สูงวัยไทย

หมอนรองขาคั่นระหว่างเข่าหลังผ่าตัดสะโพก ใช้ตอนนอนอย่างไรและนานแค่ไหน

หลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพก แพทย์มักให้ใช้หมอนรองขาคั่นระหว่างเข่าตอนนอน อ่านวิธีวางเมื่อนอนหงายและตะแคง ความสูงที่พอดี ข้อห้าม และเมื่อไรต้องถามศัลยแพทย์

12 นาทีในการอ่าน

เผยแพร่เมื่อ 7 พฤศจิกายน 2026

A man peacefully sleeping in a sunlit bedroom with natural light streaming in.

รูปภาพโดย Ron Lach / Pexels

ข้อจำกัดความรับผิดชอบทางการแพทย์

เนื้อหานี้จัดทำขึ้นเพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ไม่สามารถใช้วินิจฉัย รักษา หรือป้องกันโรคได้ หากมีอาการผิดปกติหรือมีความเสี่ยง ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

คำตอบสั้น ๆ

  • หมอนรองขาคั่นระหว่างเข่าหลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพกมีไว้กันไม่ให้ขาข้างที่ผ่าตัดไขว้เข้าหากลางลำตัวขณะนอน โดยเฉพาะตอนหลับสนิทที่ผู้ป่วยควบคุมท่าไม่ได้ ระยะเวลาที่ต้องใช้และท่านอนที่อนุญาตขึ้นกับศัลยแพทย์และวิธีผ่าตัด ต้องถามทีมที่ผ่าตัดให้ชัดก่อนกลับบ้าน
  • เมื่อนอนหงาย หมอนวางระหว่างขาให้เข่าและเท้าชี้ขึ้นเล็กน้อย ไม่บิดเข้าใน เมื่อนอนตะแคง ให้ตะแคงเฉพาะข้างและวิธีที่แพทย์อนุญาต หมอนอยู่ระหว่างต้นขาถึงเข่าเพื่อกันขาไขว้
  • หมอนเพียงอย่างเดียวไม่ได้ป้องกันข้อสะโพกหลุด ต้องทำคู่กับข้อห้ามท่าทางตลอดวัน เช่นไม่ไขว่ห้างและไม่ก้มต่ำมาก ตามที่ศัลยแพทย์สั่ง

เหมาะกับใคร

  • เหมาะกับผู้ป่วยที่เพิ่งกลับบ้านหลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพก และผู้ดูแลที่ต้องจัดที่นอนให้ถูกต้องโดยไม่แน่ใจเรื่องท่า
  • ไม่ใช่คำสั่งแทนศัลยแพทย์ ผู้ป่วยบางรายไม่ต้องใช้หมอนคั่นเลยหรือใช้เฉพาะช่วงแรก ขึ้นกับเทคนิคการผ่าตัด ถ้าคำแนะนำของแพทย์ขัดกับบทความนี้ ให้ทำตามแพทย์

สิ่งที่ควรรู้

หมอนคั่นเข่าช่วยอะไร และไม่ช่วยอะไรหลังผ่าตัดสะโพก

ข้อสะโพกเทียมเพิ่งใส่ใหม่ ยังไม่มีเนื้อเยื่อรอบข้อแข็งแรงพอจะกันไม่ให้ลูกสะโพกเลื่อนออกจากเบ้า ตอนตื่นผู้ป่วยระวังท่าได้เอง แต่ตอนหลับขาอาจไขว้เข้าหรือบิดเข้าในโดยไม่รู้ตัว หมอนคั่นระหว่างเข่าจึงทำหน้าที่เตือนและกันท่าเหล่านั้นตอนนอน

ราชวิทยาลัยแพทย์ออร์โธปิดิกส์แห่งประเทศไทยและสถาบันสุขภาพต่างประเทศ เช่น National Institute on Aging มีเอกสารผู้ป่วยหลังผ่าตัดสะโพกที่กล่าวถึงข้อควรระวังเรื่องท่าทาง แต่รายละเอียดแต่ละข้อต่างกันตามวิธีผ่าตัด จึงควรอ่านเป็นภาพรวมแล้วยึดคำสั่งของศัลยแพทย์รายนั้น

