สูงวัยไทย

กระบอกปัสสาวะชายใช้ข้างเตียงตอนกลางคืน เลือกและใช้อย่างไรไม่ให้หก

คุณพ่อลุกฉี่กลางคืนบ่อยและเสี่ยงล้ม อ่านวิธีเลือกกระบอกปัสสาวะ ฝากันหก ท่าใช้บนเตียง การเท การล้าง และเมื่อไรไม่ควรใช้แทนการพาไปห้องน้ำ

12 นาทีในการอ่าน

เผยแพร่เมื่อ 7 พฤศจิกายน 2026

A senior man talking on a phone in a cozy vintage bedroom setting.

รูปภาพโดย Ron Lach / Pexels

ข้อจำกัดความรับผิดชอบทางการแพทย์

เนื้อหานี้จัดทำขึ้นเพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ไม่สามารถใช้วินิจฉัย รักษา หรือป้องกันโรคได้ หากมีอาการผิดปกติหรือมีความเสี่ยง ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

คำตอบสั้น ๆ

  • กระบอกปัสสาวะชายช่วยได้จริงในคืนที่ผู้สูงอายุต้องลุกฉี่ซ้ำ ๆ เพราะตัดการเดินในที่มืดออกไปหนึ่งเที่ยวหรือสองเที่ยว สิ่งที่ควรเลือกคือกระบอกปากกว้างพอ มีด้ามจับ มีฝาปิดหรือวาล์วกันหก และตั้งได้มั่นคงบนที่วางข้างเตียง
  • ผู้ที่ยังลุกนั่งเองได้ควรใช้ท่านั่งขอบเตียงหรือท่ายืนช้า ๆ โดยมีผู้ดูแลอยู่ใกล้ ส่วนผู้ที่นอนอยู่ใช้ท่าตะแคงหรือหงายได้ แต่ต้องวางกระบอกให้ปากกระบอกต่ำกว่าระดับตัวเล็กน้อยเพื่อไม่ให้ไหลย้อน
  • กระบอกไม่ได้ใช้ทดแทนการหาสาเหตุ ถ้ากลางคืนลุกฉี่มากกว่าสองครั้งต่อเนื่องหลายสัปดาห์ หรือฉี่ไม่ออก ฉี่เป็นเลือด แสบขัด ควรพบแพทย์

เหมาะกับใคร

  • เหมาะกับผู้ชายสูงอายุที่ลุกกลางคืนบ่อย เดินทรงตัวไม่มั่นคง หรือหลังผ่าตัดที่ลงจากเตียงไม่สะดวก รวมถึงผู้ดูแลที่ต้องตื่นช่วยทุกคืน
  • ไม่เหมาะกับผู้ที่สับสนจนใช้อุปกรณ์เองไม่ได้และไม่มีคนเฝ้าข้างเตียง เพราะกระบอกหกใส่ที่นอนบ่อยกว่าที่คิด กรณีนั้นผ้าอ้อมแบบสวมหรือแผ่นรองอาจเหมาะกว่า และผู้หญิงควรใช้อุปกรณ์ที่ออกแบบสำหรับสรีระหญิงโดยเฉพาะ

สิ่งที่ควรรู้

ทำไมกระบอกปัสสาวะลดการล้มกลางคืนได้ และลดได้แค่ไหน

ผู้สูงอายุที่ปัสสาวะกลางคืนมักลุกในสภาพงัวเงีย ความดันตกเมื่อเปลี่ยนท่าจากนอนเป็นยืนทำให้หน้ามืดซ้ำเข้าไปอีก WHO ระบุว่าการหกล้มเป็นสาเหตุสำคัญของการบาดเจ็บในผู้สูงอายุ และบ้านที่แสงน้อยกับทางเดินไม่โล่งเพิ่มความเสี่ยง กระบอกที่วางข้างเตียงทำให้เหลือแค่การนั่งขึ้นกับหันตัว ไม่ต้องก้าวเท้าไปห้องน้ำ

