สูงวัยไทย
น้ำร้อนลวกหรือโดนกระทะในครัว ปฐมพยาบาลให้ถูกก่อนปิดผ้าก๊อซ
พิมพ์เมื่อ 7 พฤศจิกายน 2026
น้ำร้อนลวกหรือโดนกระทะในครัว ปฐมพยาบาลให้ถูกก่อนปิดผ้าก๊อซ
ขั้นตอนปฐมพยาบาลแผลน้ำร้อนลวกของผู้สูงอายุ ล้างด้วยน้ำสะอาดไหลเย็น ห้ามน้ำแข็งและยาสีฟัน ปิดผ้าก๊อซแบบไม่ติดแผลอย่างหลวม และเมื่อไรต้องไปโรงพยาบาล
เผยแพร่เมื่อ 7 พฤศจิกายน 2026

รูปภาพโดย Kampus Production / Pexels
ข้อจำกัดความรับผิดชอบทางการแพทย์
เนื้อหานี้จัดทำขึ้นเพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ไม่สามารถใช้วินิจฉัย รักษา หรือป้องกันโรคได้ หากมีอาการผิดปกติหรือมีความเสี่ยง ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
คำตอบสั้น ๆ
- เมื่อผู้สูงอายุโดนน้ำร้อนลวกหรือกระทะร้อนในครัว ให้เอาส่วนที่ถูกลวกออกจากแหล่งความร้อน แล้วล้างด้วยน้ำสะอาดไหลเย็น (ไม่ใช่น้ำเย็นจัด) ต่อเนื่องประมาณ 20 นาทีตามแนวทางปฐมพยาบาลที่ใช้กันทั่วไป แล้วค่อยปิดแผลด้วยผ้าก๊อซชนิดไม่ติดแผลอย่างหลวม ๆ ผ้าก๊อซธรรมดาอาจติดแผลและทำให้เจ็บตอนดึงออก จึงควรเลือกแบบเคลือบหรือรองด้วยวัสดุที่ไม่ติด
- สิ่งที่ห้ามทำคือประคบน้ำแข็ง ทายาสีฟัน น้ำปลา เนย หรือสิ่งที่เล่าต่อ ๆ กันมา และห้ามแกะตุ่มน้ำใส ผิวผู้สูงอายุบางและแผลลึกกว่าที่เห็น การเกลี่ยของแปลกปลอมเสี่ยงติดเชื้อ ข้อนี้สำคัญเป็นพิเศษถ้าท่านเป็นเบาหวานหรือปลายประสาทเสื่อม เพราะอาจไม่รู้สึกเจ็บและแผลลึกกว่าที่ดูภายนอก
- ถ้าแผลกว้างกว่าฝ่ามือ อยู่ที่หน้า มือ ข้อพับ อวัยวะเพศ หรือมีผิวขาวซีดแห้ง ไหม้เกรียม หรือท่านซึมสับสน หายใจเร็ว ให้โทร 1669 หรือพาส่งโรงพยาบาลทันที
เหมาะกับใคร
- เหมาะกับลูกหลานและผู้สูงอายุที่ทำครัวเองและอยากรู้ว่าควรทำอะไรก่อนเมื่อเกิดเหตุ ไม่ต้องรอโทรหาใคร
- เหมาะกับบ้านที่ยังไม่มีชุดปฐมพยาบาล และกำลังคิดว่าควรมีผ้าก๊อซแบบไหน
- ไม่ใช่คู่มือสำหรับแผลไหม้จากไฟฟ้าหรือสารเคมี กรณีเหล่านั้นอันตรายและต้องพบแพทย์เสมอ ไม่ควรจัดการเองที่บ้านเพียงอย่างเดียว
สิ่งที่ควรรู้
น้ำร้อนลวกผู้สูงอายุต่างจากวัยหนุ่มสาวอย่างไร
