สูงวัยไทย
วิธีช่วยผู้สูงอายุมีเพื่อนและเข้าสังคมได้อย่างปลอดภัยในชีวิตประจำวัน
พิมพ์เมื่อ 15 กันยายน 2026
วิธีช่วยผู้สูงอายุมีเพื่อนและเข้าสังคมได้อย่างปลอดภัยในชีวิตประจำวัน
ขั้นตอนปฏิบัติจริงสำหรับครอบครัวที่อยากช่วยผู้สูงอายุรักษาความสัมพันธ์กับเพื่อนและเข้าสังคมอย่างปลอดภัย ลดความเหงาโดยไม่เพิ่มความเสี่ยงถูกหลอก
เผยแพร่เมื่อ 1 กันยายน 2026

รูปภาพโดย Kordanalev / Pexels
ข้อจำกัดความรับผิดชอบทางการแพทย์
เนื้อหานี้จัดทำขึ้นเพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ไม่สามารถใช้วินิจฉัย รักษา หรือป้องกันโรคได้ หากมีอาการผิดปกติหรือมีความเสี่ยง ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
คำตอบสั้น ๆ
- การช่วยผู้สูงอายุรักษาเพื่อนและเข้าสังคมอย่างปลอดภัย เริ่มจากการเปิดโอกาสให้ท่านพบปะคนที่คุ้นเคยสม่ำเสมอ ไม่ใช่รอให้เพื่อนมาหาเอง เพราะเมื่ออายุมากขึ้น การเดินทางและพลังงานในการนัดหมายจะลดลงตามธรรมชาติ
- วิธีที่ได้ผลจริงคือผสมสามช่องทาง คือ พบปะตัวจริงในพื้นที่ปลอดภัยใกล้บ้าน โทรศัพท์หรือวิดีโอคอลกับเพื่อนที่อยู่ไกล และเข้าร่วมกิจกรรมกลุ่มที่มีผู้ดูแลกิจกรรมชัดเจนอย่างชมรมผู้สูงอายุ
- เรื่องความปลอดภัยที่ต้องระวังคู่กันคือมิจฉาชีพที่มักแฝงตัวเข้ามาเป็น 'เพื่อนใหม่' ผ่านโทรศัพท์หรือโซเชียลมีเดีย จึงต้องสอนวิธีสังเกตและตั้งกติกาก่อนให้ท่านคุยกับคนแปลกหน้าด้วยตัวเอง
- หากผู้สูงอายุเริ่มหลีกเลี่ยงเพื่อนเก่าทุกคน ไม่รับโทรศัพท์ ไม่อยากออกจากบ้านเลยติดต่อกันหลายสัปดาห์ นั่นเกินกว่าความขี้เกียจเข้าสังคมธรรมดา ควรพาไปพบแพทย์เพื่อประเมินภาวะซึมเศร้าหรือปัญหาการได้ยินที่อาจเป็นสาเหตุแฝงอยู่
เหมาะกับใคร
- เหมาะกับครอบครัวที่สังเกตว่าผู้สูงอายุเริ่มเจอเพื่อนน้อยลงหลังเกษียณหรือหลังคู่ชีวิตเสียชีวิต
- เหมาะกับผู้สูงอายุที่ยังอยากเข้าสังคมแต่ติดปัญหาเรื่องการเดินทางหรือไม่มั่นใจการใช้เทคโนโลยี
- เหมาะกับลูกหลานที่กังวลเรื่องพ่อแม่ถูกมิจฉาชีพหลอกผ่านช่องทาง 'เพื่อนใหม่' ทางโทรศัพท์หรือออนไลน์
- ไม่ครอบคลุมกรณีผู้สูงอายุมีภาวะสมองเสื่อมรุนแรงจนสับสนตัวบุคคล กรณีนั้นต้องปรึกษาแพทย์เฉพาะทางเพื่อวางแผนดูแลเฉพาะราย
สิ่งที่ควรรู้
ทำไมวงเพื่อนของผู้สูงอายุถึงเล็กลงเรื่อย ๆ