การไปห้องน้ำเองเป็นกิจวัตรประจำวัน (ADL) ที่ผู้สูงอายุหวงที่สุด จึงควรให้ท่านมีส่วนเลือกอุปกรณ์ เพราะของที่ท่านยอมใช้ปลอดภัยกว่าของดีที่ถูกเก็บไว้ใต้เตียง

ข้อจำกัดคือกระบอกลดเที่ยวเดินได้ แต่ไม่ลดเหตุที่ทำให้ต้องลุก ถ้าสาเหตุคือต่อมลูกหมากโต ยาขับปัสสาวะที่กินตอนเย็น น้ำตาลในเลือดสูง หรือดื่มน้ำมากช่วงดึก ก็ยังต้องหาทางแก้ที่ต้นทาง กระบอกจึงเป็นมาตรการระหว่างทางที่ช่วยให้ปลอดภัยขณะรอพบแพทย์

ครอบครัวหลายบ้านแก้ปัญหานี้ด้วยการวางเก้าอี้นั่งถ่ายไว้ข้างเตียง ซึ่งดีกับคนที่ยืนมั่นคง แต่ถ้าพ่อทรงตัวไม่ไหวแม้แต่การถ่ายเทน้ำหนักไปที่เก้าอี้ กระบอกจะปลอดภัยกว่าเพราะไม่ต้องย้ายตัวไปไหนเลย

กระบอกแบบไหนใช้ง่ายสำหรับคนที่มือสั่นหรือตาไม่ดี

ดูที่ปากกระบอกก่อน ปากที่แคบเกินไปทำให้ผู้ใช้ต้องเล็งและหกเสียก่อนจะเข้า ส่วนปากที่เอียงเป็นช่องรูปไข่ช่วยให้ต่อกับตัวได้ในมุมหลายแบบ ด้ามจับควรโอบนิ้วได้ทั้งสี่นิ้ว เพราะผู้ที่มีข้ออักเสบหรือมือสั่นจับด้ามเรียวเล็กไม่มั่น

ฝากันหกมีสองแบบหลัก แบบฝาพับที่ปิดเองเมื่อวางตั้ง กับแบบวาล์วที่เปิดเมื่อคว่ำปาก แบบแรกใช้ง่ายแต่ต้องเอียงให้ถูกท่า แบบหลังกันหกดีกว่าแต่ต้องล้างซอกวาล์วให้สะอาด ถ้าผู้ดูแลล้างทุกวันได้ แบบวาล์วคุ้มความยุ่งยาก ถ้าไม่ แบบฝาพับเรียบ ๆ ดีกว่าแบบที่มีชิ้นส่วนเยอะ

วัสดุพลาสติกใสช่วยให้เห็นปริมาณและสีปัสสาวะโดยไม่ต้องเปิดไฟสว่าง ขีดบอกปริมาณที่เห็นง่ายช่วยผู้ดูแลจดข้อมูลให้แพทย์ได้ ส่วนความจุควรพอสำหรับช่วงนอนทั้งคืนในกรณีที่ไม่ได้เทระหว่างคืน ถ้าไม่แน่ใจ เลือกขนาดที่ใหญ่กว่าเล็กน้อยเพราะเทบ่อยเกินไปรบกวนการนอนของทั้งสองคน

ที่วางสำคัญพอ ๆ กับตัวกระบอก กระบอกที่ตั้งเองไม่ได้ต้องมีตะขอแขวนขอบเตียงหรือถาดรองในที่วางข้างเตียง ห้ามวางบนพื้นที่ต้องก้มเก็บ เพราะทุกครั้งที่ก้มคือโอกาสเสียหลัก

ท่าใช้บนเตียง ท่านั่งขอบเตียง และท่ายืน เลือกท่าไหนตามความแข็งแรง

ถ้าผู้ใช้นั่งทรงตัวได้ ท่านั่งขอบเตียงเท้าแตะพื้นเป็นท่าที่ควบคุมง่ายที่สุด ผู้ดูแลยืนข้างตัวเพียงช่วงแรกเพื่อดูว่าทำเองได้จริงไหม ท่ายืนเหมาะเฉพาะคนที่ยืนเองมั่นคงและมีราวจับ และควรให้นั่งพักสักครู่ก่อนยืนเพื่อลดอาการหน้ามืด

