ความเหงาเป็นความรู้สึกส่วนตัวที่เกิดขึ้นได้แม้อยู่ท่ามกลางคนในบ้าน ต่างจากภาวะโดดเดี่ยวทางสังคมซึ่งหมายถึงการมีคนรอบตัวหรือการติดต่อจริงน้อยลง ทั้งสองเรื่องเชื่อมโยงกันแต่ไม่ใช่เรื่องเดียวกัน ผู้สูงอายุบางคนอยู่คนเดียวแต่ไม่รู้สึกเหงา ขณะที่บางคนอยู่กับลูกหลานทุกวันแต่รู้สึกเหงามาก ความเหงาเป็นเรื่องปกติที่เกิดขึ้นเป็นครั้งคราวได้ โดยเฉพาะหลังเหตุการณ์สูญเสีย และมักดีขึ้นเมื่อได้พูดคุยหรือมีกิจกรรมที่มีความหมาย

สิ่งที่ต้องแยกให้ชัดคือเมื่อความเหงากลายเป็นสัญญาณของภาวะซึมเศร้า ซึ่งในผู้สูงอายุมักแสดงออกไม่เหมือนคนวัยอื่น หรือที่เรียกว่าอาการแสดงไม่ตรงแบบ เช่น แทนที่จะพูดว่าเศร้า อาจแสดงออกเป็นอาการปวดเมื่อยตามตัว เบื่ออาหาร นอนไม่หลับ หรือหงุดหงิดง่ายขึ้น ครอบครัวจึงไม่ควรตัดความเป็นไปได้ของภาวะซึมเศร้าออกไปเพียงเพราะผู้สูงอายุไม่ได้พูดว่าตัวเองเศร้า

องค์การอนามัยโลกระบุว่าความโดดเดี่ยวทางสังคมและความเหงาในผู้สูงอายุมีความเชื่อมโยงกับความเสี่ยงด้านสุขภาพหลายด้าน แม้ตัวเลขและความเสี่ยงเฉพาะบุคคลจะขึ้นอยู่กับปัจจัยอื่นร่วมด้วย เช่น โรคประจำตัวและการเข้าถึงบริการสุขภาพ จึงควรตรวจสอบข้อมูลล่าสุดจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเมื่อต้องการรายละเอียดเชิงสถิติ

ครอบครัวมักเข้าใจผิดว่าความเหงาแก้ได้ด้วยการพาไปเจอคนเยอะ ๆ หรือหากิจกรรมมาเติมเวลาว่าง แต่ในความเป็นจริงมีอุปสรรคหลายอย่างที่ทำให้ผู้สูงอายุถอยห่างจากการเข้าสังคมโดยที่ครอบครัวไม่ทันสังเกต เช่น การได้ยินเสื่อมตามวัยหรือ presbycusis ที่ทำให้ฟังบทสนทนากลุ่มไม่ทัน จนเลือกที่จะเงียบหรือหลีกเลี่ยงงานสังคมไปเอง ความกลัวหกล้มที่ทำให้ไม่กล้าออกจากบ้าน หรือการสูญเสียคู่ชีวิต เพื่อนสนิท หรือบทบาทเดิม เช่น การเกษียณจากงาน

ในบริบทบ้านไทย อุปสรรคที่พบบ่อยอีกอย่างคือการเดินทาง โดยเฉพาะผู้สูงอายุที่อยู่ต่างจังหวัดและลูกหลานทำงานนอกบ้าน การเดินทางไปหาเพื่อนหรือไปวัดไปตลาดที่เคยทำเป็นกิจวัตรประจำวันอาจลำบากขึ้นเมื่อขับรถเองไม่ได้แล้วหรือไม่มีคนพาไป ความเกรงใจไม่อยากรบกวนลูกหลานก็เป็นอีกปัจจัยที่ทำให้ผู้สูงอายุไม่บอกตรง ๆ ว่าอยากออกไปข้างนอกหรืออยากมีคนมาเยี่ยม

การจัดการความเหงาที่ได้ผลระยะยาวควรเริ่มจากสิ่งที่ผู้สูงอายุเลือกเอง ไม่ใช่สิ่งที่ครอบครัวเห็นว่าดีแล้วจัดให้ทันที การให้ผู้สูงอายุเลือกจังหวะ รูปแบบ และคนที่อยากพบด้วยตัวเอง ช่วยรักษาความรู้สึกควบคุมชีวิตตัวเองไว้ได้ ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญต่อสุขภาพใจไม่น้อยไปกว่าจำนวนครั้งที่ได้พบคน

ช่องทางที่ผู้สูงอายุจำนวนมากใช้ได้จริงในชีวิตประจำวัน เช่น การโทรหรือวิดีโอคอลผ่านไลน์กับลูกหลานที่อยู่ไกล การไปร่วมกิจกรรมของชมรมผู้สูงอายุในชุมชนหรือวัดที่คุ้นเคย หรือการรักษาความสัมพันธ์กับเพื่อนบ้านที่ยังพบเจอกันได้ง่าย สิ่งเหล่านี้ไม่ต้องใช้งบประมาณมากและปรับให้เข้ากับความสามารถทางร่างกายของแต่ละคนได้