เมื่ออายุมากขึ้น เพื่อนในวัยเดียวกันอาจเสียชีวิต ย้ายไปอยู่กับลูก หรือมีปัญหาสุขภาพจนออกจากบ้านไม่ได้ ทำให้วงเพื่อนหดตัวลงตามธรรมชาติ ไม่ใช่เพราะผู้สูงอายุไม่อยากมีเพื่อนอีกต่อไป
ปัญหาทางร่างกาย เช่น สายตายาวตามวัยหรือ presbyopia และการได้ยินลดลงตามวัยหรือ presbycusis ก็ทำให้การสนทนาในกลุ่มใหญ่เหนื่อยล้าและยากขึ้น ผู้สูงอายุจึงมักถอยไปอยู่ในวงแคบลงเรื่อย ๆ โดยไม่ได้ตั้งใจตัดขาดสังคม
พบปะตัวจริง: เลือกพื้นที่และเวลาที่ปลอดภัยกับพลังงาน
นัดเจอเพื่อนในช่วงเวลาที่ผู้สูงอายุยังสดชื่น เช่น ช่วงเช้าหรือบ่ายต้น ๆ แทนช่วงเย็นที่มักเหนื่อยล้า และเลือกสถานที่ที่เดินทางง่าย มีที่นั่งพักระหว่างทาง ไม่ต้องเดินไกลหรือขึ้นบันไดสูง
หากเพื่อนอยู่ในระยะเดินทางลำบาก ให้ช่วยจัดรถรับส่งหรือนัดในจุดกึ่งกลางที่สะดวกทั้งสองฝ่าย แทนที่จะปล่อยให้เลิกนัดกันไปเพราะเรื่องระยะทางอย่างเดียว
โทรศัพท์และวิดีโอคอล: เชื่อมเพื่อนที่อยู่ไกลได้จริง
สำหรับเพื่อนที่อยู่ต่างจังหวัดหรือต่างประเทศ วิดีโอคอลช่วยให้เห็นหน้ากันได้สม่ำเสมอโดยไม่ต้องเดินทาง ควรตั้งเวลานัดคุยประจำ เช่น ทุกวันอาทิตย์ตอนเย็น เพื่อให้เป็นกิจวัตรที่ผู้สูงอายุรอคอยได้
ควรฝึกใช้แอปเดิมซ้ำ ๆ จนคุ้นมือ ไม่เปลี่ยนแอปบ่อย เพราะการเรียนรู้เทคโนโลยีใหม่ตลอดเวลาจะสร้างความเครียดมากกว่าความสนุก
กิจกรรมกลุ่มที่มีผู้ดูแลชัดเจน: ปลอดภัยกว่าการนัดคนแปลกหน้าเอง
ชมรมผู้สูงอายุ ศูนย์พัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ หรือกลุ่มกิจกรรมทางศาสนา มักมีเจ้าหน้าที่หรืออาสาสมัครดูแล ทำให้ปลอดภัยกว่าการไปพบคนแปลกหน้าที่รู้จักผ่านโทรศัพท์หรือออนไลน์โดยไม่มีใครรับรอง
ก่อนพาไปครั้งแรก ควรไปสำรวจสถานที่และพูดคุยกับผู้ดูแลกิจกรรมด้วยตัวเองก่อน เพื่อให้มั่นใจว่ากิจกรรมเหมาะกับสภาพร่างกายและมีมาตรการความปลอดภัยที่เพียงพอ

รูปภาพโดย Kindel Media / Pexels
ขั้นตอนที่ควรทำ
ขั้นที่ 1: ทำรายชื่อเพื่อนที่ยังติดต่อได้และช่องทางที่สะดวก
ช่วยผู้สูงอายุรวบรวมเบอร์โทรและช่องทางติดต่อเพื่อนเก่าที่ยังคุยได้ พร้อมจดว่าใครสะดวกโทร ใครสะดวกวิดีโอคอล ใครนัดเจอตัวจริงได้ เพื่อวางแผนติดต่อได้ตรงจุด
ขั้นที่ 2: ตั้งตารางติดต่อสม่ำเสมอ ไม่ใช่รอโอกาสบังเอิญ
กำหนดวันโทรหาเพื่อนหรือวิดีโอคอลเป็นกิจวัตรประจำสัปดาห์ เช่น ทุกวันพุธโทรหาเพื่อนคนหนึ่ง ทุกวันอาทิตย์วิดีโอคอลกับอีกคน เพื่อไม่ให้ความสัมพันธ์ขาดหายไปเพราะลืมหรือเกรงใจ
