สูงวัยไทย

ผิวหนังผู้สูงอายุฉีกเป็นแผ่นจากการกระแทก ปฐมพยาบาลก่อนปิดด้วยแผ่นปิดแผล

ผิวแขนผู้สูงอายุฉีกเป็นแผ่นบางจากการชนขอบโต๊ะหรือถูกดึง ผู้ดูแลควรห้ามเลือด ล้างแผล วางแผ่นผิวกลับ เลือกแผ่นปิดแผลแบบไม่ติด และจดทิศทางการลอก

10 นาทีในการอ่าน

เผยแพร่เมื่อ 7 พฤศจิกายน 2026

Close-up of a blood pressure measurement on a senior adult's arm indoors. Soft lighting.

รูปภาพโดย Yaroslav Shuraev / Pexels

ข้อจำกัดความรับผิดชอบทางการแพทย์

เนื้อหานี้จัดทำขึ้นเพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ไม่สามารถใช้วินิจฉัย รักษา หรือป้องกันโรคได้ หากมีอาการผิดปกติหรือมีความเสี่ยง ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

คำตอบสั้น ๆ

  • ผิวหนังผู้สูงอายุบางลงตามวัย ชนขอบโต๊ะ ถูกเตียงเข็นครูด หรือถูกดึงตอนช่วยพลิกตัว ผิวชั้นนอกอาจฉีกเป็นแผ่นบางที่ยังติดอยู่ด้านหนึ่ง วิธีปฐมพยาบาลที่ปลอดภัยคือกดห้ามเลือดเบา ๆ ด้วยผ้าสะอาด ล้างด้วยน้ำสะอาดหรือน้ำเกลือโดยไม่ขัด วางแผ่นผิวกลับตำแหน่งเดิมถ้ายังไม่ตาย แล้วปิดด้วยแผ่นปิดแผลชนิดไม่ติดแผล
  • อย่าใช้เทปกาวหรือพลาสเตอร์ธรรมดาแปะบนผิวที่ฉีก เพราะตอนลอกจะดึงผิวที่เหลือหลุดตามไปอีก เขียนลูกศรบนแผ่นปิดแผลบอกทิศทางที่ควรลอก
  • ถ้าเลือดไม่หยุดหลังกดต่อเนื่อง แผลลึกหรือกว้าง ผู้ป่วยกินยากันเลือดแข็ง หรือหกล้มศีรษะกระแทก ต้องไปโรงพยาบาลในวันเดียวกัน

เหมาะกับใคร

  • เขียนสำหรับลูกหลานและผู้ดูแลที่ต้องรับมือแผลเล็กที่บ้านก่อนไปพบพยาบาลหรือแพทย์ โดยเฉพาะบริเวณแขน หลังมือ และหน้าแข้งที่เป็นจุดชนบ่อย
  • ไม่ใช่เอกสารสอนเย็บหรือรักษาแผลเรื้อรัง แผลที่เปิดอยู่นานกว่าสองสัปดาห์หรือมีเบาหวานร่วมด้วยต้องให้บุคลากรการแพทย์ประเมิน บทความนี้ไม่ได้ระบุยาหรือขนาดยา

สิ่งที่ควรรู้

ผิวฉีกขาดต่างจากแผลถลอกธรรมดาตรงไหน

แผลถลอกคือผิวชั้นบนถูกขูดออกเป็นบริเวณกว้างและมักมีเลือดซึมทั่วพื้นที่ ส่วนผิวฉีกขาดหรือ skin tear คือผิวถูกแรงเฉือนหรือแรงดึงจนแยกจากชั้นล่าง เป็นแผ่นบาง ๆ ที่อาจยังติดอยู่ด้านหนึ่งเหมือนฝาปิด แผ่นนั้นอาจพับม้วน หรือหลุดไปทั้งแผ่น วงการพยาบาลบางแห่งใช้คำนี้ตามองค์กร ISTAP ซึ่งทำแนวทางเรื่องผิวฉีกขาด แต่ผู้ดูแลทั่วไปไม่ต้องจำคำศัพท์ จำแค่ว่าอย่าดึงหรือตัดแผ่นผิวทิ้งเอง