ท่านอนตะแคงหรือหงายสำหรับผู้ที่ลุกไม่ไหว ต้องวางกระบอกให้ปากเอียงลงจากตัวเล็กน้อยและยกเข่าข้างใกล้ผู้ดูแลขึ้นเพื่อเว้นช่องว่าง ปัญหาที่พบบ่อยคือวางปากกระบอกสูงกว่าตัว ปัสสาวะจึงไหลย้อนซึมกางเกงและที่นอน ถ้ามีแผ่นรองซับ ให้วางไว้ใต้สะโพกก่อนเริ่มทุกคืน

ท่าใดก็ตามต้องจบด้วยการทำให้ตัวแห้ง เช็ดปลายด้วยกระดาษนุ่มหรือผ้าเปียกอุ่นหมาด ๆ แล้วซับให้แห้ง ผิวชื้นค้างทั้งคืนเป็นต้นเหตุของผื่นและการระคายผิว

เท ล้าง และเก็บ ให้ไม่กลายเป็นกลิ่นประจำห้อง

เทปัสสาวะลงโถส้วมทุกเช้าและก่อนนอน ถ้าใช้หลายครั้งในคืนเดียวให้เทตอนตื่นถัดไปก่อนวางกระบอกกลับ ไม่ปล่อยค้างหลายวัน ล้างด้วยน้ำสบู่และแปรงขวดเล็ก ส่วนน้ำยาฟอกใช้สัปดาห์ละครั้งหรือเมื่อมีกลิ่น ล้างน้ำสะอาดตามจนไม่เหลือกลิ่นน้ำยา

ผู้ดูแลควรสวมถุงมือแบบใช้ครั้งเดียวตอนเท และล้างมือด้วยสบู่หลังถอดถุงมือ กระบอกที่ล้างแล้วให้คว่ำปากลงตากให้แห้ง ไม่ปิดฝาขณะยังชื้นเพราะจะอับ ถ้ากระบอกขึ้นคราบเหลืองถาวรหรือกลิ่นไม่หายแม้ล้างแล้ว เปลี่ยนอันใหม่ได้ ไม่ต้องเสียดาย

เก็บกระบอกสำรองอีกหนึ่งอันไว้สลับ จะได้มีของใช้ระหว่างอันหนึ่งตากแห้งอยู่ ครอบครัวที่มีผู้ป่วยกลางคืนทุกคืนมักบอกว่าอันสำรองช่วยลดความเครียดได้มากกว่าที่คิด

Senior man with glasses enjoying a peaceful evening in bed with warm lighting and vintage decor.

รูปภาพโดย Ron Lach / Pexels

ขั้นตอนที่ควรทำ

ตั้งที่นอนให้พร้อมก่อนนอน

ใช้เวลาไม่ถึงสิบนาที ทำเป็นกิจวัตรเดียวกับการปิดไฟและปิดประตู

  • ติดไฟกลางคืนแบบเซนเซอร์หรือไฟดวงเล็กที่ไม่แยงตา ให้เห็นกระบอกและพื้นรอบเตียง
  • วางกระบอกบนที่วางข้างเตียงที่มั่นคง ปากหันเข้าหาผู้ใช้ มือเอื้อมถึงโดยไม่ต้องโน้มตัวเกินไป
  • ปูแผ่นรองซับใต้สะโพกถ้าผู้ใช้นอนตะแคงหรือหงาย
  • เตรียมกระดาษเช็ดและถุงขยะเล็กไว้ใกล้มือ
  • ซ้อมใช้หนึ่งรอบตอนกลางวันให้ผู้ใช้คุ้นกับท่าและทิศของปากกระบอก