ขั้นที่ 3: สอนกติกาความปลอดภัยก่อนใช้ช่องทางออนไลน์
ตกลงกติกาง่าย ๆ เช่น ไม่โอนเงินให้ใครที่รู้จักผ่านโทรศัพท์หรือออนไลน์อย่างเดียว ไม่ให้เลขบัตรประชาชนหรือรหัส OTP กับใคร และปรึกษาลูกหลานก่อนทุกครั้งที่มีคนขอความช่วยเหลือทางการเงิน
ขั้นที่ 4: พาไปสำรวจกิจกรรมกลุ่มก่อนตัดสินใจเข้าร่วมจริง
พาผู้สูงอายุไปดูบรรยากาศชมรมหรือกิจกรรมกลุ่มสักครั้งก่อนสมัครจริง เพื่อให้ท่านได้ประเมินด้วยตัวเองว่าถูกใจกลุ่มคนและกิจกรรมหรือไม่ ลดโอกาสที่จะไปครั้งเดียวแล้วเลิก
สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง
- อย่าปล่อยให้ผู้สูงอายุนัดเจอคนแปลกหน้าที่รู้จักผ่านโทรศัพท์หรือออนไลน์เพียงลำพัง โดยไม่มีใครในครอบครัวรับทราบ
- อย่าเปลี่ยนแอปหรือวิธีติดต่อบ่อยเกินไปจนผู้สูงอายุสับสนและเลิกใช้ไปเลย
- อย่ามองข้ามปัญหาการได้ยินหรือสายตาที่อาจเป็นสาเหตุจริงที่ทำให้ท่านหลีกเลี่ยงการเข้าสังคม ควรตรวจเช็กก่อนสรุปว่าท่านแค่ขี้เกียจเข้าสังคม
- อย่าตัดสินใจแทนผู้สูงอายุว่าเพื่อนคนไหน 'ไม่ดี' โดยไม่ฟังเหตุผลของท่านก่อน เพราะอาจทำให้ท่านรู้สึกถูกจำกัดสิทธิ์
- อย่าปล่อยให้การนัดเจอเพื่อนขึ้นอยู่กับ 'ถ้ามีเวลา' ของลูกหลานเพียงอย่างเดียว ควรวางระบบให้ผู้สูงอายุติดต่อเองได้บ้าง
เมื่อใดควรขอความช่วยเหลือ
- หากผู้สูงอายุพูดถึงการอยากตายหรือรู้สึกไม่มีใครต้องการอีกต่อไป ให้โทร 1669 หรือพาไปห้องฉุกเฉินทันที
- หากสงสัยว่าผู้สูงอายุกำลังถูกหลอกให้โอนเงินหรือให้ข้อมูลส่วนตัวผ่าน 'เพื่อนใหม่' ทางโทรศัพท์หรือออนไลน์ ให้เข้าไปตรวจสอบและติดต่อธนาคารทันที ไม่ต้องรอให้เกิดความเสียหายก่อน
- หากผู้สูงอายุหลีกเลี่ยงเพื่อนเก่าทุกคนต่อเนื่องเกิน 2-3 สัปดาห์ ไม่รับโทรศัพท์ ไม่อยากออกจากห้อง ควรพบแพทย์หรือนักจิตวิทยาเพื่อประเมินภาวะซึมเศร้าภายในสัปดาห์นี้
- หากสงสัยว่าการหลีกเลี่ยงสังคมเกิดจากปัญหาการได้ยินหรือสายตาที่แย่ลง ควรพาไปตรวจกับแพทย์เฉพาะทางเพื่อแก้ไขต้นเหตุ ไม่ใช่แค่ปล่อยให้ท่านถอยห่างจากเพื่อนไปเรื่อย ๆ
- หากผู้สูงอายุแสดงอาการสับสนเฉียบพลันหรือ delirium ระหว่างพบปะเพื่อน เช่น จำหน้าเพื่อนสนิทไม่ได้ทันที ควรพาไปพบแพทย์ทันทีเพราะอาจเกิดจากภาวะเฉียบพลันที่ต้องรีบวินิจฉัย
เช็กลิสต์สรุป
- มีรายชื่อและช่องทางติดต่อเพื่อนเก่าของผู้สูงอายุครบถ้วน