สาเหตุที่พบบ่อยในบ้านคือแขนชนมือจับประตู ถูกขอบเตียงหรือที่วางแขนรถเข็นครูด ถูกเข็มขัดนิรภัยหรือกำไลรัด และถูกดึงแขนตอนช่วยพยุงลุก ผู้สูงอายุที่ใช้ยาสเตียรอยด์ระยะยาว ผิวแห้งมาก หรือมีภาวะเปราะบาง จะผิวฉีกง่ายกว่าเดิม และคนที่ต้องมีคนช่วยในกิจวัตรประจำวัน เช่น อาบน้ำ แต่งตัว ย้ายท่า ก็โดนดึงโดนครูดบ่อยขึ้นตามไปด้วย

แผลชนิดนี้มักไม่เจ็บมากในผู้สูงอายุที่การรับความรู้สึกลดลง ผู้ดูแลจึงอาจมองข้าม ถ้ามีรอยเลือดบนเสื้อ ผ้าปูที่นอน หรือเก้าอี้โดยท่านไม่บอก ให้ตรวจแขนและขาของท่านทุกครั้ง

ทำไมการปิดแผลผิดแบบทำให้แย่กว่าเดิม

ผิวที่บางไม่ทนแรงลอก เทปกาวทั่วไปและพลาสเตอร์ชนิดยึดติดแรงเกาะผิวดีกว่าที่ผิวชั้นล่างยึดกันเอง ตอนลอกออก ผิวที่เหลือจึงหลุดตามกาว แผลกว้างขึ้นเป็นสองเท่า ผู้ดูแลหลายคนเคยเจอเหตุการณ์นี้แล้วเข้าใจว่าแผลติดเชื้อ ทั้งที่เกิดจากการลอกกาว

ผ้าก๊อซแบบแห้งที่แปะตรง ๆ บนแผลเปียกก็ติดแผลเมื่อแห้ง ตอนเปลี่ยนแล้วดึงเอาผิวใหม่ออกมาด้วย แผ่นปิดแผลที่ออกแบบให้ไม่ติดแผล เช่นชนิดซิลิโคนหรือเคลือบวัสดุลื่น ลดปัญหานี้ แต่ยังต้องใช้ให้ถูกวิธี ร้านยาหรือพยาบาลแนะนำได้ว่าชนิดไหนเหมาะกับตำแหน่งแผลและปริมาณน้ำเหลือง

บริเวณที่โดนน้ำบ่อย ข้อพับ และหน้าแข้งที่ผิวเป็นเกล็ด ต้องเลือกชนิดที่ยืดหยุ่นตามข้อและไม่ลื่นหลุดง่าย

แผ่นปิดแผลหลายแบบ เลือกจากอะไร

ไม่มีชนิดเดียวที่ดีสำหรับทุกแผล ให้เลือกตามสามเรื่องคือ ติดแผลหรือไม่ ดูดซับน้ำเหลืองได้พอหรือไม่ และขอบยึดผิวอ่อนโยนหรือไม่ แผ่นที่มีขอบกาวแรงเหมาะกับผิวหนุ่มสาวมากกว่าผิวผู้สูงอายุ ให้เลือกแบบที่ขอบกาวเป็นซิลิโคนอ่อนหรือใช้แถบยึดแยกที่ติดบนผิวปกติห่างจากแผล

ขนาดต้องใหญ่กว่าแผลทุกด้านพอสมควรเพื่อไม่ให้ขอบกาวมาโดนรอยฉีก แต่ก็ไม่ใหญ่จนพับทับกัน ถ้าแผลอยู่ตรงข้อศอกหรือหลังมือที่ขยับบ่อย แผ่นที่ตัดแต่งโค้งตามข้อจะอยู่ได้นานกว่า

ถ้ามีน้ำเหลืองซึมมาก แผ่นดูดซับชั้นนอกจะช่วยได้ แต่ชั้นที่แตะแผลต้องเป็นชนิดไม่ติด ซื้อของเตรียมไว้ในกล่องปฐมพยาบาลเฉพาะบ้านที่ผู้สูงอายุผิวบางอยู่ ดีกว่ารอให้เกิดเหตุก่อน