หมอนไม่ช่วยถ้าผู้ป่วยไขว้ขาตอนนั่งหรือเอนตัวเกินองศาที่กำหนด และไม่ได้ลดความเจ็บแผล หมอนที่ใหญ่หรือสูงเกินกลับดันขาเข้าท่าที่ผิดได้ ซึ่งเป็นความเข้าใจผิดที่ครอบครัวพบบ่อย

นอนหงายหรือตะแคง ท่าไหนใช้ได้ ขึ้นกับแพทย์ ไม่ใช่เดาเอง

ศัลยแพทย์บางรายอนุญาตให้นอนหงายอย่างเดียวในช่วงแรก บางรายอนุญาตให้ตะแคงข้างที่ไม่ผ่าตัดโดยมีหมอนคั่น และมีส่วนน้อยที่ให้ตะแคงข้างที่ผ่าตัดได้ ข้อมูลตรงนี้ต้องมาจากใบแนะนำที่ได้รับตอนออกจากโรงพยาบาล ถ้าไม่ได้รับหรือจำไม่ได้ ให้โทรถามตึกผู้ป่วยหรือคลินิกที่ผ่าตัดก่อนคืนแรกที่บ้าน

ถ้าอนุญาตให้นอนหงาย วางหมอนไว้ระหว่างต้นขาจนถึงเข่าแล้วให้ปลายเท้าชี้ขึ้นตรง ไม่บิดเข้าใน หมอนไม่ควรดันขาแยกออกกว้างเกินที่สบาย ถ้าอนุญาตให้ตะแคง ให้ตะแคงช้า ๆ โดยเอามือประคองขาข้างบนไว้บนหมอน และผู้ดูแลช่วยพลิกตัวพร้อมกันทั้งตัว ไม่ให้ลำตัวบิด

ผู้สูงอายุที่ผ่าตัดสะโพกมักมีภาวะเปราะบางและมวลกล้ามเนื้อน้อยอยู่เดิม ทำให้พลิกตัวกลางคืนช้าและควบคุมขาตอนง่วงได้ไม่ดี การพึ่งหมอนกับผู้ดูแลช่วงแรกจึงจำเป็นกว่าคนวัยหนุ่มสาว และการกลับไปทำกิจวัตรประจำวัน (ADL) เองต้องค่อยเป็นค่อยไปตามที่นักกายภาพบำบัดกำหนด

ท่านอนตะแคงที่ไม่ได้รับอนุญาตแต่ผู้ป่วยทำเองตอนหลับเป็นความเสี่ยงสำคัญ ลองเอาหมอนข้างหนุนด้านหลังเป็นตัวกันไม่ให้พลิกไปผิดข้าง

เลือกหมอนแบบไหนและความสูงเท่าไรถึงพอดี

หมอนที่ออกแบบเป็นลิ่มหรือลักษณะคร่อมระหว่างขามักมีสายรัดที่ขา กันหลุดตอนพลิกตัว ข้อดีคือไม่เลื่อน ข้อเสียคือรัดแน่นเกินจนผิวแดง หรือยากสำหรับผู้ที่ขาบวม ส่วนหมอนข้างธรรมดาหรือหมอนหนุนใบใหญ่ ราคาถูกกว่าและมีอยู่แล้วในบ้าน แต่เลื่อนง่ายและอาจนุ่มจนยุบเมื่อโดนน้ำหนัก

ความสูงพอดีคือเมื่อวางแล้วเข่าสองข้างอยู่ห่างกันพอที่ขาข้างผ่าตัดไม่ไขว้เข้าหา และสะโพกไม่ถูกดันแยกออกจนรู้สึกตึง ให้ผู้ป่วยบอกความรู้สึก หรือสอบถามนักกายภาพบำบัดผู้ฝึกให้ในโรงพยาบาลว่าห่างเท่าไรสำหรับรายนี้ ตัวเลขเซนติเมตรจากแหล่งอื่นอาจไม่ตรงกับท่าที่ศัลยแพทย์ต้องการ

