ถุงลมโป่งพองเป็นหนึ่งในโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง ซึ่ง WHO อธิบายว่าเป็นภาวะที่ทางเดินหายใจตีบแคบอย่างเรื้อรังและเป็นสาเหตุการเสียชีวิตสำคัญทั่วโลก ผู้ป่วยบางคนมีออกซิเจนในเลือดต่ำกว่าคนทั่วไปเป็นปกติของตัวเองในระยะที่โรคคงที่ ขณะที่คนทั่วไปค่าต่ำระดับนั้นอาจต้องรีบพบแพทย์

ในผู้ป่วยบางราย การให้ออกซิเจนมากเกินไปก็อาจเป็นอันตราย จึงมีแพทย์กำหนดเป้าหมายเป็นรายคน และบางท่านได้รับออกซิเจนที่บ้านตามแผนเฉพาะ เรื่องนี้เป็นเหตุผลที่ห้ามปรับอัตราไหลของออกซิเจนเอง แม้จะเห็นตัวเลขต่ำ

สิ่งที่ครอบครัวทำได้คือถามแพทย์ในนัดว่า ค่าปกติของท่านตอนพักเป็นเท่าไร ค่าต่ำสุดที่ควรโทรปรึกษาเป็นเท่าไร และอาการแบบใดที่ต้องไปโรงพยาบาลทันที แล้วจดไว้ในสมุดหรือการ์ดข้างเครื่อง

เครื่องส่องแสงผ่านปลายนิ้วเพื่อประมาณสัดส่วนออกซิเจนในเลือดแดง เป็นเพียงการประมาณ ไม่ใช่การตรวจเลือดโดยตรง ความคลาดเคลื่อนเล็กน้อยเป็นเรื่องปกติ และมีเครื่องหลายคุณภาพ ตั้งแต่เครื่องทางการแพทย์ถึงเครื่องราคาประหยัด ควรเลือกเครื่องที่มีข้อมูลผู้ผลิตชัดเจนและผ่านการรับรองตามกฎหมาย และถามแพทย์หรือเภสัชกรหากไม่แน่ใจ

ตัวเลขที่เห็นบนจอควรอ่านคู่กับอาการ ผู้ป่วยบางคนตัวเลขดูดีแต่หอบมากเพราะกำลังใช้แรงหายใจชดเชย และบางคนตัวเลขต่ำชั่วคราวเพราะมือเย็น เครื่องเป็นแค่ข้อมูลหนึ่งในหลายข้อมูล

การวัดเฉพาะตอนเหนื่อยทำให้ไม่รู้ค่าพื้นฐาน แนะนำให้วัดตอนนั่งพักสงบอย่างน้อยไม่กี่นาที เวลาเดียวกันในแต่ละวัน แล้วบันทึกค่า พร้อมอัตราชีพจรและระดับอาการหอบ ถ้าแพทย์แนะนำ ให้วัดหลังกิจวัตรประจำวันที่ออกแรง เช่น เดินในบ้านหรือเข้าห้องน้ำ เพื่อดูว่าค่าลดลงมากเพียงใดและฟื้นกลับเร็วหรือไม่

สมุดบันทึกที่มีค่าพัก ค่าหลังออกแรง และอาการ ช่วยให้แพทย์เห็นแนวโน้มที่เครื่องค่าเดียวบอกไม่ได้ เช่นท่านเริ่มต้องการเวลาฟื้นนานขึ้นในเดือนนี้ ซึ่งเป็นสัญญาณให้พบแพทย์ก่อนอาการจะรุนแรง

มือเย็นจัดทำให้เลือดไปปลายนิ้วน้อย เครื่องอาจอ่านต่ำเกินจริงหรืออ่านไม่ได้ ควรทำให้มืออุ่นก่อนวัด เล็บที่ทาสีเข้มหรือใส่เล็บปลอมอาจรบกวนแสง ควรล้างสีหรือย้ายไปนิ้วอื่น การขยับมือ การพูดคุย และการสั่นก็ทำให้ค่าแกว่ง ให้นั่งนิ่งวางมือบนอกหรือโต๊ะ

