สูงวัยไทย

วิธีใช้เบาะช่วยลุกและเก้าอี้ปรับยกไฟฟ้าให้ผู้สูงอายุลุกยืนได้อย่างปลอดภัยจริง

อุปกรณ์ช่วยลุก เช่น เบาะดันตัวและเก้าอี้ปรับยกไฟฟ้า ช่วยลดแรงที่ต้องใช้ตอนลุกยืน แต่ต้องปรับตั้งค่าและใช้ท่าที่ถูกต้อง บทความนี้อธิบายขั้นตอนใช้งานให้ปลอดภัยและได้ผลจริงในชีวิตประจำวัน

11 นาทีในการอ่าน

เผยแพร่เมื่อ 2 กันยายน 2026

Active seniors engaging in a chair exercise class, promoting wellness and positive aging.

รูปภาพโดย Wellness Gallery Catalyst Foundation / Pexels

ข้อจำกัดความรับผิดชอบทางการแพทย์

เนื้อหานี้จัดทำขึ้นเพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ไม่สามารถใช้วินิจฉัย รักษา หรือป้องกันโรคได้ หากมีอาการผิดปกติหรือมีความเสี่ยง ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

คำตอบสั้น ๆ

  • อุปกรณ์ช่วยลุกในบ้านมีสองกลุ่มหลัก คือ เบาะดันตัวแบบสปริงหรือแบบมือปั๊มที่ใช้ร่วมกับเก้าอี้เดิม และเก้าอี้ปรับยกไฟฟ้าที่ยกทั้งที่นั่งขึ้นช่วยพยุงตัว ทั้งสองแบบช่วยลดแรงขาที่ต้องใช้ แต่ไม่ได้ทดแทนการออกกำลังกายเพื่อรักษากำลังกล้ามเนื้อขา
  • การใช้ให้ปลอดภัยเริ่มจากปรับตั้งค่าให้ตรงกับน้ำหนักตัวและความสูงของผู้สูงอายุแต่ละคน ไม่ใช่ใช้ค่าตั้งต้นจากโรงงานโดยไม่ปรับ เพราะแรงดันหรือความเร็วที่ไม่พอดีตัวอาจทำให้เซหรือลุกเร็วเกินไปจนทรงตัวไม่ทัน
  • ท่าที่ถูกต้องคือนั่งเลื่อนตัวมาริมที่นั่งก่อน วางเท้าให้มั่นคงในตำแหน่งที่รับน้ำหนักได้ดี แล้วปล่อยให้อุปกรณ์ช่วยดันหรือยกตัวขึ้นอย่างช้าๆ พร้อมกับผู้สูงอายุออกแรงขาช่วยไปด้วย ไม่ใช่ปล่อยตัวทั้งหมดให้อุปกรณ์ทำงานเพียงลำพัง
  • อุปกรณ์นี้เหมาะกับผู้ที่ยังพอมีแรงขาเหลืออยู่บ้างแต่ไม่พอสำหรับลุกยืนเองได้ราบรื่น หากผู้สูงอายุไม่สามารถออกแรงขาช่วยได้เลยแม้มีอุปกรณ์ช่วย ควรให้แพทย์หรือนักกายภาพบำบัดประเมินกำลังกล้ามเนื้อขาเพิ่มเติม ไม่ใช่พึ่งอุปกรณ์เพียงอย่างเดียว

เหมาะกับใคร

  • เหมาะกับผู้สูงอายุที่ลุกจากเก้าอี้หรือเตียงได้ยากขึ้นตามวัย แต่ยังพอมีแรงขาช่วยพยุงตัวได้บางส่วน
  • ไม่เหมาะเป็นทางออกเดียวสำหรับผู้ที่ทรงตัวไม่มั่นคงมากจนต้องมีคนพยุงตลอดเวลา เพราะอุปกรณ์ช่วยลุกไม่ได้ออกแบบมาทดแทนการดูแลใกล้ชิดในกรณีนั้น