ผิวหนังของผู้สูงอายุบางลง ไขมันใต้ผิวน้อยลง ความร้อนจึงลึกถึงชั้นล่างเร็วกว่า น้ำร้อนที่ลวกชั่วครู่อาจให้แผลที่ลึกกว่าที่คาด ผู้ที่เป็นเบาหวานหรือมีปลายประสาทเสื่อมอาจไม่รู้สึกร้อนทันที ทำให้สัมผัสนานกว่าและแผลรุนแรงกว่า ตัวผู้สูงอายุที่เปราะบางยังฟื้นตัวช้ากว่า จึงควรลดเกณฑ์การไปพบแพทย์ให้ต่ำลง
การเกิดเหตุในครัวมักเกี่ยวกับกิจวัตรประจำวันง่าย ๆ เช่น ยกกาน้ำ เทน้ำเดือด ยกกระทะหรือหม้อ มือสั่นหรืออ่อนแรงทำให้เสียการทรงตัว ลูกหลานจึงควรดูว่าอุปกรณ์ที่ใช้เหมาะกับมือท่านหรือไม่ และสร้างนิสัยวางของร้อนบนพื้นที่ที่มั่นคงก่อนเท
เสื้อผ้าที่ชุ่มน้ำร้อนยังเก็บความร้อนไว้กับผิว ต้องถอดหรือตัดออกอย่างรวดเร็วถ้าไม่ติดแผล แต่ถ้าผ้าติดกับผิวแล้ว อย่าดึง ให้ล้างด้วยน้ำไหลต่อและรอให้บุคลากรทางการแพทย์จัดการ
ล้างด้วยน้ำไหลเย็นประมาณ 20 นาทีทำอย่างไรให้ได้จริง
ให้ส่วนที่ถูกลวกอยู่ใต้น้ำก๊อกที่ไหลเบา ๆ ไม่ใช่น้ำแรงจนกระแทกแผล อุณหภูมิน้ำให้เย็นแบบน้ำก๊อกปกติ ไม่ต้องเป็นน้ำแข็ง เพราะน้ำแข็งทำให้ผิวบริเวณนั้นเสียหายเพิ่มจากความเย็นจัด และทำให้ตัวผู้สูงอายุเย็นเกินไป หากไม่มีก๊อก ให้ใช้ขันตักน้ำสะอาดราดต่อเนื่อง
ตั้งเวลาไว้ในโทรศัพท์เพราะ 20 นาทีนานกว่าที่คนคิด ผู้ดูแลมักหยุดตั้งแต่ห้านาทีเพราะเห็นว่าท่านเจ็บน้อยลง ถ้าเป็นบริเวณกว้าง ให้ระวังท่านหนาวสั่น คลุมส่วนอื่นของร่างกายด้วยผ้าแห้ง ไม่ราดน้ำใส่ทั้งตัว
ถอดแหวน นาฬิกา สร้อยข้อมือที่อยู่ใกล้บริเวณที่ลวกออกก่อนที่จะบวม แต่ถ้าถอดไม่ออกก็อย่าฝืนแรง
ผ้าก๊อซแบบไหนปิดแผลน้ำร้อนลวกได้ และแบบไหนไม่ควร
หลังล้างเสร็จ ซับรอบแผลให้แห้งเบา ๆ แล้วปิดด้วยวัสดุที่ไม่ติดแผล เช่น ผ้าก๊อซเคลือบสารกันติด หรือแผ่นปิดแผลชนิดไม่ติด แล้วพันหลวม ๆ ให้ผ้าไม่กดแผลหรือรัดแขนขา ผ้าก๊อซทอธรรมดาที่แห้งสนิทอาจติดกับผิวที่เปียก ถ้าไม่มีวัสดุไม่ติดแผล อาจใช้ผ้าสะอาดวางหลวม ๆ หรือฟิล์มพลาสติกใสชนิดห่ออาหารคลุมหลวม ๆ ชั่วคราวระหว่างพาไปโรงพยาบาล
สำลีไม่ควรวางบนแผลเปิดเพราะเส้นใยติด อย่าใช้เทปกาวติดบนผิวที่ไหม้ แต่ให้ติดบนผิวปกติรอบนอกเท่านั้น และอย่าทาครีมหรือยาที่ไม่ได้รับคำแนะนำจากแพทย์หรือเภสัชกรลงบนแผล
ตุ่มน้ำใสเป็นกลไกป้องกันของร่างกาย ไม่ควรเจาะหรือแกะ ถ้าแตกเอง ให้ปิดด้วยวัสดุไม่ติดแผลและแจ้งแพทย์