สีผิวและภาวะหลอดเลือดส่วนปลายผิดปกติก็อาจทำให้เครื่องบางชนิดอ่านคลาดเคลื่อน มีรายงานว่าในผู้ที่ผิวคล้ำ เครื่องบางรุ่นอาจแสดงค่าสูงกว่าความจริง จึงไม่ควรเชื่อตัวเลขโดยไม่ดูอาการ ถ้าตัวเลขดูดีแต่ท่านเหนื่อยมาก ให้เชื่ออาการและไปพบแพทย์

นอกจากนี้ เครื่องวัดออกซิเจนอ่านไม่ได้ว่าท่านมีคาร์บอนไดออกไซด์คั่งหรือไม่ ซึ่งเป็นอันตรายของผู้ป่วยบางราย อาการที่พบ เช่น ซึม ปวดศีรษะตอนเช้า หรือสับสน ต้องใช้การตรวจอื่นโดยแพทย์

แพทย์หลายท่านให้แผนปฏิบัติตามระดับอาการ โดยแบ่งเป็นสีเขียว เหลือง แดง ตามอาการและค่าที่วัด ให้ถามว่าท่านมีแผนนี้หรือไม่ ถ้ายังไม่มี ขอให้แพทย์เขียนให้ในนัดถัดไป เพราะตัวเลขที่ควรโทรของแต่ละคนไม่เท่ากัน

สัญญาณที่ไม่ควรรอ ได้แก่ ริมฝีปากหรือปลายนิ้วเขียว หายใจเหนื่อยรุนแรงแม้นั่งพัก พูดเป็นประโยคยาวไม่ได้ ใช้กล้ามเนื้อคอและท้องช่วยหายใจ ซึมหรือสับสน และเจ็บหน้าอก ถึงแม้เครื่องอ่านดูไม่แย่ ก็ต้องโทร 1669

ถ้าแพทย์ไม่ได้แนะนำให้วัดที่บ้านและท่านอาการคงที่ดี เครื่องอาจไม่จำเป็น และการจ้องตัวเลขทุกวันอาจเพิ่มความวิตกกังวลโดยไม่ได้ประโยชน์ ให้ถามแพทย์ก่อนซื้อว่าท่านควรวัดหรือไม่ และบ่อยแค่ไหน

ถ้าจะซื้อ ให้ดูว่าหน้าจออ่านง่ายสำหรับสายตาผู้สูงอายุ ปุ่มใช้ง่ายด้วยมือที่สั่น มีที่หนีบนิ้วที่ไม่แน่นเกินไป และมีคู่มือภาษาไทยที่อธิบายข้อจำกัด การซื้อเครื่องที่แพงกว่าไม่ได้ประกันว่าจะแม่นกว่าเสมอ ให้ถามเภสัชกรหรือพยาบาลที่คุ้นเคยกับผู้ป่วยโรคปอด

ผู้ป่วยถุงลมโป่งพองที่สูงวัยมักภาวะเปราะบางจากน้ำหนักลด กล้ามเนื้อลีบ และเดินเหนื่อย การลุกยืนเร็วอาจทำให้หน้ามืดจากความดันตกเมื่อเปลี่ยนท่าซ้อนกับอาการหอบ ควรลุกช้า ๆ และใช้เครื่องวัดเมื่อนั่งสงบเท่านั้น ไม่วัดขณะกำลังเดินหรือลุกยืน

การแต่งตัว อาบน้ำ และกิจวัตรประจำวันอื่นอาจกินแรงมาก ให้สอนท่านพักระหว่างทำ และสังเกตว่าท่านต้องหยุดบ่อยขึ้นหรือไม่ ซึ่งเป็นข้อมูลสำคัญที่ควรบอกแพทย์