแขน ตำแหน่งแขน และติดต่อทีมแพทย์

ความดันสูงมากหรือต่ำมากเมื่อไหร่ควรโทร 1669

โทร 1669 เมื่อความดันผิดปกติร่วมกับอาการรุนแรง เช่น ปวดศีรษะมาก พูดไม่ชัด ปากเบี้ยว แขนขาอ่อนแรงใหม่ หายใจลำบาก แน่นหน้าอก หรือซึมลงมาก ส่วนตัวเลขที่ผิดปกติโดยไม่มีอาการให้พักแล้ววัดซ้ำ แล้วโทรปรึกษาทีมแพทย์

สรุป

  • ผู้ป่วยติดเตียงต้องถามทีมแพทย์ก่อนว่าแขนข้างไหนวัดได้ เพราะบางข้างมีข้อห้ามจากอัมพาต เส้นฟอกไต ผ่าตัดต่อมน้ำเหลือง หรือสายน้ำเกลือ
  • ข้างเดียว ท่าเดียว เวลาใกล้เคียง ทำให้ตัวเลขเทียบเป็นแนวโน้มได้
  • แขนลีบหรือบวมต้องเลือกผ้าพันแขนให้ตรงขนาด
  • ค่าผิดปกติรุนแรงพร้อมอาการให้โทร 1669 และห้ามปรับยาเอง

รายการนี้รวบรวมจากหมวดสินค้าที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์และไม่ใช่การรับรองคุณภาพสินค้า ควรอ่านเกณฑ์การเลือกในบทความก่อน แล้วค่อยเทียบรุ่นด้วยตัวเอง

ลิงก์สินค้าเป็นลิงก์พาร์ทเนอร์ (affiliate) เราอาจได้รับค่าคอมมิชชันเมื่อคุณซื้อผ่านลิงก์ โดยคุณไม่ต้องจ่ายเพิ่ม และค่าคอมมิชชันไม่มีผลต่อการคัดเลือกหรือลำดับที่แสดง อ่านนโยบายฉบับเต็ม

ดูหมวดอุปกรณ์ทั้งหมด →

จัดทำโดยทีมกองบรรณาธิการสูงวัยไทย

เครื่องมือและคู่มือที่เกี่ยวข้อง

บทความที่เกี่ยวข้อง

วิธีวัดความดันโลหิตผู้สูงอายุที่บ้านให้ได้ค่าที่แม่นยำและเชื่อถือได้
home-care

วิธีวัดความดันโลหิตผู้สูงอายุที่บ้านให้ได้ค่าที่แม่นยำและเชื่อถือได้

ขั้นตอนวัดความดันโลหิตที่บ้านสำหรับผู้สูงอายุอย่างถูกวิธี ตั้งแต่ท่านั่ง ขนาดผ้าพันแขน เวลาที่ควรวัด ไปจนถึงวิธีจดบันทึกค่าที่ได้ให้แพทย์นำไปใช้ประเมินต่อได้จริง

อัปเดตล่าสุด 2 กันยายน 2026อ่าน 10 นาที
ผ้าพันแขนเครื่องวัดความดันหลวมหรือคับไป วัดรอบแขนก่อนเลือกขนาด
health-body

ผ้าพันแขนเครื่องวัดความดันหลวมหรือคับไป วัดรอบแขนก่อนเลือกขนาด

วัดรอบต้นแขนด้วยสายวัดที่บ้านก่อนเลือกผ้าพันแขนเครื่องวัดความดัน รู้ว่าผ้าเล็กไปทำให้ค่าสูงเกินจริง และตรวจว่าผ้ารุ่นใหม่ใช้กับเครื่องเดิมได้หรือไม่

อัปเดตล่าสุด 7 พฤศจิกายน 2026อ่าน 11 นาที
เครื่องวัดความดันขึ้นสัญลักษณ์หัวใจเต้นผิดจังหวะ ควรทำอย่างไรต่อ
health-body

เครื่องวัดความดันขึ้นสัญลักษณ์หัวใจเต้นผิดจังหวะ ควรทำอย่างไรต่อ

เครื่องวัดความดันขึ้นสัญลักษณ์หัวใจเต้นผิดจังหวะไม่ใช่การวินิจฉัยโรค ดูวิธีวัดซ้ำ นับชีพจรเอง และอาการที่ต้องโทร 1669 หรือพบแพทย์ในวันเดียวกัน

อัปเดตล่าสุด 7 พฤศจิกายน 2026อ่าน 11 นาที
จัดระบบทำความสะอาดร่างกายผู้สูงอายุติดเตียงในแต่ละวันให้ปลอดภัยและไม่บาดเจ็บ
home-care

จัดระบบทำความสะอาดร่างกายผู้สูงอายุติดเตียงในแต่ละวันให้ปลอดภัยและไม่บาดเจ็บ

แนวทางแบ่งงานทำความสะอาดร่างกายผู้สูงอายุติดเตียงตามความถี่ที่เหมาะสม ดูแลจุดหลังภาวะกลั้นไม่ได้ให้ทันเวลา และท่าทางที่ปลอดภัยสำหรับหลังผู้ดูแลระหว่างทำ

อัปเดตล่าสุด 4 สิงหาคม 2026อ่าน 14 นาที
หม้อนอนผู้ป่วยติดเตียง สอดและเอาออกอย่างไรไม่ให้เจ็บหรือเลอะ
home-care

หม้อนอนผู้ป่วยติดเตียง สอดและเอาออกอย่างไรไม่ให้เจ็บหรือเลอะ

ขั้นตอนใช้หม้อนอนกับผู้สูงอายุติดเตียงที่บ้าน ทั้งวิธีพลิกตะแคงและวิธียกสะโพก การเลือกแบบเตี้ยสำหรับคนปวดสะโพก และการดูแลผิวหนังไม่ให้ถลอกหรือเลอะ

อัปเดตล่าสุด 7 พฤศจิกายน 2026อ่าน 12 นาที