ลำดับตอนใช้งานกลางคืน

ผู้สูงอายุควรนั่งขอบเตียงหนึ่งถึงสองนาทีก่อนทำอะไรต่อ ถ้ารู้สึกหน้ามืดให้นั่งนิ่งจนหาย แล้วค่อยหยิบกระบอก ใส่ให้ปากกระบอกครอบตัวเรียบร้อย ปล่อยให้ไหลเต็มที่ เมื่อเสร็จให้ปิดฝาหรือตั้งตรงก่อนจึงวางลง อย่าเทหรือยกข้ามเตียงขณะยังไม่ปิดฝา

ช่วงเช้า เท จด ล้าง

ดูสีและปริมาณคร่าว ๆ ถ้าสีเข้มจัดหรือขุ่นผิดปกติให้จดไว้ แล้วล้างและตากกระบอกตามขั้นตอน จดจำนวนครั้งที่ลุกกลางคืนไว้สองถึงสามสัปดาห์ เป็นข้อมูลที่แพทย์ใช้ได้จริงตอนปรึกษา

อุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องกับขั้นตอนข้างต้น

รายการนี้รวบรวมจากหมวดสินค้าที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์และไม่ใช่การรับรองคุณภาพสินค้า ควรอ่านเกณฑ์การเลือกในบทความก่อน แล้วค่อยเทียบรุ่นด้วยตัวเอง

ลิงก์สินค้าเป็นลิงก์พาร์ทเนอร์ (affiliate) เราอาจได้รับค่าคอมมิชชันเมื่อคุณซื้อผ่านลิงก์ โดยคุณไม่ต้องจ่ายเพิ่ม และค่าคอมมิชชันไม่มีผลต่อการคัดเลือกหรือลำดับที่แสดง อ่านนโยบายฉบับเต็ม

สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง

  • อย่าวางกระบอกไว้บนพื้นให้ผู้สูงอายุก้มหยิบ
  • อย่าใช้กระบอกเป็นเหตุให้ผู้สูงอายุอั้นฉี่หรือลดน้ำดื่มทั้งวัน เพราะขาดน้ำและติดเชื้อทางเดินปัสสาวะตามมาได้
  • อย่าปล่อยกระบอกที่ยังมีปัสสาวะไว้ข้ามวัน
  • อย่าใช้ตอนผู้สูงอายุสับสนหรือง่วงจัดโดยไม่มีผู้ดูแลข้างเตียง
  • อย่าปิดฝาแน่นทั้งที่ยังชื้นแล้วเก็บในที่อับ

เมื่อใดควรขอความช่วยเหลือ

  • โทร 1669 หรือไปห้องฉุกเฉินทันทีถ้าฉี่ไม่ออกเลยร่วมกับปวดท้องน้อยมาก มีไข้หนาวสั่น สับสนเฉียบพลัน หรือหกล้มแล้วศีรษะกระแทก ปวดสะโพกลงน้ำหนักไม่ได้
  • ไปสถานพยาบาลภายในวันเดียวกันถ้าฉี่เป็นเลือด ปัสสาวะแสบขัดมากร่วมกับไข้ หรือปัสสาวะออกน้อยผิดปกติทั้งวัน
  • นัดพบแพทย์ในสัปดาห์นี้ถ้ากลางคืนลุกฉี่มากกว่าสองครั้งหลายสัปดาห์ติดกัน สายปัสสาวะอ่อน ต้องเบ่ง หรือมีปัสสาวะราด แล้วนำสมุดจดไปด้วย
  • ติดตามสังเกตและจดบันทึกต่อถ้าลุกกลางคืนสองครั้งหรือน้อยกว่าและหลับต่อได้ดี พร้อมปรับเวลาดื่มน้ำช่วงเย็นตามที่แพทย์แนะนำ

เช็กลิสต์สรุป

  • เลือกกระบอกปากกว้างพอ ด้ามจับถนัด มีฝากันหก
  • วางบนที่มั่นคงข้างเตียง มือเอื้อมถึงโดยไม่โน้มตัวมาก
  • มีไฟกลางคืนที่เห็นพื้นรอบเตียง
  • ซ้อมท่าใช้ตอนกลางวันก่อนใช้จริง
  • เทและล้างทุกเช้า ตากกระบอกให้แห้งก่อนเก็บ
  • มีกระบอกสำรองอีกหนึ่งอัน
  • จดจำนวนครั้งที่ลุกกลางคืนไว้ให้แพทย์ดู