แผลแบบไหนที่ไม่ควรจัดการเองที่บ้าน

แผลที่เลือดออกมากหรือพุ่ง กดแล้วไม่หยุด แผลลึกจนเห็นไขมันหรือกล้ามเนื้อ แผลที่ขอบแยกกว้างจนวางแผ่นผิวกลับไม่ถึง และแผลที่เกิดพร้อมกับหกล้มศีรษะกระแทก ต้องให้แพทย์ดูในวันนั้น ผู้ที่กินยากันเลือดแข็งหรือยาต้านเกล็ดเลือดเลือดออกง่าย ควรโทรถามโรงพยาบาลแม้แผลดูเล็ก

ผู้ที่เป็นเบาหวาน ปลายประสาทเสื่อม หรือหลอดเลือดขาตีบ แผลเล็กที่หน้าแข้งหรือเท้าหายช้าและติดเชื้อง่าย ควรให้พยาบาลหรือแพทย์ดูภายในวันเดียวกันหรือวันถัดไป

แผลที่เกิดจากความรุนแรงหรือสงสัยว่าถูกทำร้าย ต้องรายงานให้บุคลากรการแพทย์ทราบอย่างตรงไปตรงมา

ป้องกันไม่ให้ผิวฉีกซ้ำ

ทาครีมให้ความชุ่มชื้นกับผิวผู้สูงอายุทุกวัน โดยเฉพาะแขนขาหลังอาบน้ำ ผิวที่ชุ่มชื้นทนแรงเฉือนได้ดีกว่า หุ้มขอบเฟอร์นิเจอร์ที่ชนบ่อย เล็มเล็บผู้ดูแลและผู้ป่วยให้สั้น เสื้อแขนยาวนุ่มช่วยกันชนเบา ๆ เวลาช่วยพลิกตัวหรือย้ายท่า ใช้ผ้าสไลด์หรือยกแทนการลากผิวบนที่นอน

ถ้าบ้านมีผู้ป่วยติดเตียง ให้ดูบทความเรื่องการตรวจผิวหนังและการจัดท่า เพราะแรงเฉือนจากการเลื่อนตัวบนเตียงเป็นต้นเหตุที่พบบ่อยทั้งผิวฉีกและแผลกดทับ

Close-up of two people bandaging an injured hand outdoors, focusing on first aid care.

รูปภาพโดย RDNE Stock project / Pexels

ขั้นตอนที่ควรทำ

สามนาทีแรก: ห้ามเลือดและล้างแผล

ล้างมือและสวมถุงมือถ้ามี ให้ผู้ป่วยนั่งหรือนอนสบาย ยกแขนหรือขาที่เป็นแผลให้สูงกว่าหัวใจเล็กน้อย กดบริเวณที่เลือดออกเบา ๆ ด้วยผ้าสะอาดหรือผ้าก๊อซประมาณสิบนาทีโดยไม่เปิดดูบ่อย ถ้าเลือดซึมทะลุผ้า วางผืนใหม่ทับโดยไม่ดึงผืนเก่า ล้างแผลเบา ๆ ด้วยน้ำเกลือล้างแผลหรือน้ำสะอาดไหลผ่าน ไม่ถูไม่ขัด

วางแผ่นผิวกลับตำแหน่งเดิม

ถ้าแผ่นผิวยังติดอยู่และดูมีสีชมพูหรือยังมีเลือดหล่อเลี้ยง ใช้ปลายนิ้วที่สะอาดหรือสำลีก้านชื้นค่อย ๆ คลี่แผ่นกลับปิดทับแผล ไม่ต้องดึงให้ตึง ถ้าแผ่นผิวเป็นสีคล้ำ แห้ง หรือหลุดไปแล้ว ไม่ต้องพยายามวางกลับ ปล่อยไว้ให้แพทย์หรือพยาบาลตัดสินใจ

ปิดแผลและทำเครื่องหมายทิศทาง

เลือกแผ่นปิดแผลชนิดไม่ติดแผลที่ใหญ่กว่าแผลทุกด้าน วางโดยไม่ดึงรั้งผิว เขียนลูกศรบนแผ่นปิดด้วยปากกาให้ชี้ทิศที่แผ่นผิวติดอยู่ เมื่อลอกแผ่นปิดให้ลอกจากด้านตรงข้ามไปทางทิศของลูกศร เพื่อไม่ให้แผ่นผิวพลิก จดวันและเวลาที่ปิดไว้ข้างแผ่น

