การดูรองเท้าด้วยสายตาผ่านๆ มักพลาดปัญหาที่มองเห็นยาก เช่น พื้นรองเท้าที่สึกไม่เท่ากันทั้งสองข้าง หรือระบบยึดที่เริ่มหลวมแต่ยังดูเหมือนใช้งานได้ปกติ

การมีรายการตรวจที่ชัดเจนช่วยให้ผู้ดูแลทุกคนในบ้านตรวจสอบได้มาตรฐานเดียวกัน ไม่ขึ้นอยู่กับว่าใครเป็นคนตรวจในวันนั้น

ก่อนสวมรองเท้าให้ผู้สูงอายุทุกครั้ง ควรพลิกดูพื้นรองเท้าสั้นๆ ว่าไม่มีเศษวัสดุติดค้างที่อาจทำให้ลื่นหรือสะดุด และตรวจว่าดอกยางยังมองเห็นชัดเจนอยู่

ตรวจระบบยึด เช่น เวลโครหรือหัวเข็มขัด ว่ายังแน่นหนาไม่หลวม และลองสวมดูว่าส้นเท้าไม่เลื่อนหลุดเมื่อเดินไม่กี่ก้าว

ทุกเดือนควรตรวจว่าขนาดรองเท้ายังพอดีกับเท้าผู้สูงอายุหรือไม่ เพราะรูปเท้าเปลี่ยนแปลงได้ตามวัยและสภาพสุขภาพ เช่น อาการบวมที่เท้าจากโรคประจำตัว

ตรวจพื้นด้านในรองเท้าว่าไม่มีส่วนที่ยุบตัวผิดปกติจนทำให้เท้าเอียงขณะยืนหรือเดิน และตรวจว่าไม่มีตะเข็บหรือขอบที่เสียดสีจนเกิดแผลที่เท้า

หากพบว่าพื้นรองเท้าเรียบจนเกือบเสมอพื้น ควรเปลี่ยนคู่ใหม่ทันที ไม่ควรใช้ต่อเพียงเพราะยังไม่มีเหตุการณ์ลื่นเกิดขึ้น เพราะเป็นการรอให้เกิดอุบัติเหตุก่อนแล้วค่อยแก้ไข

หากพบว่าขนาดไม่พอดีแล้ว ควรวัดขนาดเท้าใหม่และเลือกรองเท้าคู่ใหม่ทันที แทนการฝืนใส่คู่เดิมที่คับหรือหลวมเกินไป

ควรตรวจรองเท้าในที่ที่มีแสงสว่างเพียงพอเสมอ เพราะผู้สูงอายุหลายคนมีภาวะสายตายาวตามวัย (presbyopia) ทำให้มองเห็นรายละเอียดใกล้ตัว เช่น ดอกยางที่สึกหรือเศษวัสดุติดพื้นรองเท้า ได้ไม่ชัดเจนเท่าคนวัยหนุ่มสาว หากผู้ดูแลเป็นคนตรวจแทน ควรตรวจในจุดที่มีแสงจากหน้าต่างหรือไฟที่สว่างพอ ไม่ใช่มุมมืดของบ้าน

ผู้สูงอายุที่มีมวลกล้ามเนื้อน้อยลง (sarcopenia) มักก้มตัวหรือยืนทรงตัวขณะสวมใส่รองเท้าได้ไม่มั่นคงเท่าเดิม จึงควรให้นั่งบนเก้าอี้ที่มีที่พักแขนขณะสวมรองเท้าเสมอ แทนที่จะยืนก้มตัวผูกเชือกหรือรัดสายซึ่งเสี่ยงเสียการทรงตัวได้ง่าย

การให้ผู้สูงอายุมีส่วนร่วมในการตรวจรองเท้าของตัวเองเท่าที่ไหว เช่น บอกความรู้สึกว่ารองเท้าคับหรือหลวมตรงไหน ก็เป็นการรักษาความสามารถดูแลตัวเองในกิจวัตรประจำวันไปพร้อมกับการป้องกันหกล้ม ไม่ใช่ให้ผู้ดูแลจัดการให้ทั้งหมดโดยไม่ถามความเห็นผู้สูงอายุเลย

ครอบครัวที่มีผู้ดูแลหลายคนสลับกันควรตกลงกันล่วงหน้าว่าใครเป็นผู้รับผิดชอบตรวจรองเท้าในแต่ละวัน เพื่อไม่ให้เกิดช่องว่างที่ไม่มีใครตรวจเลยติดต่อกันหลายวัน การมีตารางเวรตรวจง่ายๆ ติดไว้ในบ้านช่วยลดความสับสนและทำให้การตรวจเป็นกิจวัตรที่ต่อเนื่องจริง ไม่ใช่ทำเฉพาะเมื่อมีใครนึกขึ้นได้

เช็กลิสต์นี้ใช้เวลาไม่เกินหนึ่งนาทีต่อครั้งหากทำเป็นประจำจนคุ้นเคย แต่ประโยชน์ที่ได้คุ้มค่ากว่านั้นมาก เพราะช่วยจับปัญหาตั้งแต่ระยะเริ่มต้นก่อนที่จะกลายเป็นอุบัติเหตุจริง ครอบครัวไม่ควรมองว่าเป็นภาระเพิ่ม แต่ควรมองว่าเป็นส่วนหนึ่งของกิจวัตรประจำวันเดียวกับการช่วยผู้สูงอายุแต่งตัวหรือเตรียมอาหาร

หากบ้านมีเด็กหรือสมาชิกคนอื่นที่พอช่วยได้ อาจสอนให้เข้าใจหลักการตรวจง่ายๆ ไว้ด้วย เพื่อให้ทุกคนในบ้านช่วยกันสังเกตความผิดปกติของรองเท้าได้ ไม่ใช่ภาระของผู้ดูแลหลักเพียงคนเดียว