สูงวัยไทย
วิธีทำกิจวัตรดูแลผิวหนังผู้สูงอายุให้ครบทุกวันแบบไม่ยุ่งยาก
พิมพ์เมื่อ 15 กันยายน 2026
วิธีทำกิจวัตรดูแลผิวหนังผู้สูงอายุให้ครบทุกวันแบบไม่ยุ่งยาก
ขั้นตอนดูแลผิวหนังผู้สูงอายุประจำวันทีละขั้น ตั้งแต่การทำความสะอาด การทาโลชั่น ไปจนถึงการตรวจผิวจุดเสี่ยง เพื่อลดปัญหาผิวแห้งและลดความเสี่ยงแผลกดทับในระยะยาว
เผยแพร่เมื่อ 1 กันยายน 2026

รูปภาพโดย Towfiqu barbhuiya / Pexels
ข้อจำกัดความรับผิดชอบทางการแพทย์
เนื้อหานี้จัดทำขึ้นเพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ไม่สามารถใช้วินิจฉัย รักษา หรือป้องกันโรคได้ หากมีอาการผิดปกติหรือมีความเสี่ยง ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
คำตอบสั้น ๆ
- ผิวหนังผู้สูงอายุบางลงและแห้งง่ายขึ้นตามวัยเนื่องจากต่อมไขมันใต้ผิวหนังทำงานลดลง การมีกิจวัตรดูแลผิวที่สม่ำเสมอทุกวันจึงช่วยลดปัญหาผิวแห้งแตกและลดความเสี่ยงแผลกดทับในระยะยาวได้มากกว่าการแก้ปัญหาเฉพาะตอนที่ผิวเริ่มมีปัญหาแล้ว
- กิจวัตรที่ดีไม่จำเป็นต้องซับซ้อนหรือใช้เวลานาน เพียงทำความสะอาดผิวอย่างอ่อนโยน ทาโลชั่นให้ความชุ่มชื้นหลังอาบน้ำทันทีขณะผิวยังหมาด และตรวจผิวจุดเสี่ยงเป็นประจำ ก็ช่วยลดปัญหาได้มากแล้วในทางปฏิบัติจริง
- ผู้สูงอายุที่นอนติดเตียงหรือเคลื่อนไหวน้อยต้องให้ความสำคัญกับการตรวจผิวจุดกดทับมากเป็นพิเศษ เพราะแผลกดทับสามารถเกิดขึ้นได้ภายในเวลาไม่กี่ชั่วโมงหากไม่พลิกตัวหรือเปลี่ยนท่าเป็นระยะ
- หากพบผื่นแดงที่ไม่จางหายภายในไม่กี่วัน แผลที่ไม่มีทีท่าจะหาย หรือผิวหนังมีสีเปลี่ยนผิดปกติ ควรพบแพทย์หรือพยาบาลเพื่อประเมิน ไม่ควรทายาหรือครีมเองโดยไม่ทราบสาเหตุที่แท้จริง
เหมาะกับใคร
- เหมาะกับครอบครัวที่ต้องการวางกิจวัตรดูแลผิวหนังประจำวันให้ผู้สูงอายุที่ยังเคลื่อนไหวได้บางส่วนหรือช่วยเหลือตัวเองได้
- เหมาะกับผู้ดูแลที่ต้องดูแลผิวหนังผู้สูงอายุที่มีผิวแห้งเป็นประจำและต้องการขั้นตอนที่ทำได้จริงทุกวันโดยไม่ยุ่งยาก
- ไม่เหมาะกับกรณีที่มีแผลเปิด มีหนอง หรือมีไข้ร่วมกับผิวหนังอักเสบ กรณีนี้ควรพบแพทย์โดยเร็วแทนการดูแลตามกิจวัตรทั่วไปในบทความนี้
