เครื่องช่วยฟังรับเสียงด้วยไมโครโฟน ขยายสัญญาณ แล้วส่งเสียงออกทางลำโพงเข้าสู่ช่องหู ถ้าเสียงที่ออกไปรั่วผ่านช่องว่างระหว่างแป้นหูกับช่องหู แล้ววนกลับไปเข้าไมโครโฟนอีก เครื่องจะขยายเสียงที่รั่วนั้นซ้ำเรื่อย ๆ จนกลายเป็นเสียงแหลมหวีด เหมือนไมค์ที่หันเข้าหาลำโพง

เสียงหวีดจึงบอกว่ามีช่องรั่วหรือเสียงแรงเกินไปในจุดใดจุดหนึ่ง ไม่ได้แปลว่าเครื่องเสียเสมอ คนที่เคยเปลี่ยนรูปหน้าหรือน้ำหนักลดมาก ๆ ช่องหูก็เปลี่ยนตาม แป้นหูที่เคยพอดีอาจหลวมขึ้น

เสียงหวีดบางอย่างเกิดขึ้นตอนสวมหมวก กอด หรือยกโทรศัพท์แนบหู เพราะวัตถุเหล่านั้นสะท้อนเสียงกลับ ปรากฏการณ์นี้ปกติ ไม่ใช่ความผิดปกติของเครื่อง แต่ถ้าหวีดในท่าที่ไม่มีอะไรบังหู ควรตรวจต่อ

สาเหตุที่ง่ายที่สุดคือสวมไม่สุด ผู้สูงอายุที่มือสั่นหรือเหนื่อยง่ายอาจดันเครื่องเข้าไปไม่ถึงตำแหน่งที่ผู้ปรับบอก ให้ผู้ดูแลช่วยตรวจว่าแป้นหูเข้าช่องหูพอดี ปลายท่อไม่ถูกบิด และตัวเครื่องแนบหลังใบหูไม่ห้อยตกลงมา

แป้นหูแบบนุ่มหรือท่อที่ใช้นานจะแข็งตัวและหดตามอายุการใช้งาน ซึ่งเปิดช่องให้เสียงรั่ว ผู้ให้บริการแนะนำเปลี่ยนตามรอบ ถ้าท่อมีรอยร้าวหรือมีหยดน้ำในท่อ ให้นำไปเปลี่ยน ไม่ควรเป่าหรือต่อท่อเอง

ผู้ใช้เครื่องแบบเข้าช่องหูมักหวีดมากกว่าเมื่อปากอ้าเคี้ยวหรือพูด เพราะรูปช่องหูเปลี่ยนตามการขยับขากรรไกร ถ้าหวีดเฉพาะตอนเคี้ยวอาหาร ให้บอกผู้ให้บริการ อาจต้องทำแป้นหูใหม่ให้พอดีขึ้น

ขี้หูที่อุดแน่นใกล้แป้นหูทำให้เสียงที่ออกจากลำโพงชนผนังขี้หูแล้วสะท้อนกลับ เกิดเป็นวงรอบเสียงที่หวีด ผู้ที่ใส่เครื่องช่วยฟังนาน ๆ มีโอกาสสะสมขี้หูมากกว่าปกติเพราะแป้นหูกันไม่ให้ขี้หูไหลออกตามธรรมชาติ

ห้ามให้ผู้สูงอายุใช้ไม้พันสำลีแคะลึกหรือใช้ของแหลมเขี่ย เพราะอาจดันขี้หูลึกขึ้นหรือทำให้แก้วหูบาดเจ็บ ถ้าสงสัยว่าอุดตัน ให้ไปให้แพทย์หูคอจมูกหรือพยาบาลที่ชำนาญทำความสะอาดหู หลังเอาขี้หูออกแล้วเสียงหวีดมักหายไป

คนที่มีประวัติแก้วหูทะลุ ผ่าตัดหู หรือหูมีน้ำไหล ไม่ควรล้างหูเองหรือใช้ยาหยอดขี้หูโดยไม่ปรึกษาแพทย์ เรื่องนี้เป็นการดูแลทางการแพทย์ที่ต้องมีผู้ตรวจดูหูก่อน