แผลแบบไหนต้องไปโรงพยาบาล แม้ดูเล็กน้อย
ในผู้สูงอายุ เกณฑ์ที่ควรไปโรงพยาบาลต่ำกว่าวัยอื่น ได้แก่ แผลกว้างกว่าฝ่ามือของผู้บาดเจ็บ แผลที่หน้า มือ เท้า ข้อพับ หรืออวัยวะเพศ แผลลึก ผิวขาวซีด แห้งแข็งหรือไหม้เกรียม แผลที่เกิดจากไฟฟ้าหรือสารเคมี และแผลที่มีตุ่มน้ำหลายตุ่ม
ไปพบแพทย์ด้วยถ้าท่านเป็นเบาหวาน ปลายประสาทเสื่อม โรคหลอดเลือด ภูมิต้านทานต่ำ หรือใช้ยาหลายชนิดที่มีผลต่อการสมานแผล แม้แผลเล็ก ในวันถัดไปถ้ามีไข้ แผลบวมแดงร้อน มีหนอง กลิ่นเหม็น หรือปวดมากขึ้น ให้ไปทันที เพราะอาจติดเชื้อ

รูปภาพโดย Burst / Pexels
ขั้นตอนที่ควรทำ
ขั้นแรก หยุดความร้อนและพาออกจากจุดเกิดเหตุ
ปิดเตา ย้ายภาชนะร้อนออก พาท่านไปที่ปลอดภัย ตรวจว่าเสื้อผ้าเปียกร้อนหรือไม่ แล้วถอดส่วนที่ไม่ติดแผล
- อย่าให้ท่านวิ่งหรือเดินเร็วไปหยิบของ
- ให้ท่านนั่งหรือนอนในท่าที่ปลอดภัย
- โทร 1669 ทันทีถ้าท่านสับสน หายใจลำบาก หรือแผลกว้าง
ล้างด้วยน้ำสะอาดไหลเย็นประมาณ 20 นาที
ตั้งเวลา แล้วค่อย ๆ ล้างต่อเนื่อง ไม่ใช้น้ำแข็ง ระวังท่านหนาวสั่น
- ถอดแหวนหรือนาฬิกาก่อนบวม ถ้าถอดได้ง่าย
- ไม่เจาะตุ่ม ไม่ทาอะไรที่ไม่ใช่น้ำสะอาด
- ถ้าเสื้อผ้าติดผิว ไม่ดึง ล้างน้ำต่อ
ปิดแผลหลวม ๆ แล้วประเมินว่าต้องไปโรงพยาบาลหรือไม่
ซับรอบแผลให้แห้งเบา ๆ ปิดด้วยผ้าก๊อซชนิดไม่ติดแผลหรือวัสดุสะอาดอื่น พันหลวม ๆ แล้วเทียบกับเกณฑ์ที่ต้องไปโรงพยาบาลข้างต้น
- ถ่ายรูปแผลก่อนปิดเพื่อให้แพทย์เห็นสภาพเริ่มต้น
- เปลี่ยนผ้าปิดตามที่แพทย์สั่ง ไม่เปลี่ยนบ่อยจนรบกวนแผล
- สังเกตสัญญาณติดเชื้อและไข้ใน 24 ถึง 48 ชั่วโมงแรก
อุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องกับขั้นตอนข้างต้น
รายการนี้รวบรวมจากหมวดสินค้าที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์และไม่ใช่การรับรองคุณภาพสินค้า ควรอ่านเกณฑ์การเลือกในบทความก่อน แล้วค่อยเทียบรุ่นด้วยตัวเอง
ผ้าก๊อซเช็ดลิ้น 30 ชิ้น ต่อกล่องo
ผ้าก๊อซ 3 x 3 นิ้ว ก๊อซปิดแผล 3x3 นิ้ว ขนาด 1 กล่อง มี 10 ซอง (8 PLY)
กล่องยาสามัญประจำบ้าน กล่องปฐมพยาบาล ความจุสูง เอนกประสงค์ กล่องยา กล่องยา สองชั้น การออกแบบที่