สิ่งที่ควรรู้

เบาะดันตัวกับเก้าอี้ปรับยกไฟฟ้าต่างกันอย่างไร

เบาะดันตัวใช้กลไกสปริงหรือแรงมือปั๊มลมเพื่อดันที่นั่งขึ้นเล็กน้อยตอนผู้สูงอายุเอนตัวไปข้างหน้าเตรียมลุก เหมาะกับเก้าอี้หรือโซฟาที่ใช้อยู่แล้วโดยไม่ต้องเปลี่ยนเฟอร์นิเจอร์ทั้งตัว ส่วนเก้าอี้ปรับยกไฟฟ้ายกทั้งที่นั่งและพนักพิงขึ้นเป็นมุมเอียงจนเกือบยืน ให้แรงช่วยมากกว่าเบาะดันตัวมาก จึงเหมาะกับผู้ที่มีแรงขาน้อยกว่า แต่ต้องใช้ไฟฟ้าและมีราคาสูงกว่า

ความแตกต่างสำคัญที่ต้องเข้าใจคือเบาะดันตัวยังต้องอาศัยแรงขาของผู้สูงอายุเป็นหลัก อุปกรณ์เพียงช่วยลดระยะทางที่ต้องออกแรงเท่านั้น ส่วนเก้าอี้ปรับยกไฟฟ้าสามารถพยุงน้ำหนักตัวได้มากกว่าจนเกือบไม่ต้องใช้แรงขาเลยในบางรุ่น ซึ่งเป็นทั้งข้อดีและข้อควรระวัง เพราะหากใช้บ่อยเกินไปโดยไม่ออกกำลังกายขาเสริม อาจทำให้กำลังกล้ามเนื้อขาลดลงเร็วกว่าที่ควร

ปรับตั้งค่าให้ตรงกับตัวผู้สูงอายุก่อนใช้งานจริง

เก้าอี้ปรับยกไฟฟ้าส่วนใหญ่ปรับความเร็วในการยกได้ ควรเริ่มจากความเร็วต่ำสุดก่อนเสมอในการใช้ครั้งแรก แล้วค่อยปรับเพิ่มตามที่ผู้สูงอายุรู้สึกสบายและทรงตัวได้ทัน ความเร็วที่เร็วเกินไปอาจทำให้ร่างกายปรับตัวไม่ทันและเซได้ โดยเฉพาะในผู้สูงอายุที่มีภาวะความดันตกเมื่อเปลี่ยนท่าหรือ orthostatic hypotension ซึ่งพบได้บ่อยในวัยนี้ การยกตัวเร็วเกินไปอาจกระตุ้นอาการหน้ามืดได้ง่ายกว่าการลุกช้าๆ

สำหรับเบาะดันตัว ควรเลือกความหนาและความแข็งของเบาะให้เหมาะกับน้ำหนักตัว เบาะที่นุ่มเกินไปจะดันได้ไม่พอ ส่วนเบาะที่แข็งเกินไปอาจดันแรงเกินจนผู้สูงอายุเซไปข้างหน้า ควรทดลองปรับหลายระดับก่อนตัดสินใจใช้งานประจำ

ท่าที่ถูกต้องตอนใช้อุปกรณ์ช่วยลุก

ก่อนใช้อุปกรณ์ ผู้สูงอายุควรนั่งเลื่อนตัวมาริมที่นั่งก่อน ไม่ใช่นั่งลึกเข้าไปด้านในซึ่งจะทำให้อุปกรณ์ต้องดันหรือยกในระยะที่ไกลเกินความจำเป็น จากนั้นวางเท้าให้มั่นคงในตำแหน่งที่รับน้ำหนักได้ดี เท้าห่างกันพอประมาณและอยู่ในระยะที่เข่าจะงอเป็นมุมเหมาะสมตอนลุกขึ้น

ขณะอุปกรณ์เริ่มดันหรือยก ผู้สูงอายุควรออกแรงขาช่วยไปด้วยเท่าที่ทำได้ ไม่ใช่ปล่อยตัวทั้งหมดให้อุปกรณ์ทำงานเพียงลำพัง เพราะการออกแรงร่วมช่วยรักษากำลังกล้ามเนื้อขาไว้ไม่ให้ลดลงเร็วเกินไป และยังช่วยให้ทรงตัวได้ดีกว่าปล่อยตัวเฉื่อยๆ ตามอุปกรณ์