คำถามที่พบบ่อย

กระบอกปัสสาวะชายใช้แทนผ้าอ้อมผู้ใหญ่ได้ไหม

ใช้แทนได้เฉพาะผู้ที่รู้ตัวว่าจะฉี่และหยิบใช้ได้ทันเวลา ถ้าราดโดยไม่รู้ตัว กระบอกไม่ช่วย ต้องใช้ผ้าอ้อมหรือแผ่นรอง หลายบ้านใช้ผสมกัน คือกระบอกตอนรู้ตัว ผ้าอ้อมกันเผื่อตอนหลับลึก

ผู้สูงอายุอายุมากแล้วมือสั่น จะใช้กระบอกเองได้ไหม

ได้ถ้าเลือกด้ามจับใหญ่และปากกว้าง และซ้อมกับผู้ดูแลก่อนหนึ่งสัปดาห์ ถ้ายังหกบ่อย อาจต้องมีผู้ดูแลช่วยจับ หรือเปลี่ยนไปใช้ท่านอนกับแผ่นรอง หากมือสั่นเป็นอาการใหม่ ควรให้แพทย์ประเมิน

ล้างกระบอกปัสสาวะต่างจากล้างถังเก้าอี้นั่งถ่ายอย่างไร

หลักเหมือนกันคือเทแล้วล้างน้ำสบู่ ตากให้แห้ง ต่างกันที่กระบอกมีปากแคบและฝาวาล์วที่ต้องใช้แปรงขวดเล็กเข้าไปถู ส่วนถังเก้าอี้ต้องจัดการอุจจาระด้วย ปริมาณและกลิ่นจึงมากกว่า

ลุกฉี่กลางคืนกี่ครั้งถึงควรพบแพทย์

ถ้าลุกมากกว่าสองครั้งต่อคืนและเป็นต่อเนื่องหลายสัปดาห์ หรือกระทบการนอนจนง่วงกลางวัน ควรพบแพทย์ โดยเฉพาะถ้ามีสายปัสสาวะอ่อน ต้องเบ่ง หรือฉี่ไม่สุด สาเหตุที่พบบ่อยในชายสูงอายุมีหลายอย่าง แพทย์ต้องแยกให้

ลดการลุกฉี่กลางคืนด้วยการงดน้ำตอนเย็นได้ไหม

ปรับเวลาดื่มน้ำให้ดื่มมากช่วงกลางวันและลดลงช่วงหลังอาหารเย็นช่วยได้บางราย แต่ไม่ควรงดน้ำทั้งวันเพราะเสี่ยงขาดน้ำและติดเชื้อ ผู้ที่มีโรคหัวใจหรือไตควรถามแพทย์ก่อนปรับปริมาณน้ำ

สรุป

  • กระบอกปัสสาวะชายลดเที่ยวเดินกลางคืนได้ แต่ไม่ได้แก้สาเหตุที่ทำให้ต้องลุกฉี่
  • เลือกที่ปากกว้างพอ ด้ามจับถนัด มีฝากันหก และมีที่วางมั่นคง
  • ท่าใช้ขึ้นกับความแข็งแรง นั่งขอบเตียงปลอดภัยที่สุดสำหรับคนที่นั่งเองได้
  • เทล้างทุกวัน และจดจำนวนครั้งที่ลุกไว้ปรึกษาแพทย์

รายการนี้รวบรวมจากหมวดสินค้าที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์และไม่ใช่การรับรองคุณภาพสินค้า ควรอ่านเกณฑ์การเลือกในบทความก่อน แล้วค่อยเทียบรุ่นด้วยตัวเอง

ลิงก์สินค้าเป็นลิงก์พาร์ทเนอร์ (affiliate) เราอาจได้รับค่าคอมมิชชันเมื่อคุณซื้อผ่านลิงก์ โดยคุณไม่ต้องจ่ายเพิ่ม และค่าคอมมิชชันไม่มีผลต่อการคัดเลือกหรือลำดับที่แสดง อ่านนโยบายฉบับเต็ม

