คำว่าเดินเซครอบคลุมลักษณะที่ต่างกันหลายแบบ และแต่ละแบบชี้ไปยังสาเหตุที่ต่างกัน เช่น เดินก้าวสั้นลงและลากเท้าแทบไม่ยกพ้นพื้น เดินถ่างขากว้างขึ้นเพื่อหาความมั่นคง เอียงตัวไปด้านใดด้านหนึ่งอย่างสม่ำเสมอ หรือลังเลนานผิดปกติก่อนจะก้าวเดินหรือก่อนจะหมุนตัวเปลี่ยนทิศทาง การสังเกตรายละเอียดเหล่านี้ช่วยให้ผู้เชี่ยวชาญวินิจฉัยได้แม่นยำขึ้นมาก เมื่อเทียบกับการบอกเพียงว่า เดินไม่ค่อยดี

นักกายภาพบำบัดและแพทย์เวชศาสตร์ผู้สูงอายุมักใช้ความเร็วในการเดินเป็นตัวชี้วัดสุขภาพโดยรวม เพราะการเดินต้องอาศัยกำลังกล้ามเนื้อ การทรงตัว การมองเห็น และการทำงานของสมองพร้อมกันทั้งหมด การประเมินที่ใช้บ่อยคือ Timed Up and Go ซึ่งให้ผู้สูงอายุลุกจากเก้าอี้ เดินระยะสั้นประมาณสามเมตร แล้วเดินกลับมานั่งลง ผู้ประเมินจะจับเวลาและสังเกตความมั่นคงของแต่ละขั้นตอน การประเมินแบบนี้ควรทำโดยผู้เชี่ยวชาญที่ผ่านการฝึกฝน ไม่ใช่สิ่งที่ครอบครัวควรทำเองแล้วสรุปผลว่าอันตรายหรือไม่

สิ่งที่ควรสังเกตควบคู่กันคือการเดินเซนี้เริ่มกระทบกิจวัตรประจำวันพื้นฐาน หรือที่เรียกว่า ADL เช่น การเดินไปห้องน้ำหรืออาบน้ำเองหรือไม่ และกระทบกิจวัตรที่ซับซ้อนขึ้นหรือ IADL เช่น การออกไปซื้อของหรือไปวัดตามปกติหรือไม่ ถ้าเริ่มกระทบทั้งสองระดับในเวลาไม่นาน ควรได้รับการประเมินเร็วกว่าที่คิด

เมื่ออายุมากขึ้น มวลกล้ามเนื้อจะค่อย ๆ ลดลงตามธรรมชาติ ซึ่งวงการเวชศาสตร์ผู้สูงอายุเรียกภาวะนี้ว่าภาวะมวลกล้ามเนื้อน้อย หรือ sarcopenia กล้ามเนื้อรอบข้อเท้า เข่า และสะโพกที่เคยช่วยรับน้ำหนักและดันตัวไปข้างหน้าอย่างมั่นคงจะอ่อนแรงลงทีละน้อย ทำให้ก้าวเดินสั้นลงและยกเท้าไม่พ้นพื้นเท่าเดิม ข้อเข่าหรือข้อสะโพกที่เสื่อมจากข้อเสื่อมก็ทำให้เจ็บเวลาลงน้ำหนัก ร่างกายจึงปรับท่าเดินเพื่อหลบความเจ็บโดยไม่รู้ตัว เช่น เอียงตัวหรือถ่างขากว้างขึ้น

เท้าเองก็เป็นจุดที่มักถูกมองข้าม ผู้สูงอายุที่เป็นเบาหวานมานานอาจมีปลายประสาทที่เท้าเสื่อมจนความรู้สึกที่ฝ่าเท้าลดลง ทำให้ไม่รู้ว่ากำลังเหยียบพื้นแบบใดอยู่ ตาปลา หนังด้าน หรือรองเท้าที่หลวมเกินไปก็เปลี่ยนวิธีที่เท้าสัมผัสพื้นได้เช่นกัน หลายครอบครัวมองข้ามจุดนี้เพราะคิดว่าปัญหาการเดินต้องมาจากขาหรือหลังเท่านั้น

เส้นประสาทส่วนปลายที่เสื่อมจากเบาหวานหรือสาเหตุอื่นอาจทำให้เดินแบบระมัดระวังผิดปกติเพราะไม่มั่นใจว่าเท้าอยู่ตรงไหน ผู้ที่เคยเป็นโรคหลอดเลือดสมองมาก่อนอาจมีแขนขาข้างหนึ่งอ่อนแรงเล็กน้อยจนเดินลากขาข้างนั้น ส่วนภาวะพาร์กินสันมักทำให้ก้าวเดินสั้นถี่ ตัวโน้มไปข้างหน้า และเริ่มก้าวแรกได้ยาก ขณะที่โพรงไขสันหลังส่วนคอที่ถูกกดทับอาจทำให้เดินแข็งและขาไขว้กันคล้ายกรรไกร

อีกภาวะที่ควรรู้จักไว้คือน้ำคั่งในโพรงสมองความดันปกติ ซึ่งมักแสดงร่วมกันสามอย่างคือ เดินเซแบบก้าวสั้นและถ่างขา ปัสสาวะเล็ดหรือกลั้นไม่อยู่ที่เพิ่งเกิด และความจำหรือสมาธิลดลง หากครอบครัวสังเกตเห็นทั้งสามอย่างเกิดขึ้นพร้อมกันในช่วงเวลาใกล้เคียงกัน ควรแจ้งแพทย์ถึงอาการทั้งชุด ไม่ใช่เล่าเฉพาะเรื่องการเดินเพียงอย่างเดียว เพราะการเชื่อมโยงอาการหลายระบบแบบนี้ช่วยให้แพทย์วินิจฉัยได้ตรงจุดกว่ามาก

ผู้สูงอายุจำนวนมากกินยาหลายชนิดพร้อมกัน หรือที่เรียกว่าภาวะการใช้ยาหลายชนิด หรือ polypharmacy ยาบางกลุ่มที่ดูเหมือนไม่เกี่ยวกับการเดินเลย เช่น ยานอนหลับ ยาคลายกล้ามเนื้อ ยาแก้แพ้บางชนิด หรือยาลดความดันบางตัว อาจทำให้ง่วงซึม เวียนหัว หรือกล้ามเนื้ออ่อนแรงเล็กน้อยจนกระทบการเดินโดยที่ทั้งผู้สูงอายุและครอบครัวไม่เคยเชื่อมโยงเข้าด้วยกัน การนำยาทั้งหมดไปให้แพทย์หรือเภสัชกรทบทวนพร้อมกันจึงสำคัญกว่าการสงสัยยาทีละตัวเอง

ปัจจัยที่มักถูกมองข้ามอีกอย่างคือความกลัวหกล้มหลังเคยเซหรือเกือบล้มมาก่อน ความกลัวนี้ทำให้ผู้สูงอายุเดินระมัดระวังเกินจนกลายเป็นเดินลากเท้าหรือก้าวสั้นผิดปกติ ซึ่งดูคล้ายอาการทางระบบประสาทแต่จริง ๆ เป็นพฤติกรรมป้องกันตัวเอง สายตายาวตามวัยและการได้ยินเสื่อมตามวัยก็มีผลไม่น้อย เพราะการมองเห็นขอบพื้นต่างระดับไม่ชัดเจนและการรับรู้เสียงรอบทิศทางลดลงทำให้สมองประเมินสถานการณ์รอบตัวได้ไม่แม่นยำเท่าเดิม