(ส่งด่วน) Mister Fox แปรงผ้าก๊อซเช็ดลิ้น กระปุก 30 ชิ้น รีฟิล 80 ชิ้น
Mister Fox Family(มิสเตอร์ฟ็อกซ์ แฟมิลี่)
ลิงก์สินค้าเป็นลิงก์พาร์ทเนอร์ (affiliate) เราอาจได้รับค่าคอมมิชชันเมื่อคุณซื้อผ่านลิงก์ โดยคุณไม่ต้องจ่ายเพิ่ม และค่าคอมมิชชันไม่มีผลต่อการคัดเลือกหรือลำดับที่แสดง อ่านนโยบายฉบับเต็ม
สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง
- อย่าประคบน้ำแข็ง ทายาสีฟัน น้ำปลา เนย หรือสิ่งที่เล่าต่อกันมา
- อย่าเจาะหรือแกะตุ่มน้ำ
- อย่าใช้สำลีหรือผ้าที่เป็นขุยวางบนแผลเปิด
- อย่าดึงเสื้อผ้าที่ติดกับผิวที่ไหม้
- อย่าเลื่อนการไปโรงพยาบาลเพราะท่านบอกว่าไม่เจ็บ โดยเฉพาะถ้าเป็นเบาหวาน
เมื่อใดควรขอความช่วยเหลือ
- โทร 1669 ทันที ถ้าแผลกว้างกว่าฝ่ามือ อยู่ที่หน้า มือ ข้อพับ หรืออวัยวะเพศ ผิวขาวซีดหรือไหม้เกรียม แผลจากไฟฟ้าหรือสารเคมี หรือท่านซึม สับสน หายใจเร็ว
- ไปโรงพยาบาลวันเดียวกัน ถ้ามีตุ่มน้ำหลายตุ่ม หรือท่านเป็นเบาหวาน ปลายประสาทเสื่อม หรือภูมิต้านทานต่ำ แม้แผลขนาดเล็ก
- ไปพบแพทย์ภายใน 24 ถึง 48 ชั่วโมง ถ้าแผลบวมแดงร้อนมากขึ้น มีหนองหรือกลิ่นเหม็น หรือมีไข้
- สังเกตและจดต่อที่บ้าน ถ้าแผลเล็ก ผิวแดงเล็กน้อย ไม่มีตุ่ม ไม่เจ็บมากหลังล้างน้ำ ให้ดูแลสะอาดและปิดหลวม ๆ เปลี่ยนผ้าตามกำหนด
เช็กลิสต์สรุป
- ปิดเตา ย้ายภาชนะร้อน และพาท่านออกจากจุดเกิดเหตุ
- ล้างด้วยน้ำสะอาดไหลเย็นประมาณ 20 นาที ตั้งเวลา
- ไม่ใช้น้ำแข็ง ยาสีฟัน หรือน้ำปลา
- ปิดด้วยผ้าก๊อซชนิดไม่ติดแผลอย่างหลวม
- เทียบแผลกับเกณฑ์ที่ต้องไปโรงพยาบาล
- ถ่ายรูปแผลก่อนปิดเพื่อให้แพทย์เห็น
- ติดตามไข้และสัญญาณติดเชื้อใน 48 ชั่วโมง
คำถามที่พบบ่อย
น้ำร้อนลวกต้องล้างน้ำนานแค่ไหน
แนวทางปฐมพยาบาลที่ใช้กันทั่วไประบุประมาณ 20 นาทีด้วยน้ำสะอาดไหลเย็น ไม่ใช่น้ำแข็ง ควรตั้งเวลาไว้เพราะคนมักหยุดเร็วเกินไป ถ้าท่านหนาวสั่น ให้คลุมส่วนอื่นของร่างกายด้วยผ้าแห้ง และรีบประเมินว่าต้องไปโรงพยาบาลหรือไม่
ผ้าก๊อซธรรมดากับแบบไม่ติดแผลต่างกันอย่างไร
ผ้าก๊อซธรรมดาอาจติดกับแผลที่เปียกและทำให้เจ็บตอนดึงออก ส่วนแบบไม่ติดแผลมีชั้นเคลือบหรือรองที่ลดการติด เหมาะกว่าสำหรับแผลลวก ถ้าไม่มี ให้ใช้ผ้าสะอาดวางหลวมชั่วคราวและพาไปโรงพยาบาล ไม่ต้องดึงผ้าที่ติดแผลแล้ว