ผู้สูงอายุที่ได้ยินลดลงตามวัย (presbycusis) มักอยากให้เสียงดังชัดทันที จึงหมุนเพิ่มเสียงเองเกินกว่าที่ผู้ปรับตั้งไว้ เสียงยิ่งดังช่องว่างยิ่งรั่วมากและหวีดง่าย ลูกหลานควรสังเกตว่าท่านเพิ่มเสียงถึงระดับไหนและเริ่มหวีดที่ระดับใด จดไว้ไปบอกผู้ปรับ

การปรับเครื่องที่ดีต้องอิงผลตรวจการได้ยิน ถ้าตั้งโปรแกรมให้เสียงสูงกว่าที่หูต้องการ เครื่องจะหวีดแม้สวมแน่น กลับไปหาผู้ปรับเพื่อลดเสียงเฉพาะความถี่ที่หวีดหรือใช้ระบบตัดเสียงหวีดอัตโนมัติ ถ้ารุ่นนั้นมี

เครื่องขยายเสียงที่ขายทั่วไปไม่ผ่านการปรับตามผลตรวจหูมักหวีดง่ายและขยายเสียงเท่ากันทุกความถี่ ต่างจากเครื่องที่ผู้เชี่ยวชาญปรับให้ ข้อดีข้อเสียของแต่ละประเภทมีในบทความเลือกประเภทเครื่องช่วยฟังด้านล่าง

กลับไปหาผู้ให้บริการที่ปรับเครื่อง เมื่อตรวจสามเรื่องข้างต้นแล้วยังหวีด เมื่อแป้นหูหลวมหรือท่อเสื่อม เมื่อผู้สูงอายุบ่นว่าเสียงไม่ชัดแม้ไม่หวีด หรือเมื่อเครื่องใช้งานมาหลายปีโดยไม่เคยตรวจปรับ ควรนัดตรวจการได้ยินซ้ำเป็นระยะตามที่ผู้ปรับแนะนำ

พบแพทย์หูคอจมูกเมื่อมีอาการที่ไม่ใช่เรื่องของเครื่อง เช่น ปวดหู หูอื้อข้างเดียวเฉียบพลัน มีน้ำหรือหนองไหล เวียนศีรษะบ้านหมุน หรือมีเสียงดังในหูผิดปกติ อาการเหล่านี้ต้องตรวจที่หู ไม่ใช่ปรับที่เครื่อง

สิทธิประโยชน์เรื่องเครื่องช่วยฟังจากสิทธิการรักษาต่าง ๆ มีเงื่อนไขและอาจเปลี่ยนแปลงได้ ให้สอบถามโรงพยาบาลที่ตรวจหรือหน่วยงานผู้ดูแลสิทธิของท่านโดยตรงก่อนตัดสินใจ ไม่ควรเชื่อข้อมูลจากต่อ ๆ กันมา

ผู้สูงอายุหลายคนถอดเครื่องแล้วไม่ใส่ต่อเพราะเสียงหวีดน่ารำคาญและอายเวลาอยู่กับคนอื่น ผลคือฟังคนไม่ชัด ถอยออกจากวงสนทนา และกิจวัตรประจำวันที่ต้องฟัง เช่น ฟังเสียงกริ่ง โทรศัพท์ หรือเสียงเตือนจากเครื่องใช้ในบ้าน ลดลง องค์การอนามัยโลกระบุว่าการสูญเสียการได้ยินที่ไม่ได้รับการแก้ไขสัมพันธ์กับการแยกตัวจากสังคมและความเหงา

ถ้าเห็นท่านถอดเครื่องแล้ววางลิ้นชัก ให้ถามเหตุผลอย่างเปิดใจ ไม่ตำหนิ เสียงหวีดแก้ได้ในคนส่วนใหญ่เมื่อพบสาเหตุ การพาไปปรับต่อดีกว่าปล่อยให้เลิกใส่ไปเลย

ถ้าท่านมีสัญญาณอื่นร่วม เช่น พูดซ้ำคำถาม เปิดทีวีดังขึ้นเรื่อย ๆ หรือตอบไม่ตรงคำถาม ให้ใช้เครื่องมือตรวจคัดกรองการได้ยินและการมองเห็นของเว็บไซต์นี้ประกอบ ไม่ใช่เพื่อวินิจฉัย แต่เพื่อบันทึกไว้คุยกับผู้ปรับ