ตรวจผิวทุกเช้าบริเวณต้นขาด้านในและเข่า ถ้าแดงเป็นรอยกดหรือชื้น ให้ใช้ผ้าฝ้ายบางรองเพิ่มระหว่างผิวกับหมอน ไม่ใช้พลาสติกหรือผ้ากันน้ำที่เหงื่อออกแล้วเปียกอับ

การจัดเตียงและห้องให้ทำตามข้อห้ามได้ตลอดคืน

เตียงที่เตี้ยเกินทำให้ลุกลำบากและงอสะโพกเกินกำหนด เตียงที่สูงพอดีให้เท้าวางพื้นและเข่าไม่ต่ำกว่าสะโพกมากตอนนั่งขอบเตียง ถ้าที่นอนนิ่มจนจมมาก ลองวางแผ่นไม้กระดานบาง ๆ ใต้ที่นอนเพื่อให้พื้นแข็งขึ้น หลังจากปรึกษากับนักกายภาพบำบัดแล้ว

ตั้งไฟกลางคืนและวางวอล์กเกอร์ไว้ในระยะเอื้อมก่อนนอน เพื่อไม่ให้ผู้ป่วยรีบลุกตอนปวดปัสสาวะแล้วบิดตัวผิดท่า การนั่งถ่ายข้างเตียงชั่วคราวช่วยได้มากในสัปดาห์แรก

วางของที่ต้องใช้ตอนกลางคืน เช่นน้ำ ยา และโทรศัพท์ ไว้ฝั่งที่ไม่ต้องบิดตัวเอื้อม และให้ผู้ดูแลที่นอนในห้องเดียวกันรู้ว่าต้องพลิกตัวแบบไหน

เมื่อไรถามศัลยแพทย์ว่าเลิกใช้หมอนได้

ระยะที่ต้องใช้หมอนไม่ควรกำหนดเอาจากอินเทอร์เน็ตหรือจากญาติที่เคยผ่าตัด เพราะเทคนิคผ่าตัดและสภาพเนื้อเยื่อของแต่ละคนต่างกัน ให้ถามที่นัดติดตามว่าตอนนี้เลิกใช้หมอนได้หรือยัง และท่านอนอะไรเพิ่มได้ จดคำตอบไว้ในสมุดเล่มเดียวกับตารางยา

ผู้ป่วยบางรายเลิกใช้หมอนเองเพราะอึดอัดก่อนแพทย์อนุญาต ถ้าอึดอัดจริง ให้ปรึกษาทีมก่อนเปลี่ยนเป็นหมอนแบบอื่นหรือลดขนาด อย่าตัดสินใจเองเงียบ ๆ

Close-up of a person sleeping peacefully, captured in monochrome for a serene feel.

รูปภาพโดย Polina ⠀ / Pexels

ขั้นตอนที่ควรทำ

จัดท่านอนหงายคืนแรกที่บ้านให้ถูกต้อง

ทำตอนมีผู้ดูแลสองคนถ้าเป็นไปได้ เพราะผู้ป่วยยังเจ็บและเหนื่อยจากการเดินทาง

  • ตรวจใบแนะนำของศัลยแพทย์ว่าอนุญาตท่านอนอะไร
  • ให้ผู้ป่วยนอนหงาย สะโพกและหลังชิดที่นอน ไม่เอียง
  • วางหมอนระหว่างต้นขาถึงเข่า ให้ปลายเท้าชี้ขึ้นตรง
  • ตรวจว่าขาข้างผ่าตัดไม่ไขว้เข้าหรือบิดเข้าใน
  • วางหมอนข้างด้านนอกขาข้างผ่าตัดเพื่อกันขากางออกเกินสบาย