สังเกตสัญญาณที่บอกว่าต้องประเมินกำลังขาเพิ่มเติม

หากผู้สูงอายุใช้อุปกรณ์ช่วยลุกแล้วยังต้องมีคนพยุงเพิ่มทุกครั้ง หรือเซทันทีที่ยืนขึ้นสุดแม้อุปกรณ์ทำงานปกติ นั่นอาจสะท้อนภาวะมวลกล้ามเนื้อน้อยตามวัยหรือ sarcopenia ที่รุนแรงกว่าที่อุปกรณ์ระดับบ้านจะช่วยได้เพียงพอ ควรให้นักกายภาพบำบัดประเมินด้วยแบบทดสอบมาตรฐาน เช่น Timed Up and Go ซึ่งเป็นการจับเวลาตั้งแต่ลุกจากเก้าอี้ เดินสามเมตร แล้วกลับมานั่ง เพื่อดูว่าความสามารถในการเคลื่อนไหวอยู่ในระดับใด

Elderly couple sitting together, one knitting, the other reading a newspaper in a cozy room.

รูปภาพโดย cottonbro studio / Pexels

ขั้นตอนที่ควรทำ

ขั้นตอนใช้งานเบาะดันตัวหรือเก้าอี้ปรับยกไฟฟ้า

ทำตามลำดับนี้ทุกครั้งโดยเฉพาะช่วงแรกที่เริ่มใช้อุปกรณ์

  • นั่งเลื่อนตัวมาริมที่นั่งก่อนเริ่มใช้งาน
  • วางเท้าให้มั่นคงในตำแหน่งที่รับน้ำหนักได้ดี
  • เริ่มจากความเร็วหรือแรงดันต่ำสุดในการใช้ครั้งแรก
  • ออกแรงขาช่วยไปพร้อมกับอุปกรณ์ ไม่ปล่อยตัวเฉื่อยๆ ทั้งหมด
  • รอสักครู่หลังยืนขึ้นสุดก่อนเริ่มก้าวเดิน เพื่อให้ร่างกายปรับตัว

ตรวจสอบและปรับตั้งค่าเป็นระยะ

น้ำหนักตัวและกำลังกล้ามเนื้อขาของผู้สูงอายุอาจเปลี่ยนแปลงไปตามเวลา ควรทบทวนค่าที่ตั้งไว้เป็นระยะ ไม่ใช่ตั้งครั้งเดียวแล้วใช้ตลอดไปโดยไม่ปรับ

  • สังเกตว่ายังทรงตัวได้ดีเหมือนเดิมหรือเริ่มเซบ่อยขึ้น
  • ปรับความเร็วหรือแรงดันใหม่หากน้ำหนักตัวเปลี่ยนแปลงมาก
  • ตรวจสภาพเบาะหรือกลไกไฟฟ้าว่ายังทำงานปกติหรือไม่

เตรียมแผนสำรองเมื่ออุปกรณ์ใช้งานไม่ได้ชั่วคราว

เก้าอี้ปรับยกไฟฟ้าต้องพึ่งไฟฟ้าเสมอ หากไฟดับหรือเครื่องขัดข้องกะทันหัน ผู้สูงอายุอาจต้องลุกยืนเองโดยไม่มีแรงช่วยตามปกติ ครอบครัวจึงควรตกลงล่วงหน้าว่าจะทำอย่างไรในสถานการณ์นั้น แทนที่จะให้ผู้สูงอายุลองฝืนลุกเองเป็นครั้งแรกตอนไม่มีใครอยู่ด้วย

  • จัดเก้าอี้ที่มั่นคงและมีที่เท้าแขนไว้เป็นทางเลือกสำรองใกล้จุดที่ใช้อุปกรณ์ประจำ
  • แจ้งผู้สูงอายุให้เรียกคนหรือรอความช่วยเหลือแทนการฝืนลุกเองเมื่ออุปกรณ์ไม่ทำงาน
  • เก็บเบอร์โทรร้านหรือช่างซ่อมไว้ในที่หาง่าย เผื่อกลไกไฟฟ้าขัดข้องกะทันหัน

อุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องกับขั้นตอนข้างต้น

รายการนี้รวบรวมจากหมวดสินค้าที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์และไม่ใช่การรับรองคุณภาพสินค้า ควรอ่านเกณฑ์การเลือกในบทความก่อน แล้วค่อยเทียบรุ่นด้วยตัวเอง

ลิงก์สินค้าเป็นลิงก์พาร์ทเนอร์ (affiliate) เราอาจได้รับค่าคอมมิชชันเมื่อคุณซื้อผ่านลิงก์ โดยคุณไม่ต้องจ่ายเพิ่ม และค่าคอมมิชชันไม่มีผลต่อการคัดเลือกหรือลำดับที่แสดง อ่านนโยบายฉบับเต็ม

สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง

  • อย่าใช้ความเร็วสูงสุดตั้งแต่ครั้งแรกโดยไม่ทดลองจากระดับต่ำก่อน
  • อย่าปล่อยตัวทั้งหมดให้อุปกรณ์ทำงานโดยไม่ออกแรงขาช่วยเลย
  • อย่านั่งลึกเข้าไปในที่นั่งก่อนใช้อุปกรณ์ดัน
  • อย่าลุกเดินทันทีหลังยืนขึ้นสุดโดยไม่รอให้ร่างกายปรับตัว
  • อย่าใช้อุปกรณ์แทนการออกกำลังกายขาทั้งหมดจนไม่มีการออกแรงขาเลย

เมื่อใดควรขอความช่วยเหลือ

  • โทร 1669 หรือไปห้องฉุกเฉินทันที หากลุกยืนด้วยอุปกรณ์แล้วหน้ามืดรุนแรงจนหน้าซีดหรือหมดสติ หรือมีแขนขาอ่อนแรงข้างเดียว ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด
  • ติดต่อสถานพยาบาลภายในวันเดียวกัน หากเซหรือเกือบล้มขณะใช้อุปกรณ์แม้ไม่บาดเจ็บชัดเจน เพื่อประเมินความเสี่ยงต่อ
  • นัดพบแพทย์หรือนักกายภาพบำบัดในสัปดาห์นี้ หากต้องมีคนพยุงเพิ่มทุกครั้งแม้ใช้อุปกรณ์ช่วยแล้ว หรือรู้สึกหน้ามืดบ่อยขึ้นเมื่อลุกยืน
  • เฝ้าสังเกตและบันทึกไว้ หากอุปกรณ์ทำงานปกติแต่ผู้สูงอายุรู้สึกไม่มั่นใจในการใช้งานมากขึ้นเรื่อย ๆ เพื่อปรึกษาผู้เชี่ยวชาญในนัดถัดไป

เช็กลิสต์สรุป

  • ปรับความเร็วหรือแรงดันให้เริ่มจากระดับต่ำสุด
  • นั่งเลื่อนตัวมาริมที่นั่งก่อนใช้งานทุกครั้ง
  • วางเท้าให้มั่นคงก่อนเริ่มลุก
  • ออกแรงขาช่วยไปพร้อมกับอุปกรณ์เสมอ
  • รอให้ร่างกายปรับตัวก่อนเริ่มก้าวเดิน
  • ทบทวนค่าที่ตั้งไว้เป็นระยะเมื่อน้ำหนักตัวเปลี่ยนแปลง
  • แจ้งผู้เชี่ยวชาญหากยังต้องพยุงเพิ่มทุกครั้ง

คำถามที่พบบ่อย

เบาะดันตัวกับเก้าอี้ปรับยกไฟฟ้าแบบไหนเหมาะกว่ากัน

ขึ้นอยู่กับกำลังขาที่เหลืออยู่ ผู้ที่ยังพอมีแรงขาช่วยได้บ้างมักเหมาะกับเบาะดันตัวซึ่งราคาถูกกว่าและไม่ต้องใช้ไฟฟ้า ส่วนผู้ที่แรงขาน้อยลงมากอาจเหมาะกับเก้าอี้ปรับยกไฟฟ้าที่ให้แรงช่วยมากกว่า

