แผลกดทับเกิดจากการที่ผิวหนังและเนื้อเยื่อบริเวณก้นกบ สะโพก หรือส้นเท้าถูกกดทับจากน้ำหนักตัวต่อเนื่องเป็นเวลานาน จนเลือดไปเลี้ยงบริเวณนั้นไม่เพียงพอ เริ่มจากผิวแดงที่กดแล้วไม่จางไปจนถึงแผลเปิดหากปล่อยไว้

ผู้สูงอายุที่มีผิวหนังบางลงตามวัย มีภาวะเปราะบาง หรือรับประทานอาหารได้น้อย มีความเสี่ยงแผลกดทับสูงกว่าคนทั่วไป เพราะเนื้อเยื่อฟื้นตัวช้ากว่า

การป้องกันที่ได้ผลจริงคือการเปลี่ยนท่าหรือยกตัวลดแรงกดเป็นประจำ ไม่ใช่รอให้เกิดรอยแดงก่อนแล้วค่อยแก้ไข

การนั่งรถเข็นเป็นเวลานานโดยไม่ได้ขยับขาเลย ทำให้กล้ามเนื้อขาอ่อนแรงและลีบลงเร็วกว่าที่คิด ซึ่งเชื่อมโยงกับภาวะมวลกล้ามเนื้อน้อย (sarcopenia) ที่พบบ่อยในผู้สูงอายุอยู่แล้วตามธรรมชาติของวัย

หากปล่อยไว้นาน แม้ผู้สูงอายุจะฟื้นตัวจากอาการเจ็บป่วยเดิมที่ทำให้ต้องใช้รถเข็น ก็อาจไม่สามารถกลับมาเดินได้เหมือนเดิม เพราะกล้ามเนื้อขาดการฝึกใช้งานต่อเนื่อง

การขยับข้อเท้า เข่า และยืนพยุงสั้นๆ ตามคำแนะนำนักกายภาพบำบัด แม้ระหว่างวันจะนั่งรถเข็นเป็นหลัก ช่วยชะลอการลีบของกล้ามเนื้อได้อย่างมีนัยสำคัญ

ผู้สูงอายุจำนวนมากรู้สึกสูญเสียความเป็นตัวของตัวเองเมื่อต้องพึ่งพารถเข็นในกิจวัตรประจำวัน โดยเฉพาะกิจกรรมที่เคยทำเองได้ เช่น เดินไปห้องน้ำหรือออกไปพบเพื่อนบ้าน

ความรู้สึกนี้อาจแสดงออกเป็นอารมณ์หงุดหงิด ไม่อยากออกจากบ้าน หรือปฏิเสธการช่วยเหลือ ซึ่งครอบครัวควรเข้าใจว่าเป็นปฏิกิริยาปกติต่อการเปลี่ยนแปลงที่กระทบความมั่นใจ ไม่ใช่ "อารมณ์เสียโดยไม่มีเหตุผล"

การนั่งท่าเดิมนานโดยไม่ได้ขยับขา ทำให้เลือดไหลเวียนกลับสู่หัวใจได้ช้าลง เกิดอาการขาบวมโดยเฉพาะบริเวณข้อเท้า ซึ่งมักดีขึ้นเมื่อยกขาสูงหรือขยับข้อเท้าเป็นระยะ

แต่หากขาบวมข้างเดียวกะทันหันร่วมกับปวดหรือแดงร้อน อาจเป็นสัญญาณของปัญหาหลอดเลือดที่ต้องรีบพบแพทย์ ไม่ควรรอดูอาการเองที่บ้าน

แม้ผู้สูงอายุจะต้องใช้รถเข็นเป็นหลัก แต่กิจวัตรประจำวัน (ADL) หลายอย่าง เช่น การล้างหน้า แปรงฟัน หรือรับประทานอาหารเอง ยังสามารถทำได้ด้วยตัวเองหากจัดสภาพแวดล้อมให้เอื้อมถึงง่าย เช่น วางของใช้ในระดับที่นั่งรถเข็นเอื้อมถึง

การปล่อยให้ผู้สูงอายุทำกิจวัตรเหล่านี้เองเท่าที่ไหว แม้จะใช้เวลานานกว่าครอบครัวทำให้ ก็ช่วยรักษาทั้งความแข็งแรงของกล้ามเนื้อแขนและความรู้สึกภาคภูมิใจในตัวเอง ซึ่งส่งผลดีต่อสุขภาพจิตในระยะยาว

หากพบว่าความสามารถทำกิจวัตรประจำวันลดลงเรื่อยๆ โดยไม่มีสาเหตุชัดเจน ควรปรึกษาแพทย์หรือนักกิจกรรมบำบัดเพื่อประเมินและหาอุปกรณ์ช่วยเสริมที่เหมาะสม แทนการปล่อยให้ครอบครัวทำแทนทุกอย่าง