ทายาสีฟันหรือประคบน้ำแข็งแผลน้ำร้อนลวกได้ไหม
ไม่ควร น้ำแข็งทำให้ผิวเสียหายเพิ่มจากความเย็นจัด ส่วนยาสีฟัน น้ำปลา หรือเนย ไม่มีหลักฐานว่าช่วย และอาจติดเชื้อหรือบดบังแผลจนแพทย์ประเมินยาก ให้ล้างด้วยน้ำสะอาดไหลเย็นเท่านั้น
ตุ่มน้ำใสที่ขึ้นหลังโดนลวก ควรเจาะไหม
ไม่ควรเจาะหรือแกะ เพราะผิวที่คลุมตุ่มช่วยปกป้องแผลจากเชื้อ ถ้าตุ่มแตกเอง ให้ปิดด้วยวัสดุไม่ติดแผล และแจ้งแพทย์ ถ้ามีตุ่มหลายตุ่มหรือตุ่มใหญ่ ควรไปโรงพยาบาลเพื่อประเมิน
ผู้สูงอายุที่เป็นเบาหวานโดนน้ำร้อนลวกต้องระวังอะไรเป็นพิเศษ
ท่านอาจไม่รู้สึกเจ็บเท่าที่ควรเพราะปลายประสาทเสื่อม แผลจึงอาจลึกกว่าที่เห็น และหายช้ากว่าคนทั่วไป ให้ปฐมพยาบาลด้วยน้ำไหลเย็นแล้วไปพบแพทย์ในวันเดียวกัน แม้แผลเล็ก และสังเกตสัญญาณติดเชื้อ
ควรมีอะไรในชุดปฐมพยาบาลที่บ้านสำหรับแผลลวก
ผ้าก๊อซชนิดไม่ติดแผลหลายขนาด ผ้าพันแผลแบบยืด เทปติดผิวที่ไม่ระคายเคือง ถุงมือสะอาด และเบอร์โทรฉุกเฉินที่ติดไว้ ตรวจวันหมดอายุทุกครึ่งปี และอย่าเก็บในครัวที่ร้อนชื้น
สรุป
- ล้างน้ำสะอาดไหลเย็นประมาณ 20 นาทีก่อน แล้วค่อยปิดแผล ไม่ใช้น้ำแข็งหรือสิ่งที่เล่าต่อกันมา
- ผ้าก๊อซที่เลือกควรเป็นแบบไม่ติดแผล และพันหลวม ๆ ผ้าก๊อซธรรมดาอาจติดแผลและทำให้เจ็บตอนดึง
- เกณฑ์ไปโรงพยาบาลของผู้สูงอายุต่ำกว่าวัยอื่น โดยเฉพาะผู้ที่เป็นเบาหวานหรือปลายประสาทเสื่อม
- ชุดปฐมพยาบาลที่ซื้อไว้ล่วงหน้าไม่แทนการล้างน้ำก่อน และไม่แทนการพบแพทย์เมื่อแผลรุนแรง
อุปกรณ์ที่คนมักหาคู่กับเรื่องนี้
รายการนี้รวบรวมจากหมวดสินค้าที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์และไม่ใช่การรับรองคุณภาพสินค้า ควรอ่านเกณฑ์การเลือกในบทความก่อน แล้วค่อยเทียบรุ่นด้วยตัวเอง
สติ๊กเกอร์ชุดปฐมพยาบาล สติ๊กเกอร์กันน้ำ FIRST AID KIT สติ๊กเกอร์ติดกล่องยา Stickerติดตู้ยาสามัญประจำบ้าน PVC เกรดA
SOS PLUS First Aid Kits ชุดปฐมพยาบาลเบื้องต้น ขนาดพกพา เหมาะกับการทำบุญ ชุดพลาสเตอร์
SOS Plus(เอสโอเอส พลัส)ผ้าก๊อซสำเร็จรูป พลาสเตอร์ปิดแผล แผ่นปิดแผล พลาสเตอร์ปิดแผลAdhesive Wound Dressing แผ่นปิดแผล
