คำว่าเดินเซในบ้านหลังเดียวกันอาจหมายถึงหลายอย่างที่ต่างกันมาก บางท่านแกว่งซ้ายขวาโดยกางขากว้างกว่าเดิมเพื่อกันล้ม บางท่านเอียงไปทางเดียวซ้ำ ๆ บางท่านก้าวสั้นถี่เหมือนเท้าติดพื้นและออกตัวยากในก้าวแรก และบางท่านเดินทางตรงได้ดีแต่เซเฉพาะตอนหันตัวหรือในที่แสงน้อย ลักษณะเหล่านี้ชี้ไปคนละทาง การจดว่าเป็นแบบไหนจึงมีค่ากว่าการบอกว่าเดินไม่ดี

วิธีดูที่ทำได้จริงคือขอความยินยอมก่อน แล้วให้ท่านเดินในทางที่คุ้นเคยราว 5 ถึง 10 ก้าว โดยมีคนเดินเคียงข้างในระยะที่ยื่นมือช่วยได้ทัน สังเกตสามอย่างคือ ความกว้างของฐานเท้าเทียบกับเดิม จังหวะก้าวว่าสม่ำเสมอหรือสะดุด และการหันตัวว่าหันได้ในจังหวะเดียวหรือต้องซอยเท้าหลายครั้ง ที่คลินิก แพทย์หรือนักกายภาพบำบัดอาจใช้แบบทดสอบ Timed Up and Go คือจับเวลาลุกจากเก้าอี้ เดิน 3 เมตร แล้วกลับมานั่ง ซึ่งเป็นงานของผู้เชี่ยวชาญที่มีคนกันล้มอยู่ข้าง ๆ ครอบครัวไม่ควรจับเวลาแข่งกันเองที่บ้าน

ในผู้สูงอายุมีสิ่งที่เรียกว่าอาการแสดงไม่ตรงแบบ คือร่างกายไม่ส่งสัญญาณตามตำราเหมือนคนวัยหนุ่มสาว การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะหรือปอดอาจไม่มาด้วยไข้สูงหรือไอชัดเจน แต่มาด้วยเดินเซขึ้นมาทันที ซึมลง หรือเริ่มสับสน ญาติจึงมักตีความว่าท่านอ่อนแรงเพราะอายุ ทั้งที่เป็นอาการใหม่ที่ต้องประเมิน

อีกภาวะที่ต้องแยกให้ออกคือภาวะสับสนเฉียบพลัน หรือ delirium ซึ่งหมายถึงความคิดและความรู้ตัวที่เปลี่ยนเร็วภายในชั่วโมงถึงวัน มีช่วงดีสลับช่วงแย่ในวันเดียวกัน ต่างจากภาวะสมองเสื่อมที่ค่อย ๆ เปลี่ยนตลอดหลายเดือนถึงหลายปี สิ่งที่ควรจดจึงไม่ใช่แค่ว่าเซ แต่คือเซตั้งแต่เมื่อไร และก่อนหน้านั้นมีอะไรเกิดขึ้น เช่น เพิ่งกลับจากโรงพยาบาล เพิ่งเปลี่ยนยา อากาศร้อนจัดและดื่มน้ำน้อย หรือท้องเสียมาหนึ่งวัน ลำดับเวลาแบบนี้คือสิ่งที่คนในบ้านเท่านั้นที่รู้

ผู้สูงอายุจำนวนมากอยู่ในภาวะใช้ยาหลายชนิดพร้อมกัน หรือ polypharmacy ซึ่งหมายถึงการได้รับยาหลายรายการจนโอกาสเกิดผลข้างเคียงสูงขึ้น สถานการณ์ที่พบบ่อยในบ้านไทยคือรับยาจากมากกว่าหนึ่งโรงพยาบาล บวกยาที่ซื้อเอง บวกสมุนไพรและอาหารเสริมที่ญาติซื้อมาให้ด้วยความหวังดี ยาบางตัวเป็นชื่อการค้าคนละชื่อแต่เป็นตัวยาสำคัญเดียวกัน จึงได้รับซ้ำโดยไม่มีใครทันสังเกต

กลุ่มยาที่มักถูกทบทวนเมื่อการทรงตัวแย่ลง ได้แก่ ยานอนหลับและยาคลายกังวล ยาแก้แพ้ชนิดที่ทำให้ง่วง ยาลดความดันโลหิต ยาขับปัสสาวะ และยาแก้เวียนศีรษะที่ใช้ต่อเนื่องนานเกินจำเป็น นี่ไม่ได้แปลว่ายาเหล่านี้ผิดหรือควรหยุด หลายรายการจำเป็นต่อโรคประจำตัว หน้าที่ของครอบครัวคือรวบรวมให้ครบแล้วขอให้แพทย์หรือเภสัชกรทบทวน ห้ามเริ่ม หยุด ลด เพิ่ม หรือแบ่งยาเองทุกกรณี และควรรู้จักกลไกที่เรียกว่าการสั่งยาต่อเนื่องเป็นทอด คือผลข้างเคียงของยาตัวหนึ่งถูกเข้าใจว่าเป็นโรคใหม่แล้วได้ยาเพิ่มอีกตัว

หลังหกล้มหนึ่งครั้ง หลายท่านเลิกเดินไปในที่ที่เคยไปและนั่งอยู่กับที่นานขึ้น สิ่งที่ตามมาคือภาวะมวลกล้ามเนื้อน้อย หรือ sarcopenia ซึ่งหมายถึงมวลและกำลังกล้ามเนื้อที่ลดลงตามวัยและลดเร็วขึ้นเมื่อไม่ได้ใช้งาน กล้ามเนื้อต้นขาที่อ่อนลงทำให้ลุกจากเก้าอี้ยาก ก้าวสั้นลง และเซง่ายขึ้น กลายเป็นวงจรที่ความกลัวทำให้ขยับน้อย และการขยับน้อยทำให้น่ากลัวกว่าเดิม

การตัดวงจรนี้เริ่มจากการดูว่าท่านยังทำอะไรเองได้ คำที่ทีมสุขภาพใช้คือ ADL หมายถึงกิจวัตรพื้นฐาน เช่น กินข้าว อาบน้ำ แต่งตัว เข้าห้องน้ำ ลุกจากเตียง และ IADL หมายถึงกิจวัตรที่ซับซ้อนขึ้น เช่น จัดยาเอง ใช้โทรศัพท์ ซื้อของ จัดการเงิน เมื่อไล่ทีละข้อจะเห็นว่าสิ่งที่หายไปคือหนึ่งหรือสองข้อ ไม่ใช่ทั้งหมด และการช่วยควรลงเฉพาะข้อที่หายไป จุดที่ผู้ดูแลมักพลาดโดยไม่ตั้งใจคือการจับแขนไว้ตลอดเวลาเพราะเป็นห่วง ซึ่งทำให้ท่านใช้การทรงตัวของตัวเองน้อยลง