ติดตามต่อสองสามวัน

ดูขอบผ้าปิดทุกวันว่ามีน้ำเหลืองซึมทะลุหรือไม่ ถ้าซึมมากหรือแผ่นหลวม ให้พาไปให้พยาบาลเปลี่ยน อย่าเปิดดูแผลเองทุกวัน เพราะการเปิดบ่อยรบกวนแผลที่กำลังเกาะ ถ่ายภาพไว้ตอนวันแรกเพื่อเทียบ

อุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องกับขั้นตอนข้างต้น

รายการนี้รวบรวมจากหมวดสินค้าที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์และไม่ใช่การรับรองคุณภาพสินค้า ควรอ่านเกณฑ์การเลือกในบทความก่อน แล้วค่อยเทียบรุ่นด้วยตัวเอง

ลิงก์สินค้าเป็นลิงก์พาร์ทเนอร์ (affiliate) เราอาจได้รับค่าคอมมิชชันเมื่อคุณซื้อผ่านลิงก์ โดยคุณไม่ต้องจ่ายเพิ่ม และค่าคอมมิชชันไม่มีผลต่อการคัดเลือกหรือลำดับที่แสดง อ่านนโยบายฉบับเต็ม

สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง

  • อย่าใช้เทปกาวหรือพลาสเตอร์ธรรมดาปิดบนผิวที่ฉีกหรือบนแผ่นผิว
  • อย่าตัดแผ่นผิวทิ้งหรือดึงออกเอง
  • อย่าใช้แอลกอฮอล์ น้ำยาฆ่าเชื้อแรง หรือสำลีเช็ดถูบนแผล
  • อย่าเปิดดูแผลซ้ำหลายครั้งต่อวัน
  • อย่าใช้ยาผงหรือยาทาที่ไม่มีใครแนะนำ

เมื่อใดควรขอความช่วยเหลือ

  • โทร 1669 ทันทีถ้าเลือดออกมากหรือพุ่ง กดเต็มที่แล้วไม่หยุด ผู้ป่วยหน้าซีด เหงื่อออก ใจสั่น เป็นลม หรือกระแทกศีรษะแล้วซึม สับสน อาเจียน
  • ไปโรงพยาบาลหรือคลินิกที่เปิดอยู่ในวันเดียวกัน ถ้าแผลลึก กว้าง ขอบแยกไม่ติดกัน ผู้ป่วยกินยากันเลือดแข็ง หรือแผลเปื้อนดินสกปรก
  • นัดพยาบาลหรือแพทย์ภายใน 1 ถึง 2 วัน ถ้าแผลที่แขนขาเป็นเบาหวาน หรือแผ่นผิวเปลี่ยนเป็นสีคล้ำ ผิวรอบแผลแดงร้อนขยายกว้างขึ้น มีหนองหรือกลิ่น มีไข้
  • สังเกตและจดบันทึกที่บ้าน ถ้าเป็นแผลเล็กที่เลือดหยุดแล้ว ผิวสีชมพู ไม่มีน้ำเหลืองมาก ผู้ป่วยไม่มีไข้ ดูทุกวันว่าขอบแผลแห้งดีหรือไม่

เช็กลิสต์สรุป

  • เตรียมผ้าก๊อซสะอาด น้ำเกลือล้างแผล แผ่นปิดแผลชนิดไม่ติด และถุงมือไว้ในกล่องเดียว
  • ห้ามเลือดด้วยการกดเบา ๆ ก่อนทุกอย่าง
  • วางแผ่นผิวกลับถ้ายังสีชมพู ไม่ดึงไม่ตัด
  • เขียนลูกศรทิศการลอกและวันที่บนแผ่นปิดแผล
  • ถ่ายภาพวันแรกไว้เทียบ
  • ถามยาที่ผู้ป่วยกินว่ามียากันเลือดแข็งหรือไม่
  • หุ้มมุมโต๊ะและขอบเตียงที่ชนบ่อย

