เครื่องพ่นละอองยาเปลี่ยนยาน้ำให้เป็นละอองละเอียดที่สูดหายใจเข้าไปได้ จึงเหมาะกับคนที่ใช้ยาพ่นแบบกระบอกกดไม่ถนัด เช่น มือไม่มีแรงกด ประสานจังหวะกดกับการสูดไม่ได้ หรือความจำลดลงจนทำตามขั้นตอนหลายขั้นไม่ครบ ในแง่กิจวัตรประจำวัน การที่ผู้สูงอายุพ่นยาเองได้จัดเป็นกิจกรรมซับซ้อนระดับ IADL คือต้องจัดยา ต่อเครื่อง และรู้ว่าเมื่อไรควรหยุด หลายบ้านจึงลงเอยด้วยผู้ดูแลเป็นคนทำให้ทุกครั้ง

สิ่งที่เครื่องทำแทนไม่ได้คือการเลือกยา ยาที่ใส่ในเครื่องเป็นยาตามใบสั่งซึ่งแพทย์เลือกให้ตามโรคและอาการของคนนั้น ยาขยายหลอดลมกับยาสเตียรอยด์สูดพ่นมีหน้าที่ต่างกัน และผลข้างเคียงต่างกัน การเอายาของญาติหรือยาที่เหลือจากการรักษาครั้งก่อนมาใส่เครื่อง เพราะเห็นว่าชื่อคล้ายกัน เป็นความผิดพลาดที่เกิดได้จริงในบ้านที่มีหลายคนป่วยพร้อมกัน

เครื่องพ่นยาใช้แทนเครื่องผลิตออกซิเจนไม่ได้ สองอย่างนี้ทำงานคนละหน้าที่ เครื่องพ่นละอองยาส่งยา ส่วนเครื่องผลิตออกซิเจนเพิ่มออกซิเจนในลมหายใจ และจะใช้อย่างหลังเมื่อแพทย์ประเมินแล้วว่าจำเป็นเท่านั้น

ก่อนเทยาลงถ้วยพ่น ให้อ่านฉลากสามจุด คือชื่อผู้ป่วยตรงกับคนที่จะพ่น ชื่อยาตรงกับที่แพทย์ระบุไว้ในใบนัด และวันหมดอายุหรือวันที่เปิดใช้ ยาพ่นแบบหลอดพลาสติกเล็กมักตัวหนังสือจิ๋ว ผู้ดูแลที่สายตายาวตามวัยควรใช้แว่นขยายหรือถ่ายรูปฉลากไว้ในโทรศัพท์ขยายดู ไม่ควรเดาจากสีฝาหรือรูปร่างหลอด

ถ้าแพทย์สั่งยามากกว่าหนึ่งชนิดให้พ่นพร้อมกัน ห้ามตัดสินใจเองว่าผสมในถ้วยเดียวได้ ยาบางคู่ผสมกันได้ บางคู่ไม่ควรผสม คำตอบอยู่ที่เภสัชกร ผู้ดูแลควรถามตรง ๆ ว่า “ผสมได้ไหม หรือต้องพ่นแยกกัน และพ่นอันไหนก่อน” แล้วจดคำตอบติดข้างเครื่อง จะได้ไม่ต้องจำ

เรื่องปริมาณ ให้ทำตามที่ระบุบนฉลากหรือที่เภสัชกรอธิบาย ตรงนี้บทความไม่ระบุตัวเลขให้ เพราะแต่ละคนได้ไม่เท่ากัน ถ้าฉลากเลือนหรือไม่แน่ใจ ให้โทรถามเภสัชกรโรงพยาบาลที่จ่ายยา ไม่ต้องเกรงใจ เพราะการถามก่อนเสี่ยงน้อยกว่าการเดาแล้วพ่นผิด

ท่าที่ช่วยให้ละอองลงปอดได้ดีคือนั่งหลังตรง เท้าราบพื้น อาจนั่งเก้าอี้มีที่พักแขนหรือนั่งพิงเตียงที่ปรับหัวสูง การนอนราบหรือนั่งหลังค่อมขณะพ่นทำให้หายใจลึกยาก ละอองจึงไปไม่ถึงที่ต้องการ และคนที่หอบอยู่แล้วจะอึดอัดมากขึ้น

ที่คาบปากให้ยาส่งตรงเข้าทางปาก จึงเหมาะกับคนที่ปิดริมฝีปากรอบที่คาบได้แน่นและหายใจเข้าออกทางปากตามคำบอกได้ ข้อดีคือยาไม่เลอะใบหน้าและดวงตา หน้ากากเหมาะกับคนที่คาบไม่ได้ ไม่เข้าใจคำสั่ง หรือเหนื่อยจนคาบนานไม่ไหว เช่นผู้สูงอายุสมองเสื่อมระยะกลาง แต่หน้ากากต้องแนบสนิทกับจมูกและแก้ม ถ้ามีช่องว่างข้างแก้ม ยาจะรั่วออกไปเข้าตาและเข้าผิวหน้า

คนที่ใส่ฟันปลอมควรถามแพทย์หรือเภสัชกรว่าต้องถอดหรือไม่ขณะใช้ที่คาบปาก และถ้าผู้สูงอายุมีหนวดเคราหนาจนหน้ากากแนบไม่สนิท ก็ควรบอกทีมรักษา อาจต้องเปลี่ยนเป็นที่คาบปากแทน

ยาบางกลุ่มที่พ่นเข้าปอดอาจตกค้างในช่องปากและลำคอ ทำให้เกิดเชื้อราในปากหรือเสียงแหบได้ในบางคน เภสัชกรจึงมักแนะนำให้บ้วนปากหรือกลั้วคอด้วยน้ำสะอาดหลังพ่น และล้างหน้าด้วยถ้าใช้หน้ากาก ผู้ดูแลควรถามเภสัชกรชัดเจนว่ายาของคนไข้อยู่กลุ่มนี้หรือไม่ ผู้สูงอายุที่กลืนลำบากหรือสำลักง่ายต้องระวังเป็นพิเศษ ให้บ้วนทิ้งโดยไม่กลืนและนั่งตัวตรง ไม่ใช่กลั้วแรง ๆ ตอนนอนเอนตัว

การล้างอุปกรณ์สำคัญไม่แพ้การพ่น ถ้วยพ่น ที่คาบปาก และหน้ากากเปียกชื้นอยู่ตลอด เหมาะให้เชื้อโรคเจริญเติบโต แล้วส่งตรงเข้าปอดในครั้งต่อไป ควรล้างชิ้นส่วนพลาสติกด้วยน้ำสบู่อ่อน ๆ ล้างน้ำให้สะอาด สะบัดน้ำแล้วผึ่งให้แห้งบนผ้าสะอาด ส่วนสายยางที่ต่อกับเครื่องอัดอากาศมักไม่ต้องล้างด้วยน้ำ ให้ดูคู่มือของเครื่องรุ่นนั้นเป็นหลัก และเปลี่ยนชุดอุปกรณ์ตามรอบที่ผู้ผลิตหรือเภสัชกรแนะนำ