จากมุมของลูกหลาน งานสงกรานต์คือการนั่งอยู่บ้านกับญาติ แต่จากมุมของผู้สูงอายุ วันนั้นคือการทำกิจกรรมต่อเนื่องหลายชั่วโมงในสภาพแวดล้อมที่เสียงดังและร้อนกว่าปกติ การต้องจำชื่อหลานหลายสิบคน ตอบคำถามเดิมซ้ำ ๆ และพยายามฟังในที่ที่มีเสียงพูดซ้อนกันหลายวง ใช้พลังงานมากกว่าที่เห็นจากภายนอก

การฟังในที่เสียงดังยากขึ้นตามวัยจากภาวะการได้ยินเสื่อมตามอายุหรือ presbycusis ซึ่งทำให้แยกเสียงพูดออกจากเสียงรบกวนได้ยากกว่าเดิม ผู้สูงอายุหลายท่านจึงเลือกพยักหน้าแทนการถามซ้ำ แล้วค่อย ๆ ถอยออกจากวงสนทนาเพราะเหนื่อยเกินกว่าจะตามทัน ลูกหลานมักตีความว่าท่านอยากอยู่เงียบ ๆ ทั้งที่จริงคือฟังไม่ไหว

ผู้สูงอายุที่มีภาวะเปราะบางจะฟื้นจากความล้าช้ากว่าคนวัยอื่น การเหนื่อยหนักหนึ่งวันอาจทำให้อ่อนเพลีย เบื่ออาหาร หรือเดินได้น้อยลงต่อเนื่องอีกหลายวันหลังงาน การวางแผนให้ท่านพักเป็นช่วง ๆ จึงไม่ใช่การกันท่านออกจากงาน แต่คือสิ่งที่ทำให้ท่านอยู่ร่วมได้จนจบและยังสบายดีในวันถัดไป

จุดเสี่ยงที่สุดของงานไม่ใช่ตัวพิธีรดน้ำ แต่คือพื้นรอบ ๆ จุดนั้นหลังผ่านไปครึ่งชั่วโมง เพราะน้ำอบน้ำหอมและน้ำที่หกจะสะสมจนพื้นลื่น โดยเฉพาะพื้นกระเบื้องมันหรือพื้นปูนขัด และคนที่ล้มมักเป็นตอนลุกจากเก้าอี้หรือตอนเดินออกจากจุดพิธีมากกว่าตอนนั่งอยู่

การมองเห็นก็เปลี่ยนไปตามวัย ทั้งการปรับสายตาระยะใกล้ที่ลดลงจากภาวะสายตายาวตามวัยและการปรับตัวช้าเมื่อเปลี่ยนจากที่สว่างจัดกลางแจ้งเข้ามาในบ้านที่มืดกว่า ช่วงไม่กี่วินาทีที่ตายังปรับไม่ทันคือจังหวะที่สะดุดธรณีประตูได้ง่ายที่สุด

อีกปัจจัยที่มองไม่เห็นคือความดันตกเมื่อเปลี่ยนท่า ซึ่งพบได้บ่อยขึ้นในผู้สูงอายุและในผู้ที่ใช้ยาหลายชนิด อาการคือหน้ามืดวูบตอนลุกยืนเร็ว ในวันที่อากาศร้อนและดื่มน้ำน้อยกว่าปกติ ความเสี่ยงนี้จะสูงขึ้นอีก การบอกให้ท่านลุกช้า ๆ และนั่งพักสักครู่ก่อนยืนจึงเป็นเรื่องที่ควรบอกคนในบ้านให้รู้ทุกคน

สงกรานต์อยู่ในช่วงที่อากาศร้อนที่สุดของปี และผู้สูงอายุรับมือกับความร้อนได้น้อยกว่าวัยอื่น เพราะการขับเหงื่อลดลง ความรู้สึกกระหายน้ำลดลง และบางท่านใช้ยาประจำที่มีผลต่อสมดุลน้ำในร่างกาย จึงอาจขาดน้ำโดยไม่รู้สึกว่ากระหาย

สัญญาณที่ควรจับตาไม่ใช่แค่เหงื่อออกมาก แต่รวมถึงหน้าแดงผิดปกติ พูดช้าลง สับสนกว่าปกติ ปวดศีรษะ คลื่นไส้ อ่อนเพลียจนไม่อยากลุก หรือปัสสาวะน้อยลงและสีเข้ม เมื่อเห็นสัญญาณเหล่านี้ให้พาเข้าที่ร่มที่อากาศถ่ายเท ให้จิบน้ำ และคลายเสื้อผ้า อย่าปล่อยให้ท่านฝืนนั่งต่อจนจบพิธี