ดูหมวดอุปกรณ์ทั้งหมด →

จัดทำโดยทีมกองบรรณาธิการสูงวัยไทย

บทความที่เกี่ยวข้อง

ตื่นเข้าห้องน้ำกลางคืนบ่อย: ลดรอบและออกแบบทางเดินให้ปลอดภัย
health-body

ตื่นเข้าห้องน้ำกลางคืนบ่อย: ลดรอบและออกแบบทางเดินให้ปลอดภัย

ผู้สูงอายุที่ตื่นเข้าห้องน้ำหลายรอบตอนกลางคืนเสี่ยงล้มมากกว่าที่คิด บทความนี้ชวนคุยกับเภสัชกรเรื่องเวลากินยาขับปัสสาวะ พร้อมออกแบบทางเดินกลางคืนด้วยไฟเซนเซอร์และเก้าอี้สุขาข้างเตียง

อัปเดตล่าสุด 20 กันยายน 2026อ่าน 16 นาที
ดูแลปัสสาวะกลางคืนของผู้สูงอายุผิดวิธี เสี่ยงทั้งขาดน้ำและผิวหนังอักเสบโดยไม่รู้ตัว
home-care

ดูแลปัสสาวะกลางคืนของผู้สูงอายุผิดวิธี เสี่ยงทั้งขาดน้ำและผิวหนังอักเสบโดยไม่รู้ตัว

หลายครอบครัวแก้ปัญหาปัสสาวะกลางคืนด้วยการงดน้ำตอนเย็นหรือใช้แผ่นซับตามความเคยชิน โดยไม่รู้ว่าวิธีเหล่านี้อาจสร้างปัญหาใหม่ บทความนี้ชี้จุดที่ครอบครัวมักพลาดในการดูแลเรื่องขับถ่ายกลางคืน

อัปเดตล่าสุด 5 สิงหาคม 2026อ่าน 15 นาที
ลุกจากเตียงตอนกลางคืนอย่างไรให้ปลอดภัย ไม่หกล้มระหว่างเดินไปห้องน้ำ
safe-home

ลุกจากเตียงตอนกลางคืนอย่างไรให้ปลอดภัย ไม่หกล้มระหว่างเดินไปห้องน้ำ

ขั้นตอนลุกจากเตียงตอนกลางคืนแบบปลอดภัยสำหรับผู้สูงอายุ ตั้งแต่หลักการนั่งก่อนยืน การจัดแสงสว่างและเส้นทางเดิน ไปจนถึงสัญญาณความดันตกเวลาลุกที่ควรสังเกต

อัปเดตล่าสุด 1 กันยายน 2026อ่าน 9 นาที
หม้อนอนผู้ป่วยติดเตียง สอดและเอาออกอย่างไรไม่ให้เจ็บหรือเลอะ
home-care

หม้อนอนผู้ป่วยติดเตียง สอดและเอาออกอย่างไรไม่ให้เจ็บหรือเลอะ

ขั้นตอนใช้หม้อนอนกับผู้สูงอายุติดเตียงที่บ้าน ทั้งวิธีพลิกตะแคงและวิธียกสะโพก การเลือกแบบเตี้ยสำหรับคนปวดสะโพก และการดูแลผิวหนังไม่ให้ถลอกหรือเลอะ

อัปเดตล่าสุด 7 พฤศจิกายน 2026อ่าน 12 นาที
หม้อนอนสแตนเลสหรือพลาสติก และแบบแบนเหมาะกับคนสะโพกหักไหม
home-care

หม้อนอนสแตนเลสหรือพลาสติก และแบบแบนเหมาะกับคนสะโพกหักไหม

เทียบหม้อนอนสแตนเลส พลาสติก และแบบแบน ทั้งความเย็น น้ำหนัก ขอบที่กดผิว และการล้าง เพื่อเลือกให้ตรงกับคนที่ยกสะโพกไม่ได้

อัปเดตล่าสุด 7 พฤศจิกายน 2026อ่าน 12 นาที