พลิกตะแคงตอนที่แพทย์อนุญาตแล้วเท่านั้น

ผู้ดูแลยืนข้างที่จะพลิกไปหา ประคองไหล่และสะโพกพร้อมกัน หมุนเป็นท่อนเดียวช้า ๆ โดยหมอนอยู่ระหว่างขาตลอด แล้วเสริมหมอนข้างหลังและท้อง ตรวจว่าขาไม่ไขว้ก่อนปล่อยมือ

ตรวจผิวและท่าเช้าทุกวัน

ตอนเช้าตรวจผิวต้นขาด้านในและเข่า ถามผู้ป่วยว่านอนสบายไหม จดว่านอนได้นานแค่ไหนก่อนเปลี่ยนท่า และเตรียมคำถามไว้ถามที่นัดถัดไป

อุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องกับขั้นตอนข้างต้น

รายการนี้รวบรวมจากหมวดสินค้าที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์และไม่ใช่การรับรองคุณภาพสินค้า ควรอ่านเกณฑ์การเลือกในบทความก่อน แล้วค่อยเทียบรุ่นด้วยตัวเอง

ลิงก์สินค้าเป็นลิงก์พาร์ทเนอร์ (affiliate) เราอาจได้รับค่าคอมมิชชันเมื่อคุณซื้อผ่านลิงก์ โดยคุณไม่ต้องจ่ายเพิ่ม และค่าคอมมิชชันไม่มีผลต่อการคัดเลือกหรือลำดับที่แสดง อ่านนโยบายฉบับเต็ม

สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง

  • อย่าเดาท่านอนที่อนุญาตเอง ให้ยึดใบแนะนำของศัลยแพทย์
  • อย่าใช้หมอนที่ใหญ่หรือแข็งจนดันขากางผิดท่าหรือเจ็บ
  • อย่าให้ผู้ป่วยพลิกตะแคงเองตอนง่วงโดยไม่มีหมอนคั่น
  • อย่าเลิกใช้หมอนก่อนแพทย์อนุญาตเพียงเพราะอึดอัด
  • อย่าปล่อยผิวต้นขาด้านในชื้นหรือเป็นรอยกดทั้งคืน

เมื่อใดควรขอความช่วยเหลือ

  • โทร 1669 หรือไปห้องฉุกเฉินทันทีถ้าได้ยินเสียงดังหรือรู้สึกวูบที่สะโพก ปวดรุนแรงฉับพลัน ขาข้างผ่าตัดสั้นลงหรือบิดผิดรูปและลงน้ำหนักไม่ได้ หรือหน้าซีดเหงื่อออกใจสั่น
  • ไปโรงพยาบาลภายในวันเดียวกันถ้าแผลบวมแดงร้อน มีหนอง ไข้สูง หรือขาบวมเจ็บน่องข้างเดียวซึ่งอาจเป็นลิ่มเลือด
  • โทรปรึกษาคลินิกศัลยแพทย์ภายในสัปดาห์นี้ถ้าไม่แน่ใจเรื่องท่านอน นอนไม่ได้เพราะหมอนอึดอัด หรือผิวต้นขาแดงเป็นรอยกด
  • สังเกตและจดบันทึกต่อถ้าแผลแห้งดี ปวดลดลงตามลำดับ และนอนตามท่าที่แพทย์กำหนดได้สบาย

เช็กลิสต์สรุป

  • ได้ใบแนะนำท่านอนจากศัลยแพทย์ตอนออกจากโรงพยาบาล
  • รู้ว่าอนุญาตนอนหงายหรือตะแคงข้างไหน
  • หมอนคั่นเข่าอยู่ระหว่างต้นขาถึงเข่า ปลายเท้าชี้ขึ้น
  • วางหมอนเสริมกันพลิกผิดข้างตอนหลับ
  • ตรวจผิวต้นขาด้านในและเข่าทุกเช้า
  • วอล์กเกอร์ ไฟกลางคืน และเก้าอี้นั่งถ่ายชั่วคราวอยู่ใกล้เตียง
  • จดคำถามไว้ถามที่นัดติดตามเรื่องเลิกใช้หมอน

