ไข้จากการติดเชื้อเกิดเมื่อร่างกายตั้งจุดควบคุมอุณหภูมิสูงขึ้นเพื่อสู้เชื้อ มักมาพร้อมหนาวสั่น ปวดเมื่อย หรืออาการเฉพาะที่ เช่น ไอ ปัสสาวะแสบ ส่วนตัวร้อนจากอากาศคือร่างกายระบายความร้อนไม่ทัน อุณหภูมิอาจสูงขึ้นเล็กน้อยและลดลงเมื่อพักในที่เย็น

โรคลมแดดเป็นอีกเรื่อง ร่างกายควบคุมอุณหภูมิล้มเหลว ตัวร้อนจัดต่อเนื่อง บางรายผิวแห้งร้อนเพราะเหงื่อหยุดออก ร่วมกับสับสน พูดไม่ชัด ชัก หรือหมดสติ ต้องรักษาเร่งด่วนแม้ไม่มีไข้ติดเชื้อ ผู้สูงอายุเสี่ยงสูงเพราะการรับรู้ความร้อนและการระบายเหงื่อลดลงตามวัย และยาบางชนิดทำให้ขับเหงื่อหรือสมดุลน้ำเปลี่ยน

สามอย่างนี้ดูคล้ายกันตอนแรก จึงต้องมีลำดับการสังเกต ไม่ใช่ดูตัวเลขอย่างเดียว

การวัดทันทีหลังตากแดด ออกแรง ห่มผ้า หรืออยู่ในห้องร้อน ให้ค่าสูงกว่าอุณหภูมิกายเดิม โดยเฉพาะปรอทวัดทางหน้าผากหรือใต้รักแร้ที่ผิวร้อนจากภายนอก การย้ายไปที่เย็น ถอดผ้าส่วนเกิน เช็ดเหงื่อ และพักประมาณสิบถึงสิบห้านาทีช่วยให้ค่าตรงขึ้น

ถ้ารอแล้วค่ายังสูง ไม่ได้แปลว่าต้องเป็นติดเชื้อเสมอ แต่หมายความว่าการเป็นแค่ร้อนจากอากาศอธิบายได้น้อยลง ต้องดูอาการอื่นและติดต่อสถานพยาบาลตามระดับ

วัดวิธีเดียวกัน ตำแหน่งเดียวกัน เพื่อเปรียบเทียบได้ ไม่ควรสลับใต้รักแร้กับหน้าผากแล้วเทียบตัวเลข

ดูพฤติกรรมก่อนดูตัวเลข ผู้สูงอายุที่พูดเพี้ยน สับสนวัน เวลา หรือสถานที่ ซึมผิดปกติ หงุดหงิดผิดนิสัย ไม่ยอมดื่มน้ำ ปัสสาวะน้อยและสีเข้ม ปากแห้ง ผิวย่น เวียนศีรษะหน้ามืด ตะคริว หรือหัวใจเต้นเร็ว เป็นสัญญาณขาดน้ำหรือโรคจากความร้อน

ถ้าไอ มีเสมหะ ปัสสาวะแสบขัด ปวดท้อง หรือมีแผลแดงร้อน แสดงว่าอาจเป็นการติดเชื้อที่ต้องตรวจ ผู้สูงอายุติดเชื้อในปอดหรือทางเดินปัสสาวะอาจแสดงเพียงภาวะสับสนเฉียบพลันและกินน้อยลง โดยไม่ไอไม่ปวดชัด

ผู้ที่อยู่ในห้องไม่มีเครื่องปรับอากาศ ห่มผ้าห้องนอนหลายชั้น หรือบ้านชั้นบนใต้หลังคาร้อน เสี่ยงกว่าคนอื่น

อุณหภูมิพื้นฐานของผู้สูงอายุมักต่ำกว่าคนหนุ่มสาว และการตอบสนองด้วยไข้อ่อนลง บางคนติดเชื้อรุนแรงแต่ปรอทไม่สูง อาการแสดงไม่ตรงแบบนี้ทำให้การรอจนมีไข้จึงไปพบแพทย์ อาจช้าเกินไป

ผู้ที่ใช้ยาหลายชนิด ยาขับปัสสาวะ ยาลดความดัน หรือยาที่มีฤทธิ์ง่วง เสี่ยงขาดน้ำและร้อนเกินง่ายขึ้น ไม่ควรหยุดหรือปรับยาเอง ให้ถามแพทย์หรือเภสัชกรเมื่อต้องอยู่กับอากาศร้อนเป็นเวลานาน

ถ้าผู้สูงอายุเปลี่ยนไปจากเดิมในวันร้อน ให้เชื่อสัญชาตญาณของผู้ดูแลมากกว่าตัวเลข การเปลี่ยนกิจวัตรประจำวัน เช่น ไม่ยอมลุกเดิน ไม่กิน ไม่พูด เป็นเหตุผลพอที่จะโทรปรึกษา

การป้องกันง่ายกว่าการแก้ไข ห้องนอนที่ผู้สูงอายุใช้ควรระบายอากาศได้ ม่านกันแดดช่วงบ่าย พัดลมไม่เป่าตรงใบหน้าตลอดคืน และผ้าห่มบางพอดีกับอุณหภูมิ ช่วงเที่ยงถึงบ่ายควรเลี่ยงงานกลางแจ้งหรือการออกไปตลาด ถ้าต้องออก ให้สวมเสื้อหลวมสีอ่อน ถือร่ม และพกน้ำ

ตั้งเวลาเตือนให้จิบน้ำทั้งวันแทนรอให้กระหายเพราะผู้สูงอายุรู้สึกกระหายช้ากว่าที่ร่างกายต้องการ ยกเว้นผู้ที่แพทย์จำกัดน้ำ สีปัสสาวะเป็นเครื่องวัดง่าย ๆ ที่ผู้ดูแลช่วยสังเกตได้ ถ้าเข้มผิดปกติหลายครั้งในวันเดียว ควรปรึกษาสถานพยาบาล

ถ้าอยู่คนเดียว ให้ญาติโทรหรือวิดีโอคอลช่วงบ่ายของวันร้อนจัด ถามเรื่องกินดื่มและความรู้สึก การมีคนเช็กเป็นประจำช่วยจับอาการเปลี่ยนได้เร็วกว่าอุปกรณ์ใดทั้งสิ้น

ปรอทดิจิทัลวัดใต้รักแร้ใช้ง่ายและพบบ่อยที่สุดในบ้าน ให้เช็ดเหงื่อรักแร้ก่อน วางปลายให้แนบผิว หนีบแขนให้แน่น และรอจนเครื่องส่งเสียง ปรอทวัดหน้าผากสะดวกแต่ไวต่อเหงื่อและลมจากพัดลม ควรเช็ดผิวและวัดในที่ลมไม่เป่าตรง

ตรวจแบตเตอรี่ ไม่ใช้เครื่องที่จอเลือน และเช็ดทำความสะอาดปลายเมื่อเปลี่ยนคนใช้ ถ้าค่าที่ได้ดูแปลกมาก ให้วัดซ้ำหลังพักสั้น ๆ หรือเทียบกับเครื่องอีกเครื่องที่เชื่อถือได้

ไม่ควรซื้อเครื่องเพิ่มเพียงเพื่อหวังค่าที่ดีกว่า ถ้าเครื่องเดิมใช้ถูกวิธีแล้ว ให้เน้นสังเกตอาการและพาไปที่เย็น