ใช้เก้าอี้ปรับยกไฟฟ้าบ่อยเกินไปจะทำให้กล้ามเนื้อขาอ่อนแรงลงหรือไม่

มีความเป็นไปได้หากใช้แทนการออกแรงขาทั้งหมดโดยไม่มีการออกกำลังกายเสริมเลย ควรออกแรงขาช่วยทุกครั้งที่ใช้งานเท่าที่ทำได้ และหาเวลาออกกำลังกายขาแยกต่างหากตามคำแนะนำของแพทย์หรือนักกายภาพบำบัด

ทำไมต้องเริ่มจากความเร็วต่ำสุดทุกครั้งที่ใช้ครั้งแรก

เพราะความเร็วที่เร็วเกินไปอาจทำให้ร่างกายปรับตัวไม่ทัน โดยเฉพาะผู้สูงอายุที่มีภาวะความดันตกเมื่อเปลี่ยนท่า การเริ่มช้าและค่อยปรับเพิ่มช่วยลดความเสี่ยงหน้ามืดหรือเซได้มาก

ถ้าผู้สูงอายุยังต้องมีคนพยุงเพิ่มแม้ใช้อุปกรณ์แล้ว ควรเลิกใช้อุปกรณ์เลยไหม

ไม่ควรเลิกใช้ทันที แต่ควรแจ้งนักกายภาพบำบัดให้ประเมินกำลังกล้ามเนื้อขา อาจต้องปรับค่าตั้งใหม่หรือเสริมการฝึกกล้ามเนื้อควบคู่ไปกับการใช้อุปกรณ์

อุปกรณ์ช่วยลุกใช้ได้กับผู้สูงอายุที่มีภาวะสมองเสื่อมหรือไม่

ใช้ได้ในบางกรณี แต่ต้องมีผู้ดูแลอยู่ด้วยเสมอเพราะผู้ที่มีภาวะสมองเสื่อมอาจลืมขั้นตอนหรือใช้ท่าไม่ถูกต้อง ควรปรึกษาแพทย์หรือนักกายภาพบำบัดก่อนใช้งานเป็นประจำโดยไม่มีคนดูแล

ต้องตรวจสอบอุปกรณ์บ่อยแค่ไหน

ควรตรวจสภาพเบาะหรือกลไกไฟฟ้าอย่างน้อยเดือนละครั้ง และทบทวนค่าตั้งความเร็วหรือแรงดันทุกครั้งที่น้ำหนักตัวของผู้สูงอายุเปลี่ยนแปลงชัดเจน

สรุป

  • อุปกรณ์ช่วยลุกมีสองกลุ่มหลักคือเบาะดันตัวและเก้าอี้ปรับยกไฟฟ้า ซึ่งให้แรงช่วยต่างระดับกันและเหมาะกับผู้สูงอายุต่างกลุ่มกัน
  • การปรับตั้งค่าให้ตรงกับน้ำหนักตัวและเริ่มจากความเร็วต่ำสุดเป็นขั้นตอนที่มักถูกมองข้ามแต่สำคัญต่อความปลอดภัยมาก
  • การออกแรงขาช่วยไปพร้อมอุปกรณ์เสมอช่วยรักษากำลังกล้ามเนื้อขาไม่ให้ลดลงเร็วเกินไป
  • หากยังต้องพยุงเพิ่มหรือเซบ่อยแม้ใช้อุปกรณ์แล้ว ควรให้ผู้เชี่ยวชาญประเมินกำลังขาเพิ่มเติม ไม่ใช่พึ่งอุปกรณ์เพียงอย่างเดียว

รายการนี้รวบรวมจากหมวดสินค้าที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์และไม่ใช่การรับรองคุณภาพสินค้า ควรอ่านเกณฑ์การเลือกในบทความก่อน แล้วค่อยเทียบรุ่นด้วยตัวเอง

ลิงก์สินค้าเป็นลิงก์พาร์ทเนอร์ (affiliate) เราอาจได้รับค่าคอมมิชชันเมื่อคุณซื้อผ่านลิงก์ โดยคุณไม่ต้องจ่ายเพิ่ม และค่าคอมมิชชันไม่มีผลต่อการคัดเลือกหรือลำดับที่แสดง อ่านนโยบายฉบับเต็ม

