การขับถ่ายที่เป็นปกติต้องอาศัยสามอย่างทำงานร่วมกัน คือใยอาหารที่เพิ่มมวลอุจจาระ น้ำที่ทำให้อุจจาระนุ่มพอเคลื่อนผ่านลำไส้ได้ง่าย และการเคลื่อนไหวร่างกายที่กระตุ้นการบีบตัวของลำไส้ เมื่ออายุมากขึ้น กิจวัตรประจำวันหรือ ADL ที่เกี่ยวกับการเดินและออกกำลังกายมักลดลง ประกอบกับความรู้สึกกระหายน้ำที่ลดลงตามวัย ทำให้หลายบ้านไม่ทันสังเกตว่าผู้สูงอายุดื่มน้ำน้อยกว่าที่ควรมาก

ใยอาหารแบ่งเป็นชนิดละลายน้ำและไม่ละลายน้ำ ซึ่งทำหน้าที่ต่างกัน ใยอาหารไม่ละลายน้ำจากผักใบและธัญพืชไม่ขัดสีช่วยเพิ่มมวลอุจจาระ ส่วนใยอาหารละลายน้ำจากกล้วย มะละกอ และข้าวโอ๊ตช่วยให้อุจจาระนุ่มขึ้น การเลือกอาหารที่มีทั้งสองชนิดผสมกันจึงมักได้ผลดีกว่าการกินอย่างใดอย่างหนึ่งมากเกินไป

ผู้สูงอายุที่สุขภาพแข็งแรงและไม่มีข้อจำกัดทางการแพทย์ มักได้รับคำแนะนำให้ดื่มน้ำกระจายตลอดวันแทนการดื่มทีละมาก ๆ ในครั้งเดียว เพราะร่างกายดูดซึมน้ำที่จิบทีละน้อยได้ดีกว่า และลดความเสี่ยงที่จะรีบลุกไปห้องน้ำตอนกลางคืนจนหกล้ม การจิบน้ำอุ่นตอนเช้าหลังตื่นนอนยังช่วยกระตุ้นการบีบตัวของลำไส้ในหลายคนด้วย

สำหรับผู้ที่มีภาวะกลืนลำบากหรือที่เรียกว่า dysphagia การดื่มน้ำเปล่าอาจสำลักง่าย จึงมักต้องปรับความข้นของน้ำตามคำแนะนำของนักกิจกรรมบำบัดหรือแพทย์ ไม่ควรเพิ่มปริมาณน้ำเองโดยไม่ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ เพราะความเสี่ยงสำลักอาจร้ายแรงกว่าปัญหาท้องผูก

อาหารแปรรูปสูง ขนมอบเนื้อแน่น และอาหารที่มีโปรตีนสูงแต่ใยอาหารต่ำ เช่น เนื้อสัตว์ล้วนไม่มีผักประกอบ อาจทำให้ท้องผูกได้ง่ายในผู้สูงอายุที่เคลื่อนไหวน้อยอยู่แล้ว นอกจากนี้ยาบางชนิดที่ผู้สูงอายุกินอยู่เป็นประจำ เช่น ยาแก้ปวดกลุ่มโอปิออยด์ ยาลดกรดบางชนิด และธาตุเหล็กเสริม ก็มีผลข้างเคียงทำให้ท้องผูกได้เช่นกัน การใช้ยาหลายชนิดพร้อมกันหรือภาวะที่เรียกว่า polypharmacy จึงเป็นอีกปัจจัยที่ควรทบทวนร่วมกับแพทย์หรือเภสัชกร

การจำกัดอาหารมากเกินไปเพราะกลัวโรคเรื้อรัง เช่น งดผลไม้ทั้งหมดเพราะกลัวน้ำตาลในเลือดสูง ก็อาจทำให้ขาดใยอาหารและวิตามินไปพร้อมกัน ทางที่ดีกว่าคือเลือกผลไม้ที่มีใยอาหารสูงแต่น้ำตาลไม่สูงมาก เช่น ฝรั่ง แอปเปิล หรือส้ม ในปริมาณที่เหมาะสม แทนการงดทั้งหมด

อาหารและน้ำที่ดีจะได้ผลเต็มที่ก็ต่อเมื่อผู้สูงอายุยังมีการเคลื่อนไหวร่างกายอยู่บ้าง แม้เพียงเดินช้า ๆ ในบ้านหรือขยับตัวบนเตียงเป็นประจำก็ช่วยกระตุ้นลำไส้ได้ ผู้สูงอายุที่นอนติดเตียงเป็นเวลานานมักมีความเสี่ยงท้องผูกสูงกว่าคนที่ยังเดินได้ ดังนั้นการดูแลเรื่องอาหารและน้ำจึงควรทำควบคู่กับการชวนขยับตัวเบา ๆ ตามความสามารถของแต่ละคน ไม่ใช่มองแยกจากกัน