- ไม่เหมาะกับผู้ที่มีแผลกดทับระดับรุนแรงอยู่แล้ว ซึ่งต้องได้รับการดูแลเฉพาะจากพยาบาลหรือแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านแผล
สิ่งที่ควรรู้
ทำไมผิวผู้สูงอายุถึงต้องการการดูแลต่างจากคนอายุน้อย
เมื่ออายุมากขึ้น ต่อมไขมันใต้ผิวหนังผลิตน้ำมันธรรมชาติลดลง ผิวหนังจึงบางและแห้งง่ายขึ้น ประกอบกับการไหลเวียนเลือดที่ลดลงตามวัยทำให้ผิวหนังฟื้นตัวจากการเสียดสีหรือแรงกดได้ช้าลง กิจวัตรดูแลผิวประจำวันจึงมีความสำคัญมากกว่าที่หลายครอบครัวคิด เพราะไม่ใช่แค่เรื่องความสวยงามแต่เกี่ยวข้องกับการป้องกันแผลกดทับและการติดเชื้อโดยตรง
ผิวหนังที่บางลงยังไวต่อการฉีกขาดจากแรงเสียดสีเล็กน้อย เช่น การลากแขนขาไปกับผ้าปูที่นอนหรือการดึงเสื้อผ้าแรงเกินไป การรู้จักลักษณะผิวที่เปลี่ยนไปตามวัยช่วยให้ผู้ดูแลระมัดระวังมากขึ้นในการสัมผัสและเคลื่อนย้ายผู้สูงอายุ
การทำความสะอาดผิวอย่างอ่อนโยน
ควรใช้น้ำอุ่นไม่ร้อนจัดในการอาบน้ำหรือเช็ดตัว เพราะน้ำร้อนจัดยิ่งทำให้ผิวแห้งมากขึ้น เลือกสบู่หรือผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดที่มีค่าความเป็นกรดด่างอ่อนโยน หลีกเลี่ยงการถูหรือขัดผิวแรง ๆ โดยเฉพาะบริเวณที่ผิวบางอยู่แล้วอย่างแขนขาและหลังมือ
การทาโลชั่นให้ความชุ่มชื้นอย่างถูกจังหวะ
ช่วงเวลาที่ดีที่สุดในการทาโลชั่นคือทันทีหลังอาบน้ำขณะผิวยังหมาดชื้น เพราะช่วยกักเก็บความชุ่มชื้นไว้ในผิวได้ดีกว่าทาตอนผิวแห้งสนิทแล้ว ควรเลือกโลชั่นที่ไม่มีน้ำหอมหรือแอลกอฮอล์เข้มข้นซึ่งอาจระคายเคืองผิวบางของผู้สูงอายุ
การเชื่อมโยงกับกิจวัตรประจำวันและการป้องกันแผลกดทับ
การดูแลผิวหนังเป็นส่วนหนึ่งของกิจวัตรประจำวันหรือ ADL ที่มักถูกมองข้าม สำหรับผู้ที่นั่งหรือนอนนาน ๆ ควรชวนขยับตัวหรือเปลี่ยนท่าเป็นระยะทุกสองชั่วโมงเพื่อลดแรงกดต่อเนื่องที่จุดใดจุดหนึ่ง โดยเฉพาะบริเวณกระดูกก้นกบ ส้นเท้า และสะโพก ซึ่งเป็นจุดเสี่ยงเกิดแผลกดทับมากที่สุด

รูปภาพโดย Teona Swift / Pexels
ขั้นตอนที่ควรทำ
ทำความสะอาดผิวด้วยน้ำอุ่นและผลิตภัณฑ์อ่อนโยน
เริ่มกิจวัตรเช้าหรือเย็นด้วยการอาบน้ำหรือเช็ดตัวด้วยน้ำอุ่นไม่ร้อนจัด ใช้ผ้าขนหนูนุ่มซับเบา ๆ แทนการถูแรง