ดูหมวดอุปกรณ์ทั้งหมด

จัดทำโดยทีมกองบรรณาธิการสูงวัยไทย

บทความที่เกี่ยวข้อง

เช็กลิสต์ก่อนซื้อและก่อนใช้อุปกรณ์ช่วยลุกสำหรับผู้สูงอายุที่บ้าน
safe-home

เช็กลิสต์ก่อนซื้อและก่อนใช้อุปกรณ์ช่วยลุกสำหรับผู้สูงอายุที่บ้าน

รวมเช็กลิสต์ที่ต้องตรวจก่อนซื้อ ก่อนตั้งค่า และก่อนปล่อยให้ผู้สูงอายุใช้อุปกรณ์ช่วยลุกเอง เพื่อลดความเสี่ยงเซหรือหกล้มจากการตั้งค่าไม่เหมาะกับตัว

อัปเดตล่าสุด 2 กันยายน 2026อ่าน 10 นาที
ทำไมผู้สูงอายุลุกจากเก้าอี้ยากขึ้นเรื่อยๆ และอุปกรณ์ช่วยลุกช่วยแก้ปัญหาตรงไหนได้จริง
safe-home

ทำไมผู้สูงอายุลุกจากเก้าอี้ยากขึ้นเรื่อยๆ และอุปกรณ์ช่วยลุกช่วยแก้ปัญหาตรงไหนได้จริง

การลุกจากเก้าอี้ยากขึ้นตามวัยมีสาเหตุหลายอย่างที่ไม่ใช่แค่ความชรา บทความนี้อธิบายสาเหตุที่แท้จริง สิ่งที่อุปกรณ์ช่วยลุกช่วยได้จริง และข้อจำกัดที่ต้องรู้ก่อนพึ่งพาอุปกรณ์เพียงอย่างเดียว

อัปเดตล่าสุด 2 กันยายน 2026อ่าน 11 นาที
7 ข้อผิดพลาดตอนใช้อุปกรณ์ช่วยลุกที่ทำให้ผู้สูงอายุเสี่ยงเซและกำลังขาลดลงเร็วขึ้น
safe-home

7 ข้อผิดพลาดตอนใช้อุปกรณ์ช่วยลุกที่ทำให้ผู้สูงอายุเสี่ยงเซและกำลังขาลดลงเร็วขึ้น

อุปกรณ์ช่วยลุกช่วยได้จริงเมื่อใช้ถูกวิธี แต่หลายครอบครัวใช้ผิดจนเพิ่มความเสี่ยงเซหรือทำให้กำลังกล้ามเนื้อขาลดลงเร็วกว่าที่ควร บทความนี้รวม 7 ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยพร้อมวิธีแก้ไข

อัปเดตล่าสุด 2 กันยายน 2026อ่าน 11 นาที
ป้องกันกล้ามเนื้อลีบในผู้สูงอายุที่ไม่ค่อยได้ลุกจากเก้าอี้หรือเตียง
home-care

ป้องกันกล้ามเนื้อลีบในผู้สูงอายุที่ไม่ค่อยได้ลุกจากเก้าอี้หรือเตียง

แนวทางชะลอการสูญเสียมวลกล้ามเนื้อในผู้สูงอายุติดบ้าน ด้วยการเคลื่อนไหวและอาหารที่เหมาะสมในชีวิตประจำวัน

อัปเดตล่าสุด 4 สิงหาคม 2026อ่าน 19 นาที
ขั้นตอนย้ายผู้สูงอายุจากเตียงไปเก้าอี้อย่างปลอดภัยทีละขั้น
home-care

ขั้นตอนย้ายผู้สูงอายุจากเตียงไปเก้าอี้อย่างปลอดภัยทีละขั้น

วิธีย้ายตัวผู้สูงอายุจากเตียงไปนั่งเก้าอี้แบบทีละขั้นตอน ตั้งแต่การจัดตำแหน่งเก้าอี้ การหมุนตัว ไปจนถึงการนั่งลงอย่างมั่นคง สำหรับผู้ดูแลที่บ้าน

อัปเดตล่าสุด 1 กันยายน 2026อ่าน 10 นาที