- ตั้งตารางโทรหรือวิดีโอคอลกับเพื่อนอย่างสม่ำเสมอทุกสัปดาห์
- ตกลงกติกาความปลอดภัยก่อนใช้ช่องทางออนไลน์คุยกับคนแปลกหน้า
- สำรวจสถานที่และผู้ดูแลกิจกรรมกลุ่มก่อนพาผู้สูงอายุไปเข้าร่วมจริง
- ตรวจสอบการได้ยินและสายตาหากผู้สูงอายุเริ่มหลีกเลี่ยงสังคม
- มีคนในครอบครัวรับทราบทุกครั้งที่ผู้สูงอายุนัดเจอคนที่รู้จักผ่านออนไลน์
คำถามที่พบบ่อย
ทำไมผู้สูงอายุถึงคุยโทรศัพท์กับเพื่อนน้อยลงทั้งที่เคยสนิทกันมาก
สาเหตุที่พบบ่อยคือการได้ยินลดลงตามวัยทำให้ฟังบทสนทนาทางโทรศัพท์ลำบาก หรือเพื่อนเองก็มีปัญหาสุขภาพจนพูดคุยนานไม่ไหว ควรลองเปลี่ยนเป็นวิดีโอคอลที่เห็นปากขยับช่วยฟังง่ายขึ้น หรือนัดคุยช่วงสั้น ๆ บ่อยครั้งแทนคุยยาวครั้งเดียว
จะรู้ได้อย่างไรว่าคนที่ผู้สูงอายุคุยด้วยทางโทรศัพท์เป็นมิจฉาชีพ
สัญญาณเตือนคือฝ่ายนั้นเร่งให้โอนเงินด่วน ขอข้อมูลส่วนตัวอย่างเลขบัตรประชาชนหรือรหัส OTP หรืออ้างว่าเป็นญาติ/เจ้าหน้าที่แต่ไม่ยอมให้วิดีโอคอลยืนยันตัวตน หากพบสัญญาณเหล่านี้ให้หยุดการติดต่อทันทีและปรึกษาคนในครอบครัวก่อนดำเนินการใด ๆ
ผู้สูงอายุที่หูไม่ค่อยได้ยินควรเข้าสังคมแบบไหนจึงจะไม่เหนื่อย
ควรเลือกกลุ่มเล็กในที่เงียบแทนงานเลี้ยงใหญ่เสียงดัง และแจ้งเพื่อนให้พูดช้าลงหันหน้าเข้าหากันเวลาคุย นอกจากนี้ควรตรวจการได้ยินกับแพทย์เพื่อพิจารณาเครื่องช่วยฟังหากจำเป็น จะช่วยให้เข้าสังคมได้สบายขึ้นมาก
ควรบังคับให้ผู้สูงอายุไปชมรมผู้สูงอายุหรือไม่ถ้าท่านไม่อยากไป
ไม่ควรบังคับ แต่ควรชวนไปสำรวจบรรยากาศก่อนโดยไม่ต้องสมัครทันที และถามเหตุผลที่ไม่อยากไป บางครั้งอาจเป็นความกังวลเรื่องรูปลักษณ์หรือกลัวเข้ากับกลุ่มไม่ได้ ซึ่งแก้ได้ด้วยการพาไปพร้อมเพื่อนคนเดียวก่อนแทนการไปคนเดียว
ลูกหลานที่อยู่ต่างจังหวัดจะช่วยให้พ่อแม่มีเพื่อนได้อย่างไรบ้าง
ช่วยได้โดยตั้งตารางวิดีโอคอลประจำ ช่วยประสานงานกับญาติหรือเพื่อนบ้านใกล้เคียงให้แวะเยี่ยม และสอบถามชมรมผู้สูงอายุในพื้นที่ให้พ่อแม่ลองเข้าร่วม แม้อยู่ไกลก็ยังวางระบบสนับสนุนเรื่องสังคมให้ท่านได้
ถ้าผู้สูงอายุเริ่มไม่รับโทรศัพท์จากเพื่อนสนิททุกคน ควรทำอย่างไร
ควรสังเกตอาการอื่นร่วมด้วย เช่น เบื่ออาหาร นอนไม่หลับ หรือไม่อยากออกจากห้อง หากพบร่วมกันควรพาไปพบแพทย์หรือนักจิตวิทยาเพื่อประเมินภาวะซึมเศร้าภายในสัปดาห์นี้ และหากมีสัญญาณคิดทำร้ายตัวเองให้โทร 1669 ทันที