- ใช้น้ำอุ่นไม่ร้อนจัดในการอาบน้ำหรือเช็ดตัว
- เลือกสบู่ที่อ่อนโยนไม่มีน้ำหอมรุนแรง
- ซับผิวให้แห้งเบา ๆ ด้วยผ้าขนหนูนุ่ม ไม่ถูแรง
ทาโลชั่นให้ความชุ่มชื้นทันทีหลังอาบน้ำ
ทาโลชั่นขณะผิวยังหมาดชื้นเพื่อกักเก็บความชุ่มชื้นไว้ได้ดีที่สุด เน้นบริเวณที่แห้งง่าย เช่น แขน ขา และส้นเท้า
- ทาโลชั่นภายในไม่กี่นาทีหลังอาบน้ำเสร็จ
- เน้นบริเวณแขน ขา ส้นเท้า และข้อศอกที่แห้งง่าย
- เลือกโลชั่นไม่มีน้ำหอมหรือแอลกอฮอล์เข้มข้น
ตรวจผิวจุดเสี่ยงทุกวัน
ตรวจผิวหนังบริเวณกระดูกก้นกบ ส้นเท้า สะโพก และข้อศอกทุกวัน โดยเฉพาะในผู้ที่นั่งหรือนอนนาน เพื่อจับสัญญาณผื่นแดงตั้งแต่เนิ่น ๆ
- ตรวจจุดกระดูกก้นกบ ส้นเท้า และสะโพกทุกวัน
- สังเกตผื่นแดงที่ไม่จางหายภายในไม่กี่นาทีหลังเปลี่ยนท่า
- จดบันทึกตำแหน่งและลักษณะที่พบเพื่อติดตามการเปลี่ยนแปลง
ชวนเปลี่ยนท่าและขยับตัวเป็นระยะ
สำหรับผู้ที่นั่งหรือนอนนาน ควรชวนเปลี่ยนท่าหรือพลิกตัวทุกสองชั่วโมงเพื่อลดแรงกดต่อเนื่องที่จุดเสี่ยง
- ตั้งเวลาเตือนให้เปลี่ยนท่าหรือพลิกตัวทุกสองชั่วโมง
- ใช้หมอนรองบริเวณจุดกดทับเมื่อจำเป็น
- สังเกตความรู้สึกไม่สบายที่ผู้สูงอายุอาจสื่อสารระหว่างเปลี่ยนท่า
อุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องกับขั้นตอนข้างต้น
รายการนี้รวบรวมจากหมวดสินค้าที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์และไม่ใช่การรับรองคุณภาพสินค้า ควรอ่านเกณฑ์การเลือกในบทความก่อน แล้วค่อยเทียบรุ่นด้วยตัวเอง
IKEA อิเกีย ผ้ารองกันเปื้อนที่นอน แบบบาง 3 ฟุต 90 x 200 ซม.TAGELSÄV ทอเกลเซฟ
IKEAผ้ารองกันเปื้อนที่นอนกันน้ำ ล้อมรอบทั้งหมด ผ้าปูที่นอนกันลื่น TPU 100%กันไรฝุ่น ปัสสาวะหลักฐาน 3ฟุต/5ฟุต/6ฟุต/6.5ฟุต
ผ้ารองกันเปื้อนที่นอนโรงแรม ซึมซับคราบ ของเหลวได้ดี (ไม่กันน้ำ) แบรนด์บ้านมิลิน
ผ้ารองกันเปื้อนที่นอน รัดมุม360° ล้อมรอบทั้งหมด ผ้าปูที่นอนกันลื่น กันไรฝุ่น ผ้าปู 3ฟุต/3.5ฟุต/5ฟุต/6ฟุต/6.5ฟุต
ลิงก์สินค้าเป็นลิงก์พาร์ทเนอร์ (affiliate) เราอาจได้รับค่าคอมมิชชันเมื่อคุณซื้อผ่านลิงก์ โดยคุณไม่ต้องจ่ายเพิ่ม และค่าคอมมิชชันไม่มีผลต่อการคัดเลือกหรือลำดับที่แสดง อ่านนโยบายฉบับเต็ม
สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง
- อย่าใช้น้ำร้อนจัดในการอาบน้ำเพราะยิ่งทำให้ผิวแห้งและระคายเคืองมากขึ้น
- อย่าถูหรือขัดผิวแรง ๆ โดยเฉพาะบริเวณที่ผิวบางอยู่แล้ว
- อย่าทายาหรือครีมที่ไม่ทราบส่วนผสมชัดเจนบนผื่นหรือแผลโดยไม่ปรึกษาแพทย์
- อย่าปล่อยให้ผู้ที่นั่งหรือนอนนานอยู่ในท่าเดิมนานเกินสองชั่วโมงโดยไม่เปลี่ยนท่า
- อย่ามองข้ามผื่นแดงที่ไม่จางหายภายในไม่กี่นาทีหลังเปลี่ยนท่าว่าเป็นเรื่องเล็กน้อย
เมื่อใดควรขอความช่วยเหลือ
- หากพบแผลเปิด มีหนอง หรือมีไข้ร่วมกับผิวหนังอักเสบ ควรพบแพทย์โดยเร็ว หากมีไข้สูงหรือหนาวสั่นร่วมด้วยให้โทร 1669
- หากพบผื่นแดงบริเวณจุดกดทับที่ไม่จางหายภายในสามสิบนาทีหลังเปลี่ยนท่า ควรปรึกษาพยาบาลเพื่อประเมินความเสี่ยงแผลกดทับ
- หากผิวหนังแห้งแตกจนมีเลือดซึมหรือเจ็บมากผิดปกติ ควรพบแพทย์เพื่อประเมินสาเหตุที่แท้จริง
- หากมีอาการแสดงไม่ตรงแบบ เช่น สับสนฉับพลันร่วมกับผิวหนังอักเสบหรือมีไข้ต่ำ ๆ ควรพบแพทย์เร็วขึ้นเพราะอาจเป็นสัญญาณติดเชื้อในผู้สูงอายุที่แสดงอาการต่างจากคนทั่วไป
เช็กลิสต์สรุป
- อาบน้ำหรือเช็ดตัวด้วยน้ำอุ่นไม่ร้อนจัดทุกวัน
- เลือกสบู่และโลชั่นที่อ่อนโยนไม่มีน้ำหอมรุนแรง
- ทาโลชั่นทันทีหลังอาบน้ำขณะผิวยังหมาดชื้น
- ตรวจผิวจุดกระดูกก้นกบ ส้นเท้า และสะโพกทุกวัน
- เปลี่ยนท่าหรือพลิกตัวทุกสองชั่วโมงสำหรับผู้ที่นั่งหรือนอนนาน
- จดบันทึกผื่นแดงหรือความผิดปกติที่พบเพื่อติดตาม
- ปรึกษาพยาบาลทันทีหากพบผื่นแดงที่ไม่จางหายตามเวลา
คำถามที่พบบ่อย
ควรทาโลชั่นให้ผู้สูงอายุวันละกี่ครั้ง
โดยทั่วไปแนะนำอย่างน้อยวันละครั้งทันทีหลังอาบน้ำ แต่หากผิวแห้งมากอาจทาเพิ่มอีกครั้งในช่วงเย็นหรือก่อนนอน ควรสังเกตความชุ่มชื้นของผิวจริงและปรับความถี่ตามความเหมาะสม
ทำไมต้องทาโลชั่นทันทีหลังอาบน้ำ ทาตอนไหนก็ได้ไม่ใช่หรือ
การทาขณะผิวยังหมาดชื้นช่วยกักเก็บความชุ่มชื้นไว้ในผิวได้ดีกว่าทาตอนผิวแห้งสนิทแล้ว เพราะโลชั่นจะช่วยล็อกน้ำที่ยังอยู่บนผิวไว้แทนที่จะปล่อยให้ระเหยไปก่อน
ผื่นแดงบริเวณกระดูกก้นกบที่พบควรทำอย่างไรก่อนพบแพทย์