คำถามที่พบบ่อย

หมอนรองขาคั่นเข่าหลังผ่าตัดสะโพกต้องใช้นานกี่สัปดาห์

ไม่มีตัวเลขเดียวที่ใช้กับทุกคน ขึ้นกับวิธีผ่าตัดและสภาพเนื้อเยื่อ ศัลยแพทย์บางรายให้ใช้ช่วงสั้น บางรายนานกว่า ต้องถามที่นัดติดตามว่าเลิกได้เมื่อไร ไม่ควรเลิกเองเพราะอึดอัด

ใช้หมอนข้างหรือหมอนหนุนธรรมดาแทนหมอนคั่นเข่าสำหรับผ่าตัดสะโพกได้ไหม

ใช้ได้ในหลายบ้านถ้าความสูงและความแน่นพอดี และไม่เลื่อนหลุดตอนพลิกตัว ข้อสำคัญคือต้องกันขาข้างผ่าตัดไม่ให้ไขว้ ถ้าหมอนเลื่อนบ่อยหรือยุบ ควรสอบถามนักกายภาพบำบัดเรื่องหมอนที่ออกแบบสำหรับกรณีนี้

นอนตะแคงข้างผ่าตัดได้เมื่อไร

ขึ้นกับศัลยแพทย์และวิธีผ่าตัด บางรายอนุญาตเร็ว บางรายต้องรอหลายสัปดาห์ จึงควรถามที่นัดติดตามและฟังคำตอบเป็นข้อ ๆ จดไว้ ไม่ควรลองเองเพราะหากข้อหลุดต้องกลับโรงพยาบาลด่วน

หมอนคั่นเข่าหลังผ่าตัดสะโพกต่างจากหมอนวางขาตอนนอนตะแคงทั่วไปอย่างไร

หมอนทั่วไปช่วยให้สบายและลดแรงกดที่เข่าและสะโพก ส่วนหมอนคั่นหลังผ่าตัดสะโพกมีเป้าหมายกันขาไขว้เข้าหากลางลำตัว ซึ่งเป็นข้อห้ามทางการแพทย์ของช่วงฟื้นตัว ความพอดีและวิธีวางจึงสำคัญกว่า

เมื่อไรควรโทรหาแพทย์เรื่องการนอนหลังผ่าตัดสะโพก

เมื่อนอนไม่ได้เพราะเจ็บหรืออึดอัดจนเริ่มดัดแปลงท่าเอง เมื่อผิวต้นขาแดงเป็นรอยกด หรือเมื่อไม่แน่ใจว่าท่าไหนอนุญาต โทรถามคลินิกที่ผ่าตัดได้ ไม่ต้องรอถึงวันนัด ถ้าเสียงดังวูบที่สะโพกหรือขาผิดรูป ให้โทร 1669 ทันที

สรุป

  • หมอนคั่นเข่ากันขาไขว้ตอนหลับสนิทในช่วงที่ข้อสะโพกเทียมยังไม่มั่นคง
  • ท่านอนที่อนุญาตและระยะเวลาใช้หมอนขึ้นกับศัลยแพทย์ ต้องถามให้ชัด
  • หมอนต้องพอดี ไม่ใหญ่หรือแข็งเกินจนดันขาผิดท่า
  • หมอนทำงานคู่กับข้อห้ามท่าทางตลอดวัน ไม่ใช่ตัวป้องกันเดี่ยว

รายการนี้รวบรวมจากหมวดสินค้าที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์และไม่ใช่การรับรองคุณภาพสินค้า ควรอ่านเกณฑ์การเลือกในบทความก่อน แล้วค่อยเทียบรุ่นด้วยตัวเอง

ลิงก์สินค้าเป็นลิงก์พาร์ทเนอร์ (affiliate) เราอาจได้รับค่าคอมมิชชันเมื่อคุณซื้อผ่านลิงก์ โดยคุณไม่ต้องจ่ายเพิ่ม และค่าคอมมิชชันไม่มีผลต่อการคัดเลือกหรือลำดับที่แสดง อ่านนโยบายฉบับเต็ม