คำถามที่พบบ่อย

ผิวฉีกเป็นแผ่น ควรตัดแผ่นผิวทิ้งหรือไม่

ไม่ควรตัดหรือดึงเอง แผ่นผิวที่ยังมีสีชมพูช่วยปกป้องแผลและช่วยให้หายเร็ว ถ้าแผ่นผิวเป็นสีคล้ำหรือแห้ง ให้พยาบาลหรือแพทย์เป็นผู้ตัดสินใจ

ใช้พลาสเตอร์ธรรมดาปิดแผลผิวฉีกได้ไหม

ไม่แนะนำ กาวของพลาสเตอร์ธรรมดาเกาะผิวแรงกว่าผิวที่บางจะทนได้ ตอนลอกจะดึงผิวหลุดตามและทำให้แผลกว้างขึ้น ให้ใช้แผ่นปิดแผลชนิดไม่ติดแผลที่ขอบกาวอ่อนโยน หรือใช้ผ้าปิดแล้วยึดด้วยผ้าพันที่ไม่แน่นเกินไป

ใช้น้ำยาฆ่าเชื้อหรือแอลกอฮอล์ล้างแผลผิวฉีกได้ไหม

ไม่ควร น้ำยาแรงระคายเคืองเนื้อเยื่อที่บอบบางและทำให้หายช้า ล้างด้วยน้ำเกลือหรือน้ำสะอาดไหลผ่านเบา ๆ ก็พอสำหรับการปฐมพยาบาล

ควรเปิดดูแผลบ่อยแค่ไหน

ไม่ต้องเปิดทุกวัน ดูจากภายนอกว่าน้ำเหลืองซึมทะลุหรือแผ่นปิดหลุดหรือไม่ ปล่อยให้แผ่นปิดอยู่ตามที่พยาบาลหรือผู้ผลิตแนะนำ การเปิดบ่อยรบกวนการหายของแผล

ผู้ป่วยกินยากันเลือดแข็งอยู่ ผิวฉีกเล็กน้อยต้องทำอะไรเพิ่ม

กดห้ามเลือดนานขึ้นและต่อเนื่อง ถ้ากดสิบนาทีแล้วยังซึมต้องไปโรงพยาบาลในวันเดียวกัน แจ้งชื่อยาที่ใช้ให้บุคลากรทราบ อย่าหยุดยาเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์

ป้องกันผิวฉีกในผู้สูงอายุได้อย่างไร

ทาครีมให้ผิวชุ่มชื้นทุกวัน หุ้มมุมเฟอร์นิเจอร์ ใส่เสื้อแขนยาวนุ่ม เล็มเล็บให้สั้น และยกตัวแทนการลากผิวบนที่นอนหรือเก้าอี้ ถ้าผิวฉีกบ่อยผิดปกติ ให้ปรึกษาแพทย์เรื่องยาหรือโรคที่ทำให้ผิวบาง

สรุป

  • ผิวผู้สูงอายุฉีกเป็นแผ่นได้ง่าย การปิดผิดวิธีทำให้แผลกว้างขึ้น
  • ห้ามเลือดเบา ๆ ล้างไม่ขัด วางแผ่นผิวกลับ แล้วปิดด้วยแผ่นปิดแผลชนิดไม่ติด
  • เขียนลูกศรทิศการลอกบนแผ่นปิด และไม่เปิดดูแผลบ่อย
  • แผลลึก เลือดไม่หยุด ยากันเลือดแข็ง เบาหวาน หรือหกล้มศีรษะกระแทก ต้องให้แพทย์ดูไว

รายการนี้รวบรวมจากหมวดสินค้าที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์และไม่ใช่การรับรองคุณภาพสินค้า ควรอ่านเกณฑ์การเลือกในบทความก่อน แล้วค่อยเทียบรุ่นด้วยตัวเอง

ลิงก์สินค้าเป็นลิงก์พาร์ทเนอร์ (affiliate) เราอาจได้รับค่าคอมมิชชันเมื่อคุณซื้อผ่านลิงก์ โดยคุณไม่ต้องจ่ายเพิ่ม และค่าคอมมิชชันไม่มีผลต่อการคัดเลือกหรือลำดับที่แสดง อ่านนโยบายฉบับเต็ม

