การใช้ยาหลายชนิดพร้อมกันหรือภาวะ polypharmacy ในผู้สูงอายุทำให้ระบบการจัดยาซับซ้อนขึ้นมาก ความผิดพลาดเล็กน้อยที่ดูเหมือนไม่สำคัญ เช่น จัดยาผิดช่องหนึ่งช่อง อาจส่งผลกระทบต่อการควบคุมโรคประจำตัวได้ในระยะยาว หรือในกรณีที่รุนแรงอาจนำไปสู่การกินยาเกินขนาดโดยไม่ตั้งใจ

ข้อผิดพลาดหลายอย่างในบทความนี้เป็นพฤติกรรมที่ทำจนเคยชินในชีวิตประจำวัน ไม่ใช่ความประมาทของผู้ดูแล แต่การรู้จักสังเกตและแก้ไขอย่างเป็นระบบช่วยลดความเสี่ยงได้มาก

ข้อผิดพลาดแรกคือจัดยาจากความจำหรือฉลากยาเก่าโดยไม่ตรวจรายการล่าสุดจากแพทย์หรือเภสัชกร ทำให้พลาดการเปลี่ยนแปลงยาที่เพิ่งเกิดขึ้น ข้อผิดพลาดที่สองคือจัดยาในที่แสงน้อยหรือรีบเร่งจนหยิบยาผิดขวดเพราะรูปร่างคล้ายกัน

ข้อผิดพลาดที่สามคือจัดยาหลายสัปดาห์ล่วงหน้าพร้อมกันเพื่อความสะดวก ทั้งที่ยาเพิ่งมีการปรับเปลี่ยนบ่อย ทำให้เมื่อแพทย์สั่งเปลี่ยนยาใหม่ กล่องที่จัดล่วงหน้าไว้แล้วกลายเป็นข้อมูลเก่าที่ต้องรื้อจัดใหม่ทั้งหมด

ข้อผิดพลาดที่สี่คือไม่ตรวจทานซ้ำหลังจัดยาเสร็จก่อนนำไปใช้จริง โดยเฉพาะเมื่อจัดยาชุดเดิมมานานจนรู้สึกคุ้นเคยและมั่นใจเกินไป ข้อผิดพลาดที่ห้าคือให้ผู้สูงอายุที่มีปัญหาความจำจัดยาเองทั้งหมดโดยไม่มีคนตรวจสอบซ้ำ ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงจัดผิดช่องหรือลืมบางมื้อไปเลย

ข้อผิดพลาดที่หกคือเก็บกล่องยาในที่ชื้นหรือโดนแสงแดดโดยตรง เช่น ใกล้อ่างล้างหน้าในห้องน้ำ ซึ่งทำให้ยาเสื่อมสภาพเร็วกว่าที่ควร ข้อผิดพลาดที่เจ็ดคือไม่วางแผนสั่งยาล่วงหน้าจนยาหมดกะทันหัน ทำให้ผู้สูงอายุขาดยาไปหนึ่งหรือสองมื้อโดยไม่ได้ตั้งใจ

ยิ่งจำนวนยาที่ต้องกินต่อวันมากขึ้น โอกาสเกิดข้อผิดพลาดในทุกขั้นตอนก็ยิ่งสูงขึ้นตามไปด้วย ครอบครัวที่ดูแลผู้สูงอายุซึ่งมีภาวะ polypharmacy หรือใช้ยาหลายชนิดพร้อมกันจึงควรทบทวนรายการยาทั้งหมดกับเภสัชกรอย่างสม่ำเสมอ ไม่ใช่แค่ตอนที่มีการเปลี่ยนยาใหม่เท่านั้น เพื่อลดโอกาสที่ยาตัวเก่ากับยาตัวใหม่จะถูกจัดปนกันโดยไม่ตั้งใจ

ในบางกรณีที่ผู้สูงอายุเริ่มมีอาการสับสนเฉียบพลันหรือพฤติกรรมเปลี่ยนแปลงผิดปกติ ควรพิจารณาว่าอาจเกี่ยวข้องกับปฏิกิริยาระหว่างยาที่ใช้อยู่ ไม่ใช่แค่ปัญหาความจำเสื่อมตามวัยเพียงอย่างเดียว การแจ้งแพทย์ทันทีเมื่อสังเกตเห็นความผิดปกติเหล่านี้จึงสำคัญไม่แพ้การแก้ไขข้อผิดพลาดเรื่องการจัดกล่องยา