หลายครอบครัวโล่งใจเมื่อเห็นผู้สูงอายุลุกเดินไปห้องน้ำหรือทำกิจวัตรพื้นฐานได้เอง แล้วเข้าใจว่าเรื่องการเคลื่อนไหวผ่านพ้นไปแล้ว แต่ความจริงคือหลายคนเลือกเดินเฉพาะเมื่อจำเป็นจริง ๆ และหลีกเลี่ยงการลุกเดินที่ไม่จำเป็น เพราะรู้สึกเหนื่อยหรือกลัวหกล้ม ทำให้เวลาทั้งวันส่วนใหญ่ยังคงเป็นการนั่งหรือนอนเฉย ๆ

ความแตกต่างนี้สำคัญเพราะการเคลื่อนไหวรวมตลอดทั้งวันต่างหากที่ช่วยรักษามวลกล้ามเนื้อและความแข็งแรง ไม่ใช่แค่ความสามารถเดินได้ในบางช่วงเวลา ครอบครัวจึงควรสังเกตว่าท่านเลือกเคลื่อนไหวบ่อยแค่ไหนในแต่ละวัน ไม่ใช่แค่ดูว่าเดินได้หรือไม่ได้

ภาวะกล้ามเนื้อน้อยหรือ sarcopenia สามารถเกิดขึ้นได้เร็วกว่าที่หลายคนคิดในผู้สูงอายุที่เคลื่อนไหวน้อยลงต่อเนื่องหลายวัน โดยเฉพาะช่วงนอนโรงพยาบาลหรือพักฟื้นที่บ้านในช่วงแรก กล้ามเนื้อขาที่ใช้ลุกยืนและเดินจะอ่อนแรงลงเร็วกว่ากล้ามเนื้อส่วนอื่น ทำให้แม้แต่การเดินระยะสั้นในบ้านก็รู้สึกเหนื่อยมากกว่าที่ควรเทียบกับช่วงก่อนป่วย

สัญญาณที่ควรสังเกตคือระยะเวลาที่ใช้เดินในระยะทางเดิมนานขึ้นเรื่อย ๆ หรือต้องหยุดพักบ่อยขึ้นในระยะทางที่เคยเดินได้สบาย ซึ่งต่างจากความเหนื่อยทั่วไปที่มักดีขึ้นเมื่อเวลาผ่านไป

การลุกจากท่านอนหรือนั่งเร็วเกินไปหลังนอนพักเป็นเวลานาน อาจทำให้เลือดไปเลี้ยงสมองไม่ทันและเกิดอาการหน้ามืดชั่วคราว ซึ่งเรียกว่าความดันตกเมื่อเปลี่ยนท่า พบได้บ่อยในผู้สูงอายุที่เพิ่งพักฟื้นและนอนติดเตียงมาหลายวัน หรือใช้ยาบางชนิดที่มีผลต่อความดันโลหิต

อาการนี้มักเกิดทันทีที่เปลี่ยนท่าและดีขึ้นเมื่อนั่งพักสักครู่ ต่างจากความเหนื่อยทั่วไปที่ค่อย ๆ สะสม การสอนให้ลุกช้า ๆ เป็นขั้นตอน เช่น นั่งขอบเตียงก่อนยืน จะช่วยลดความเสี่ยงของอาการนี้ได้มาก

ครอบครัวหลายบ้านให้ความสำคัญกับช่วงฝึกเดินที่นักกายภาพบำบัดกำหนดไว้ในแต่ละวัน แต่กลับปล่อยให้ผู้สูงอายุนั่งเฉย ๆ เป็นเวลานานในช่วงเวลาอื่น เช่น ระหว่างดูโทรทัศน์หรือรอมื้ออาหาร การนั่งนิ่งนานต่อเนื่องหลายชั่วโมงมีผลเสียต่อความแข็งแรงของกล้ามเนื้อและการไหลเวียนเลือดไม่ต่างจากการไม่ได้เคลื่อนไหวเลยทั้งวัน

การแทรกการเคลื่อนไหวเล็ก ๆ ระหว่างวัน เช่น ลุกยืนเปลี่ยนอิริยาบถทุกชั่วโมง หรือเดินไปรับของในบ้านเอง ช่วยเสริมการฝึกเดินที่กำหนดไว้ได้มากกว่าที่หลายคนคิด