ควรลดแรงกดบริเวณนั้นทันทีด้วยการเปลี่ยนท่าหรือใช้หมอนรอง และสังเกตว่าผื่นจางหายภายในสามสิบนาทีหรือไม่ หากไม่จางหายควรปรึกษาพยาบาลเพื่อประเมินความเสี่ยงแผลกดทับโดยเร็ว
ผิวแห้งมากจนคันควรใช้ยาแก้คันเองได้หรือไม่
ไม่ควรใช้ยาแก้คันเองโดยไม่ทราบสาเหตุที่แท้จริง เพราะอาการคันอาจมาจากผิวแห้งธรรมดาหรือสาเหตุอื่น เช่น โรคผิวหนังหรือผลข้างเคียงของยา ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้ผลิตภัณฑ์ใดเพิ่มเติม
ควรเปลี่ยนท่าให้ผู้ที่นอนติดเตียงบ่อยแค่ไหน
โดยทั่วไปแนะนำเปลี่ยนท่าหรือพลิกตัวทุกสองชั่วโมง แต่ในบางกรณีที่มีความเสี่ยงแผลกดทับสูงอาจต้องถี่กว่านั้น ควรปรึกษาพยาบาลผู้ดูแลเพื่อกำหนดความถี่ที่เหมาะสมกับสภาพร่างกายจริง
สบู่ที่มีกลิ่นหอมใช้กับผิวผู้สูงอายุได้หรือไม่
ควรหลีกเลี่ยงหากเป็นไปได้ เพราะน้ำหอมและสารแต่งกลิ่นอาจระคายเคืองผิวที่บางและไวต่อสิ่งกระตุ้นมากขึ้นตามวัย ควรเลือกผลิตภัณฑ์สูตรอ่อนโยนที่ระบุว่าเหมาะกับผิวแพ้ง่ายแทน
ตรวจผิวจุดเสี่ยงทุกวันแล้ว ยังต้องพบแพทย์เป็นระยะหรือไม่
ควรพบแพทย์หรือพยาบาลเพื่อประเมินผิวหนังเป็นระยะตามคำแนะนำของผู้ดูแลสุขภาพประจำ โดยเฉพาะในผู้ที่มีความเสี่ยงแผลกดทับสูงอยู่แล้ว เพราะการตรวจโดยผู้เชี่ยวชาญช่วยจับสัญญาณที่ครอบครัวอาจมองข้ามได้
สรุป
- ผิวหนังผู้สูงอายุบางและแห้งง่ายขึ้นตามวัย กิจวัตรดูแลผิวสม่ำเสมอช่วยลดปัญหาได้มากกว่าการแก้ทีหลัง
- ขั้นตอนหลักคือทำความสะอาดอ่อนโยน ทาโลชั่นทันทีหลังอาบน้ำ และตรวจผิวจุดเสี่ยงทุกวัน
- ผู้ที่นั่งหรือนอนนานต้องเปลี่ยนท่าเป็นระยะเพื่อป้องกันแผลกดทับที่เกิดได้เร็วกว่าที่คิด
- หากพบแผลเปิด มีหนอง หรือผื่นแดงที่ไม่จางหาย ควรพบแพทย์หรือพยาบาลทันทีแทนการดูแลเองต่อไป
อุปกรณ์ที่คนมักหาคู่กับเรื่องนี้
รายการนี้รวบรวมจากหมวดสินค้าที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์และไม่ใช่การรับรองคุณภาพสินค้า ควรอ่านเกณฑ์การเลือกในบทความก่อน แล้วค่อยเทียบรุ่นด้วยตัวเอง
ผ้ารองกันเปื้อนที่นอน 150/180cm ผ้าปูที่นอน พร้อมหมอน 2PC ผ้าปูกันเปื้อน รัดมุม360° เป็นมิตรกับผิว bedsheets
ผ้าปูที่นอนกันไรฝุ่น ผ้ารองกันเปื้อนที่นอน สารต้านจุลินทรีย์ ป้องกันแบคทีเรีย ระบายอากาศ สี่ฤดูทั่วไป
