คนจำนวนมากผูกตัวตนส่วนหนึ่งไว้กับตำแหน่งหน้าที่การงานโดยไม่รู้ตัว เมื่อเกษียณ สิ่งที่หายไปจึงไม่ใช่แค่รายได้ แต่รวมถึงบทบาท ตารางเวลา และคนที่เคยเจอทุกวัน กรอบคิดหนึ่งที่ผู้เชี่ยวชาญด้านผู้สูงวัยใช้บ่อยเรียกว่า 5Ms ซึ่งหนึ่งในนั้นคือ Matters Most หรือ "สิ่งที่สำคัญที่สุดสำหรับคนคนนั้น" การถามตัวเองว่าอะไรสำคัญที่สุดรองจากงาน จะช่วยให้เห็นว่าจะไปหาความสัมพันธ์ใหม่จากตรงไหน

สิ่งที่ครอบครัวส่วนใหญ่มักเข้าใจผิดคือคิดว่าเพื่อนที่หายไปหลังเกษียณคือเพื่อนที่ไม่จริงใจ ทั้งที่ในหลายกรณีเป็นเพียงเพราะทั้งสองฝ่ายไม่เคยฝึกนัดเจอกันนอกกรอบที่ทำงานมาก่อน เมื่อกรอบนั้นหายไป ทักษะการนัดหมายเองก็ยังไม่ถูกสร้างขึ้นทันเวลา

ช่วง 1-3 เดือนแรกหลังเกษียณ การอยากอยู่เงียบ ๆ บ้างเป็นเรื่องที่พบได้ทั่วไป และมักดีขึ้นเองเมื่อเริ่มหากิจวัตรใหม่ได้ แต่ถ้าความอยากอยู่คนเดียวมาพร้อมกับเบื่ออาหาร นอนไม่หลับ หรือไม่มีแรงจะทำอะไรเลยต่อเนื่องหลายสัปดาห์ ควรฉุกคิดว่าอาจไม่ใช่แค่การปรับตัว

ภาวะซึมเศร้าในผู้สูงอายุมักไม่แสดงออกเป็นความเศร้าชัดเจนแบบที่คนทั่วไปคุ้นเคย แต่แสดงออกในรูปแบบที่ไม่ตรงแบบ หรือ atypical presentation เช่น ปวดเมื่อยตามตัวโดยหาสาเหตุไม่เจอ เบื่ออาหารจนน้ำหนักลด หรือบ่นเรื่องความจำมากกว่าจะพูดว่ารู้สึกเศร้า ทำให้ครอบครัวมักมองข้ามไปว่าเป็นเรื่องร่างกายล้วน ๆ

หลายวงสังคมของผู้สูงวัยมีคนหนึ่งที่ทำหน้าที่เป็นศูนย์กลาง คอยนัดหมายและชวนคนอื่นมารวมตัวกัน เมื่อคนนั้นเจ็บป่วยหนัก ย้ายไปอยู่กับลูกหลานต่างจังหวัด หรือเสียชีวิต วงทั้งวงอาจสลายไปพร้อมกันเพราะไม่มีใครรับหน้าที่นัดหมายต่อ

จุดที่ต้องระวังเป็นพิเศษคือการถอยห่างจากสังคมแบบเฉียบพลันหลังการสูญเสีย ซึ่งควรแยกให้ออกจากกันสามเรื่อง คือภาวะสับสนเฉียบพลัน (delirium) ที่เกิดเร็วและอาการแกว่งไปมาในแต่ละวัน ภาวะสมองเสื่อมที่ค่อยเป็นค่อยไป และภาวะซึมเศร้าที่เกิดจากความเศร้าโศกยืดเยื้อ ทั้งสามเรื่องนี้ต้องการการดูแลต่างกัน จึงไม่ควรสรุปเองว่าเป็นเรื่องเดียวกัน

ในหลายครอบครัว ความเกรงใจทำให้พ่อแม่ไม่บอกลูกหลานตรง ๆ ว่ารู้สึกเหงา เพราะกลัวว่าลูกหลานจะรู้สึกผิดหรือต้องมาดูแลมากขึ้น ขณะเดียวกันลูกหลานที่ทำงานนอกบ้านก็มักตีความความเงียบว่าเป็นสัญญาณว่าทุกอย่างปกติดี ทั้งสองฝ่ายจึงไม่ได้พูดคุยกันตรง ๆ จนปัญหาสะสมนานกว่าที่ควร