ดูหมวดอุปกรณ์ทั้งหมด →

จัดทำโดยทีมกองบรรณาธิการสูงวัยไทย

บทความที่เกี่ยวข้อง

ผิวหนังพ่อบางลงมาก แค่กระแทกเบา ๆ ก็เป็นแผลได้ ต้องดูแลต่างจากเดิมไหม
home-care

ผิวหนังพ่อบางลงมาก แค่กระแทกเบา ๆ ก็เป็นแผลได้ ต้องดูแลต่างจากเดิมไหม

ผิวหนังผู้สูงอายุที่บางและช้ำง่ายทำให้แผลเล็ก ๆ เกิดขึ้นได้บ่อยกว่าที่คิดในชีวิตประจำวัน คู่มือนี้เน้นการดูแลแผลทั่วไปและจุดผิวหนังเสี่ยงที่ต้องเฝ้าระวังตลอดช่วงพักฟื้น ไม่ใช่แค่แผลผ่าตัดใหญ่

อัปเดตล่าสุด 6 สิงหาคม 2026อ่าน 12 นาที
ทำความสะอาดแผลให้แม่ทุกวันแล้ว แต่ทำไมยังหายช้าหรือกลับมาเป็นซ้ำ
home-care

ทำความสะอาดแผลให้แม่ทุกวันแล้ว แต่ทำไมยังหายช้าหรือกลับมาเป็นซ้ำ

ครอบครัวหลายบ้านตั้งใจดูแลแผลทั่วไปของผู้สูงอายุอย่างสม่ำเสมอ แต่ยังพบว่าแผลหายช้าหรือเกิดซ้ำที่เดิม บทความนี้ชี้ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยในการดูแลผิวหนังและแผลเล็กในชีวิตประจำวันที่มักถูกมองข้าม

อัปเดตล่าสุด 6 สิงหาคม 2026อ่าน 12 นาที
ผู้สูงอายุหกล้ม ควรทำอะไรเป็นลำดับแรก
health-body

ผู้สูงอายุหกล้ม ควรทำอะไรเป็นลำดับแรก

ขั้นตอนที่ควรทำทันทีเมื่อผู้สูงอายุหกล้ม ตั้งแต่การประเมินอาการเบื้องต้นไปจนถึงสัญญาณที่ต้องรีบไปโรงพยาบาล

อัปเดตล่าสุด 3 สิงหาคม 2026อ่าน 16 นาที
ผิวแห้งคันในผู้สูงอายุ ปรับกิจวัตรอาบน้ำอย่างไร และคันแบบไหนที่ไม่ใช่แค่ผิวแห้ง
health-body

ผิวแห้งคันในผู้สูงอายุ ปรับกิจวัตรอาบน้ำอย่างไร และคันแบบไหนที่ไม่ใช่แค่ผิวแห้ง

คันผิวหนังในผู้สูงอายุส่วนใหญ่มาจากผิวแห้งและวิธีอาบน้ำที่ไม่เหมาะกับผิวบางลงตามวัย แต่บางลักษณะของอาการคันเป็นสัญญาณของโรคไต โรคตับ หรือเบาหวานที่ยังไม่ถูกตรวจพบ บทความนี้ช่วยแยกสองแบบออกจากกัน

อัปเดตล่าสุด 20 กันยายน 2026อ่าน 15 นาที
วิธีทำกิจวัตรดูแลผิวหนังผู้สูงอายุให้ครบทุกวันแบบไม่ยุ่งยาก
home-care

วิธีทำกิจวัตรดูแลผิวหนังผู้สูงอายุให้ครบทุกวันแบบไม่ยุ่งยาก

ขั้นตอนดูแลผิวหนังผู้สูงอายุประจำวันทีละขั้น ตั้งแต่การทำความสะอาด การทาโลชั่น ไปจนถึงการตรวจผิวจุดเสี่ยง เพื่อลดปัญหาผิวแห้งและลดความเสี่ยงแผลกดทับในระยะยาว

อัปเดตล่าสุด 1 กันยายน 2026อ่าน 12 นาที