ผ้ารองกันเปื้อน ปลอกป้องกันที่นอน ที่นอน (กันน้ำได้ 100%) 6/5/4/3ฟุต มียางรัดมุม 4ด้าน ผ้าปูที่นอนกันน้ำ
[ผ้ารองกันเปื้อนที่นอน] ยางยืด 4 มุม เชื่อมต่อที่นอนพร้อมกันเปื้อนในตัว 3.5/5/6/7/8/8.5/9.5/10 ฟุต
Kiss(คิส)
ลิงก์สินค้าเป็นลิงก์พาร์ทเนอร์ (affiliate) เราอาจได้รับค่าคอมมิชชันเมื่อคุณซื้อผ่านลิงก์ โดยคุณไม่ต้องจ่ายเพิ่ม และค่าคอมมิชชันไม่มีผลต่อการคัดเลือกหรือลำดับที่แสดง อ่านนโยบายฉบับเต็ม
แหล่งข้อมูล
- แนวทางการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุ — กรมการแพทย์ (เปิดในแท็บใหม่)(เข้าถึงเมื่อ 2026-09-01)
- องค์ความรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมสำหรับผู้สูงอายุ — กรมอนามัย (เปิดในแท็บใหม่)(เข้าถึงเมื่อ 2026-09-01)
- Ageing and health — World Health Organization (WHO) (เปิดในแท็บใหม่)(เข้าถึงเมื่อ 2026-09-01)
จัดทำโดยทีมกองบรรณาธิการสูงวัยไทย
เครื่องมือและคู่มือที่เกี่ยวข้อง
บทความที่เกี่ยวข้อง

ผิวหนังผู้สูงอายุบางลงและเสี่ยงแผลง่ายขึ้น ดูแลอย่างไรให้ถูกจุด
ผิวที่บางลงตามวัยทำให้เกิดรอยฟกช้ำและแผลได้ง่ายกว่าที่คิด คู่มือนี้ชวนเข้าใจการเปลี่ยนแปลงของผิวหนังผู้สูงอายุ พร้อมวิธีดูแลที่ลดความเสี่ยงแผลกดทับและผิวแตกโดยไม่ทำให้ท่านรู้สึกอึดอัด

7 ความเข้าใจผิดเรื่องผิวหนังผู้สูงอายุที่ทำให้แผลลุกลามโดยไม่รู้ตัว
หลายครอบครัวดูแลผิวผู้สูงอายุด้วยความเคยชินแบบเดิม โดยไม่รู้ว่าบางวิธีกลับเร่งให้ผิวแห้งแตกหรือแผลกดทับลุกลามเร็วขึ้น บทความนี้ชี้ 7 ความเข้าใจผิดที่พบบ่อยที่สุด พร้อมวิธีแก้ที่ถูกต้อง

เช็กลิสต์ตรวจสอบการสังเกตผิวหนังผู้สูงอายุติดเตียง สำหรับครอบครัวที่ผลัดกันดูแล
เช็กลิสต์สำหรับครอบครัวใช้ตรวจสอบว่าการสังเกตผิวหนังผู้สูงอายุติดเตียงยังทำได้ครบและทันเวลาหรือไม่ แยกตามช่วงก่อน ระหว่าง และหลังการพลิกตัวหรือดูแลประจำวัน

ตรวจผิวหนังผู้สูงอายุติดเตียงทุกวันอย่างไรให้เจอแผลกดทับตั้งแต่ระยะแรก
แนวทางสังเกตผิวหนังผู้สูงอายุที่นอนติดเตียงหรือขยับตัวเองได้น้อย เพื่อจับสัญญาณแผลกดทับตั้งแต่ระยะเริ่มต้น พร้อมจุดที่ต้องตรวจเป็นประจำและเมื่อใดควรพบแพทย์