YS ผ้าก๊อซม้วน หน้ากว้าง 4, 6, 9, 12 นิ้ว ยาว 100 หลา/ม้วน ผ้าก๊อสม้วนใหญ่ ชนิดไม่ปลอดเชื้อ ผ้าก๊อสชนิดม้วน ออกใบกำกับภา
ลิงก์สินค้าเป็นลิงก์พาร์ทเนอร์ (affiliate) เราอาจได้รับค่าคอมมิชชันเมื่อคุณซื้อผ่านลิงก์ โดยคุณไม่ต้องจ่ายเพิ่ม และค่าคอมมิชชันไม่มีผลต่อการคัดเลือกหรือลำดับที่แสดง อ่านนโยบายฉบับเต็ม
แหล่งข้อมูล
- Burns: key facts and first aid — WHO (World Health Organization) (เปิดในแท็บใหม่)(เข้าถึงเมื่อ 2026-11-07)
- การปฐมพยาบาลแผลไหม้และน้ำร้อนลวก — กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข (เปิดในแท็บใหม่)(เข้าถึงเมื่อ 2026-11-07)
- Falls and injuries at home among older adults — NIA (National Institute on Aging) (เปิดในแท็บใหม่)(เข้าถึงเมื่อ 2026-11-07)
จัดทำโดยทีมกองบรรณาธิการสูงวัยไทย
เครื่องมือและคู่มือที่เกี่ยวข้อง
บทความที่เกี่ยวข้อง

ชุดปฐมพยาบาลประจำบ้านควรมีอะไรบ้าง เมื่อในบ้านมีผู้สูงอายุผิวบางและกินยาประจำ
รายการของในชุดปฐมพยาบาลที่ปรับให้เหมาะกับผู้สูงอายุ ตั้งแต่เทปสำหรับผิวบาง น้ำเกลือล้างแผล ผ้าก๊อซหลายขนาด แหล่งน้ำตาล ไปจนถึงรายการยาและเบอร์ฉุกเฉิน

วิธีจัดห้องครัวให้ผู้สูงอายุใช้งานได้เองอย่างปลอดภัย
แนวทางทีละขั้นตอนสำหรับปรับห้องครัวให้ผู้สูงอายุยังทำกับข้าวหรือชงเครื่องดื่มเองได้ในชีวิตประจำวัน ลดความเสี่ยงไฟไหม้ ลื่นล้ม และของมีคมบาด โดยไม่ต้องพึ่งพาคนอื่นตลอดเวลา

มือสั่นแล้วโดนน้ำร้อนลวกบ่อย เลือกกาต้มน้ำไฟฟ้าและวางไว้ตรงไหนดี
คนที่มือสั่นเทน้ำร้อนจากกาต้มน้ำไฟฟ้าได้ปลอดภัยขึ้นเมื่อเลือกกาและจัดมุมเท ลดการยกกลางอากาศ พร้อมวิธีปฐมพยาบาลน้ำร้อนลวกและสัญญาณที่ต้องไปโรงพยาบาล

ถุงน้ำร้อนใช้อย่างไรไม่ให้ผู้สูงอายุถูกลวก และยางแบบไหนควรทิ้ง
ถุงน้ำร้อนรั่วหรือร้อนเกินเป็นเหตุแผลพุพองที่พบในบ้านผู้สูงอายุ อ่านวิธีเติมน้ำ ใส่ปลอก ตรวจยาง และอายุที่ควรเปลี่ยน ก่อนวางถุงไว้ใกล้ตัว

ผิวหนังผู้สูงอายุฉีกเป็นแผ่นจากการกระแทก ปฐมพยาบาลก่อนปิดด้วยแผ่นปิดแผล
ผิวแขนผู้สูงอายุฉีกเป็นแผ่นบางจากการชนขอบโต๊ะหรือถูกดึง ผู้ดูแลควรห้ามเลือด ล้างแผล วางแผ่นผิวกลับ เลือกแผ่นปิดแผลแบบไม่ติด และจดทิศทางการลอก