ในผู้สูงอายุที่มีปัญหาการกลืนหรือที่เรียกว่าภาวะกลืนลำบาก การควบคุมอาหารและน้ำลายในช่องปากก่อนกลืนทำได้ไม่สมบูรณ์เท่าคนทั่วไป หากในปากมีคราบแบคทีเรียสะสมมากจากการไม่ได้ทำความสะอาดก่อนมื้ออาหาร โอกาสที่เชื้อจะปนไปกับอาหารหรือน้ำลายที่สำลักเข้าหลอดลมก็สูงขึ้นตามไปด้วย งานด้านเวชศาสตร์ผู้สูงอายุจึงถือว่าสุขอนามัยช่องปากเป็นส่วนหนึ่งของการป้องกันปอดอักเสบจากการสำลัก ไม่ใช่แค่เรื่องความสะอาดทั่วไป

นอกจากนี้ ช่องปากที่สะอาดยังช่วยให้ต่อมรับรสทำงานได้ดีขึ้น ทำให้รู้สึกอยากอาหารมากขึ้น ผู้สูงอายุหลายคนกินได้น้อยลงบางส่วนเพราะรู้สึกว่าอาหารไม่อร่อยหรือมีรสแปลก ๆ ในปาก ซึ่งอาจมาจากคราบสะสมหรือปากแห้งที่ไม่ได้รับการดูแล

ฟันธรรมชาติควรแปรงด้วยแปรงขนนุ่มเบา ๆ ทั้งด้านนอก ด้านใน และบริเวณเหงือก โดยเฉพาะซอกฟันที่มักมีเศษอาหารสะสม ผู้ที่มือสั่นหรือกำแปรงไม่ถนัดอาจใช้แปรงไฟฟ้าด้ามใหญ่ช่วยได้ ส่วนฟันปลอมต้องถอดออกมาล้างด้วยแปรงเฉพาะและน้ำสะอาดทุกครั้ง ไม่ควรใช้ยาสีฟันทั่วไปเพราะมีสารขัดที่อาจทำให้ผิวฟันปลอมเป็นรอยและสะสมคราบง่ายขึ้น

เหงือกใต้ฟันปลอมต้องได้รับการดูแลเช่นเดียวกับฟันธรรมชาติ ควรเช็ดเบา ๆ ด้วยผ้าสะอาดชุบน้ำหรือสำลีก้าน และปล่อยให้เหงือกได้พักจากฟันปลอมบางช่วงเวลา เพราะการใส่ฟันปลอมตลอดวันตลอดคืนโดยไม่ถอดเลยเพิ่มความเสี่ยงเชื้อราในช่องปากได้มากกว่าที่คิด

ผู้สูงอายุจำนวนมากมีน้ำลายน้อยลงตามวัยหรือจากผลข้างเคียงของยาหลายชนิดที่กินอยู่พร้อมกัน หรือภาวะการใช้ยาหลายชนิดพร้อมกัน หรือ polypharmacy ทำให้ปากแห้งและกลืนอาหารแห้งลำบากขึ้น การทำความสะอาดช่องปากก่อนมื้ออาหารพร้อมกับจิบน้ำเล็กน้อยหรือใช้เจลเพิ่มความชุ่มชื้นตามคำแนะนำของทันตแพทย์ ช่วยกระตุ้นให้กลืนได้ง่ายขึ้นในมื้อถัดไป

ควรสังเกตด้วยว่าปากแห้งมาจากยาตัวใดเป็นพิเศษหรือไม่ เช่น ยาแก้แพ้บางชนิดหรือยาลดความดันบางตัว หากสงสัยควรนำรายการยาทั้งหมดไปให้แพทย์หรือเภสัชกรทบทวน แทนที่จะหยุดยาเองเพราะกังวลเรื่องปากแห้งเพียงอย่างเดียว

ในผู้สูงอายุที่มีภาวะสมองเสื่อมหรือความจำถดถอย การทำความสะอาดช่องปากอาจถูกต่อต้านเพราะไม่เข้าใจว่ากำลังทำอะไรอยู่ หรือรู้สึกว่าเป็นการรุกล้ำ ผู้ดูแลควรอธิบายด้วยประโยคสั้น ๆ ซ้ำ ๆ ก่อนเริ่มทุกครั้ง ใช้น้ำเสียงนุ่มนวล และเลือกช่วงเวลาที่อารมณ์สงบที่สุดในแต่ละวัน แทนที่จะฝืนทำในช่วงที่กำลังหงุดหงิดหรือสับสน

หากพบว่าผู้สูงอายุมีอาการสับสนเฉียบพลันที่เพิ่งเกิดขึ้นระหว่างทำความสะอาดปากหรือช่วงใดของวัน ควรแยกให้ออกจากความจำเสื่อมที่ค่อยเป็นค่อยไปตามปกติ เพราะภาวะสับสนเฉียบพลันอาจเป็นสัญญาณของปัญหาสุขภาพอื่นที่ต้องรีบตรวจ ไม่ใช่แค่พฤติกรรมต่อต้านการทำความสะอาดปากธรรมดา