หลายครอบครัวคิดว่าปัญหาการอ่านของผู้สูงอายุมาจากสายตาอย่างเดียว แต่ในความเป็นจริงการอ่านหนังสือต้องอาศัยทั้งการมองเห็น แสงสว่าง ท่านั่งที่ไม่ทำให้ปวดคอ และสมาธิความจำที่เพียงพอจะเข้าใจเนื้อหาต่อเนื่อง หากเช็กแค่สายตาอย่างเดียวโดยไม่ดูจุดอื่น อาจแก้ปัญหาได้ไม่ตรงจุด

นักกิจกรรมบำบัดมักแนะนำให้มองการอ่านหนังสือเป็นกิจกรรมที่ต้องปรับทั้งระบบ ไม่ใช่ปรับแค่อุปกรณ์ชิ้นเดียว เพราะสายตายาวตามวัยหรือ presbyopia ที่แก้ไขด้วยแว่นแล้วก็ยังอาจอ่านไม่สนุกอยู่ดีหากท่านั่งไม่สบายหรือแสงไม่พอ

แสงสว่างที่เคยพอในวัยหนุ่มสาวมักไม่พอสำหรับวัยสูงอายุ เพราะการรับรู้แสงลดลงตามอายุ ทำให้ต้องการแสงมากกว่าเดิมหลายเท่าเพื่ออ่านได้คมชัดเท่ากัน หลายบ้านจึงมีมุมอ่านหนังสือที่แสงไม่พอโดยไม่มีใครสังเกต

ค่าแว่นสายตาที่ใช้มานานหลายปีโดยไม่ได้ตรวจซ้ำก็เป็นจุดเสี่ยงที่มองข้ามบ่อย เพราะสายตายาวตามวัยมักเปลี่ยนแปลงต่อเนื่องแม้จะช้าลงเมื่ออายุมากขึ้น การใช้แว่นเดิมนานเกินไปอาจทำให้ต้องเพ่งมากขึ้นโดยไม่รู้ตัว หลายคนยังใช้แว่นขยายที่ซื้อจากร้านทั่วไปแทนแว่นที่วัดค่าเฉพาะบุคคลเป็นประจำ ซึ่งอาจช่วยได้ชั่วคราวแต่ไม่ได้แก้ปัญหาที่ต้นเหตุอย่างแท้จริง

ท่านั่งที่ไม่มีพนักพิงรองรับหรือการนอนอ่านบนเตียงเป็นเวลานานอาจทำให้ปวดคอและหลังจนต้องเลิกอ่านก่อนที่จะรู้สึกล้าตาด้วยซ้ำ ควรจัดเก้าอี้และโต๊ะให้เหมาะกับการอ่านนานโดยเฉพาะ

ความจำและสมาธิที่ลดลงตามวัยอาจทำให้ต้องอ่านซ้ำหลายรอบกว่าจะเข้าใจเนื้อเรื่อง ซึ่งเป็นเรื่องปกติที่ไม่จำเป็นต้องกังวลมากหากยังพอเข้าใจได้เมื่ออ่านช้าลง แต่หากลืมเนื้อเรื่องที่เพิ่งอ่านไปไม่กี่นาทีก่อนซ้ำ ๆ ควรสังเกตร่วมกับอาการอื่นและปรึกษาผู้เชี่ยวชาญหากจำเป็น

การจัดกิจวัตรประจำวันให้มีช่วงเวลาอ่านหนังสือที่แน่นอน เช่น หลังตื่นนอนหรือก่อนนอน ยังช่วยให้สมองคุ้นเคยกับการจดจ่อได้ดีขึ้น ต่างจากการอ่านแบบไม่มีเวลาแน่นอนซึ่งมักทำให้เลิกอ่านกลางคันบ่อยกว่า

การเช็กลิสต์ที่มองข้ามบ่อยคือความหลากหลายของสิ่งที่อ่าน หลายบ้านให้ผู้สูงอายุอ่านแต่หนังสือเล่มเดิมแนวเดียวซ้ำ ๆ จนความสนใจลดลงโดยเข้าใจผิดว่าเป็นเพราะสายตาหรือความจำถดถอย ทั้งที่จริงอาจเป็นเพราะเนื้อหาซ้ำซากไม่ท้าทายพอ ควรตรวจว่ามีหนังสือหลายแนว ทั้งนิยาย สารคดี และบทความสั้น ให้เลือกสลับตามอารมณ์แต่ละวัน

รูปแบบการอ่านก็ควรตรวจควบคู่กันไป เช่น หนังสือเสียงหรือ e-book ที่ปรับขนาดตัวอักษรได้ อาจเหมาะกับบางช่วงเวลามากกว่าหนังสือเล่มจริง โดยเฉพาะเมื่อมือหรือแขนล้าจากการถือหนังสือหนักเป็นเวลานาน การมีทางเลือกหลายรูปแบบช่วยให้กลับมาอ่านได้ต่อเนื่องแม้ในวันที่ร่างกายไม่พร้อมสำหรับรูปแบบเดิม