ดูหมวดอุปกรณ์ทั้งหมด →

จัดทำโดยทีมกองบรรณาธิการสูงวัยไทย

บทความที่เกี่ยวข้อง

ใช้วอล์คเกอร์หลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพก ท่าที่ผู้ดูแลต้องระวัง
home-care

ใช้วอล์คเกอร์หลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพก ท่าที่ผู้ดูแลต้องระวัง

ผู้ดูแลที่ต้องช่วยผู้สูงอายุใช้วอล์คเกอร์หลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพก ควรรู้เรื่องการหมุนตัว การนั่ง การเข้าห้องน้ำ และข้อห้ามที่ต้องถามศัลยแพทย์ตามแนวทางของแต่ละราย

อัปเดตล่าสุด 7 พฤศจิกายน 2026อ่าน 14 นาที
กระดูกสะโพกหักในผู้สูงอายุ: ไทม์ไลน์ฟื้นฟูสัปดาห์ต่อสัปดาห์ และสิ่งที่บ้านต้องพร้อมก่อนรับกลับ
health-body

กระดูกสะโพกหักในผู้สูงอายุ: ไทม์ไลน์ฟื้นฟูสัปดาห์ต่อสัปดาห์ และสิ่งที่บ้านต้องพร้อมก่อนรับกลับ

เส้นทางฟื้นฟูหลังกระดูกสะโพกหักในผู้สูงอายุ ตั้งแต่วันผ่าตัดจนถึงการกลับมาเดินในบ้าน พร้อมรายการที่ครอบครัวต้องเตรียมไว้ก่อนวันจำหน่ายออกจากโรงพยาบาล

อัปเดตล่าสุด 20 กันยายน 2026อ่าน 17 นาที
หมอนสามเหลี่ยมช่วยพลิกตัวผู้ป่วยติดเตียงเอียง 30 องศาอย่างไร
home-care

หมอนสามเหลี่ยมช่วยพลิกตัวผู้ป่วยติดเตียงเอียง 30 องศาอย่างไร

หมอนสามเหลี่ยมใช้ดันหลังให้ผู้ป่วยนอนตะแคงเอียงราว 30 องศา เพื่อไม่ให้น้ำหนักลงกระดูกสะโพกตรง ๆ อ่านวิธีวาง ข้อจำกัด และกรณีที่ไม่ควรใช้เอง

อัปเดตล่าสุด 7 พฤศจิกายน 2026อ่าน 13 นาที
จัดท่านอนผู้สูงอายุให้ตรงกับสถานการณ์ กินอาหาร หายใจลำบาก อ่อนแรงข้างเดียว และหลังผ่าตัด
home-care

จัดท่านอนผู้สูงอายุให้ตรงกับสถานการณ์ กินอาหาร หายใจลำบาก อ่อนแรงข้างเดียว และหลังผ่าตัด

ท่านอนที่ถูกต้องไม่ได้มีแบบเดียว บทความนี้ช่วยเลือกท่าให้เหมาะกับแต่ละสถานการณ์ของผู้สูงอายุติดเตียง ทั้งช่วงกินอาหาร หายใจลำบาก อ่อนแรงข้างเดียว และหลังผ่าตัด

อัปเดตล่าสุด 4 สิงหาคม 2026อ่าน 13 นาที
จัดท่านอนผู้สูงอายุติดเตียงอย่างไรให้ปลอดภัยและไม่เกิดแผลกดทับ
home-care

จัดท่านอนผู้สูงอายุติดเตียงอย่างไรให้ปลอดภัยและไม่เกิดแผลกดทับ

แนวทางจัดท่านอนผู้สูงอายุติดเตียงให้ถูกแนวลำตัว ลดความเสี่ยงแผลกดทับและข้อติด พร้อมขั้นตอนที่ผู้ดูแลทำได้จริงที่บ้าน

อัปเดตล่าสุด 3 สิงหาคม 2026อ่าน 18 นาที