จุดนั่งมีผลมากกว่าที่คิด ใต้หลังคาสังกะสีหรือเต็นท์ปิดทึบที่ไม่มีลมผ่านจะร้อนสะสมเร็ว การเลือกที่นั่งในร่มที่มีลมถ่ายเทหรือมีพัดลม และให้ท่านสวมเสื้อผ้าบางระบายอากาศได้ ช่วยลดความเสี่ยงได้มากกว่าการคอยเตือนให้ดื่มน้ำเพียงอย่างเดียว สำหรับผู้ที่แพทย์สั่งจำกัดปริมาณน้ำดื่ม ให้ยึดปริมาณที่แพทย์กำหนดและปรึกษาทีมที่ดูแลว่าควรปรับอย่างไรในวันที่อากาศร้อนจัด

พิธีรดน้ำดำหัวตามประเพณีคือการที่ลูกหลานรดน้ำที่มือของผู้ใหญ่พร้อมขอพร ซึ่งปรับให้เหมาะกับสภาพร่างกายได้โดยไม่เสียความหมาย สิ่งที่ทำให้ท่านเหนื่อยไม่ใช่พิธี แต่คือการนั่งในท่าเดิมนานและการที่ญาติทยอยเข้ามาเรื่อย ๆ จนไม่มีจังหวะพัก

การจัดให้ท่านนั่งเก้าอี้ที่มีพนักพิงและที่วางแขนแทนการนั่งพื้น ช่วยได้สองอย่างคือลดแรงที่เข่าและสะโพกเวลาลุก และทำให้ญาติที่เข้ามารดน้ำอยู่ในระดับสายตาที่ท่านมองเห็นได้ชัดโดยไม่ต้องก้มคอนาน ผู้ที่มีข้อเข่าเสื่อมหรือเคยผ่าตัดสะโพกยิ่งควรเลี่ยงการนั่งพื้นและการลุกจากพื้น

การจัดคิวเป็นกลุ่มแทนการให้เข้ามาทีละคนตลอดวันช่วยได้มาก เช่น แบ่งเป็นรอบตามครอบครัวย่อย มีคนคอยบอกลำดับ และกำหนดว่าหลังรอบที่สองจะมีช่วงพัก การกำหนดล่วงหน้าทำให้ญาติไม่รู้สึกว่าถูกตัดบท และท่านไม่ต้องเป็นฝ่ายบอกเองว่าเหนื่อย ซึ่งผู้สูงอายุหลายท่านไม่อยากพูดเพราะเกรงใจลูกหลานที่ตั้งใจมา

ในงานที่มีคนเยอะ สิ่งที่หายไปบ่อยที่สุดคือความรับผิดชอบที่ชัดเจน ทุกคนคิดว่ามีคนอื่นดูอยู่แล้ว ควรตกลงล่วงหน้าว่าใครเป็นคนดูแลท่านในช่วงไหน คนนั้นมีหน้าที่อยู่ในระยะที่เห็นท่านตลอด คอยดูว่าได้ดื่มน้ำหรือยัง ได้พักหรือยัง และพาเข้าห้องน้ำเมื่อถึงเวลาโดยไม่ต้องรอให้ท่านเอ่ยปาก

ยาประจำเป็นเรื่องที่พลาดง่ายที่สุดในวันงาน เพราะตารางกินข้าวเปลี่ยนและมีคนชวนคุยตลอด ควรเตรียมยาแยกเป็นชุดของวันนั้นและตั้งเตือนไว้ในโทรศัพท์ของคนดูแล สำหรับท่านที่ใช้ยาหลายชนิด การมีคนรับผิดชอบคนเดียวช่วยลดทั้งการกินซ้ำและการลืมกิน

ข้อมูลหนึ่งแผ่นที่ควรมีติดตัวคนดูแลประกอบด้วยชื่อ โรคประจำตัว ยาที่ใช้ประจำ ประวัติแพ้ยา โรงพยาบาลที่รักษาอยู่ และเบอร์ญาติที่ติดต่อได้ หากเกิดเหตุต้องโทร 1669 หรือไปโรงพยาบาลกลางงาน ข้อมูลชุดนี้ช่วยให้ทีมช่วยเหลือตัดสินใจได้เร็วขึ้นมาก และควรบอกให้ญาติผู้ใหญ่คนอื่นรู้ด้วยว่าเก็บไว้ที่ใคร