สรุป
- วงเพื่อนที่เล็กลงเป็นเรื่องธรรมชาติของวัย แต่ครอบครัวช่วยขยายโอกาสเชื่อมต่อได้ผ่านการพบปะตัวจริง โทรศัพท์ วิดีโอคอล และกิจกรรมกลุ่มที่ปลอดภัย
- ต้องสอนกติกาความปลอดภัยควบคู่ไปกับการส่งเสริมเข้าสังคม โดยเฉพาะเรื่องมิจฉาชีพที่แฝงตัวเป็นเพื่อนใหม่
- ปัญหาการได้ยินหรือสายตาที่แย่ลงอาจเป็นสาเหตุแฝงของการถอยห่างจากสังคม ควรตรวจเช็กก่อนสรุปว่าท่านไม่อยากเข้าสังคม
- หากมีสัญญาณซึมเศร้าหรือหลีกเลี่ยงสังคมต่อเนื่องเกิน 2-3 สัปดาห์ ต้องพบแพทย์ ไม่ใช่ปล่อยให้เวลาช่วยเยียวยาเอง
แหล่งข้อมูล
- แนวทางส่งเสริมสุขภาพจิตผู้สูงอายุ — กรมสุขภาพจิต (เปิดในแท็บใหม่)(เข้าถึงเมื่อ 2026-08-20)
- คู่มือส่งเสริมกิจกรรมทางสังคมผู้สูงอายุ — กรมกิจการผู้สูงอายุ (เปิดในแท็บใหม่)(เข้าถึงเมื่อ 2026-08-22)
- Social isolation and loneliness among older people — World Health Organization (เปิดในแท็บใหม่)(เข้าถึงเมื่อ 2026-08-25)
จัดทำโดยทีมกองบรรณาธิการสูงวัยไทย
บทความที่เกี่ยวข้อง

เพื่อนหายไปทีละคน ผู้สูงอายุจะรักษาความสัมพันธ์ทางสังคมไว้ได้อย่างไร
เมื่ออายุมากขึ้น เพื่อนฝูงมักทยอยเสียชีวิตหรือเคลื่อนไหวลำบากจนพบกันยากขึ้น วงสังคมของผู้สูงอายุจึงเล็กลงเรื่อย ๆ โดยไม่ทันรู้ตัว บทความนี้ชวนดูวิธีรักษาและสร้างความสัมพันธ์ทางสังคมใหม่ที่เหมาะกับข้อจำกัดของแต่ละคน

อยู่กับลูกหลานแต่ยังเหงา สัญญาณความเหงาในผู้สูงอายุที่ไม่ควรปล่อยผ่าน
ความเหงาในผู้สูงอายุไม่ได้วัดจากจำนวนคนในบ้าน แต่วัดจากความรู้สึกเชื่อมโยงกับคนอื่นที่หายไป คู่มือนี้ช่วยแยกความเหงาทั่วไปจากความเหงาที่เริ่มกระทบสุขภาพ พร้อมวิธีสังเกตและขั้นตอนดูแลที่เหมาะกับแต่ละระดับ

เช็กลิสต์ความเหงาผู้สูงอายุ ก่อนรู้ตัวว่ากลายเป็นความเสี่ยงด้านสุขภาพใจ
เช็กลิสต์สำหรับผู้สูงอายุและครอบครัวใช้ตรวจสอบความเสี่ยงจากความเหงา ครอบคลุมความถี่ในการพบปะ อุปสรรคที่ซ่อนอยู่ และสัญญาณเตือนที่ควรนำไปปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ

เลือกกิจกรรมสร้างความสุขให้ผู้สูงอายุอย่างไรให้เหมาะกับแต่ละคนในบ้าน
เทียบตัวเลือกกิจกรรมสร้างความสุขสำหรับผู้สูงอายุแต่ละแบบ ทั้งกิจกรรมที่บ้าน ชมรมผู้สูงอายุ และกิจกรรมออนไลน์ พร้อมเกณฑ์เลือกให้เหมาะกับสุขภาพและความชอบของแต่ละคน