แผงอะลูมิเนียมหรือพลาสติกที่ปิดเป็นช่องเล็ก ๆ กันความชื้น ออกซิเจน และแสงจากภายนอกได้พอสมควร ช่องที่ยังไม่ได้เจาะจึงเหมือนห้องเล็กที่ปิดสนิทของยาเม็ดนั้น เมื่อแกะออกมาใส่ช่องกล่องยาที่ฝาเปิดปิดทุกวัน ความชื้นในอากาศห้องน้ำและห้องครัวของบ้านไทยเข้าถึงเม็ดยาได้ง่ายกว่าเดิมมาก

ผู้ผลิตยาบางตัวกำหนดไว้ในฉลากให้เก็บในภาชนะเดิม ใช้ภายในเวลาที่กำหนดหลังเปิด หรือเก็บให้พ้นแสง นั่นคือข้อมูลจากการทดสอบความคงตัวของยาตัวนั้น ถ้าไม่เห็นข้อความแบบนี้ ก็ไม่ได้แปลว่าแกะได้ไม่จำกัด ควรถามเภสัชกรอยู่ดี เพราะข้อความบนกล่องนอกบางครั้งไม่อยู่บนแผง

องค์การอนามัยโลกชี้ว่าความคลาดเคลื่อนเรื่องยาเป็นสาเหตุสำคัญของอันตรายที่ป้องกันได้ในระบบสุขภาพ การแกะยามาเรียงล่วงหน้าเป็นจุดหนึ่งที่เกิดความคลาดเคลื่อนได้ง่าย ทั้งหยิบผิดเม็ด ใส่ผิดช่อง และลืมว่าเม็ดไหนคือยาอะไร

ยาเม็ดอมใต้ลิ้นสำหรับอาการเจ็บหน้าอกบางชนิดมักมาในขวดแก้วสีเข้มที่ฉลากให้เก็บในขวดเดิมปิดฝาสนิท เพราะยาระเหยและเสื่อมเมื่อโดนอากาศและแสง ผู้ป่วยโรคหัวใจที่พกยานี้ติดตัวควรตรวจกับเภสัชกรว่าขวดของตนต้องเก็บอย่างไร และเปลี่ยนเมื่อไหร่ ไม่ควรแกะใส่กล่องพกพาอันเล็กโดยไม่ถาม

ยาเม็ดฟู่ที่ต้องละลายในน้ำและยาเม็ดละลายในปากเปราะและไวต่อความชื้นมาก แค่ความชื้นจากมือที่เปียกก็ทำให้เม็ดแตกหรือเยิ้มได้ ส่วนยาแคปซูลบางชนิดดูดความชื้นแล้วนิ่มติดกัน ในกล่องยาหลายช่องมักพบแคปซูลที่ติดกันเป็นก้อนหลังฝนตกหลายวัน

ยาที่เคลือบพิเศษเพื่อให้ปล่อยตัวยาช้า หรือเคลือบกันกรดในกระเพาะ ไม่ควรให้เม็ดแตกหรือเคลือบถลอกจากการเสียดสีในกล่อง และบางตัวห้ามหัก บด หรือเคี้ยว ซึ่งต้องดูรหัสบนฉลากและปรึกษาเภสัชกร ผู้อ่านสามารถดูบทความเรื่องรหัสบนฉลากกับยาที่ห้ามบดได้ในเว็บนี้

ยาที่กินร่วมกับอาหารหรือกินห่างกันเป็นช่วงเวลาเฉพาะ เมื่อถูกเรียงรวมในช่องมื้อเดียวกัน ผู้ป่วยอาจกินรวดเดียวทั้งที่ควรกินแยก นี่ไม่ใช่เรื่องความคงตัวของเม็ดยา แต่เป็นความเสี่ยงของการจัดล่วงหน้าที่มักถูกลืม

เม็ดยาจำนวนมากหน้าตาคล้ายกัน ขาวกลมเล็กเหมือนกันหลายตัว เมื่อเทออกจากแผงจะไม่มีใครบอกได้ว่าเม็ดไหนคือยาอะไร ถ้าเกิดเรื่องฉุกเฉิน เช่น ผู้สูงอายุกินผิดช่องหรือแพ้ยา แพทย์ที่ห้องฉุกเฉินจะอยากเห็นแผงเดิมหรือฉลากเดิมเพื่อดูชื่อ ตัวยา และเลขล็อต

เลขล็อตและวันหมดอายุยังจำเป็นเมื่อมีประกาศเรียกคืนยา ถ้าเก็บแต่เม็ดที่แกะแล้ว เราจะไม่มีทางรู้ว่ายาที่เหลืออยู่ในบ้านเป็นล็อตที่ถูกเรียกคืนหรือไม่ ผู้ที่ใช้ยาหลายชนิดจึงควรเก็บแผงเปล่าที่ใช้ครบแล้วไว้ระยะหนึ่งตามที่เภสัชกรแนะนำ หรืออย่างน้อยถ่ายรูปฉลากเก็บไว้

คนที่มือสั่นหรือข้อนิ้วเสื่อมอาจกดเม็ดออกจากแผงยาก จึงอยากแกะล่วงหน้า แต่ทางเลือกอื่นมีอยู่ เช่น ขอให้ร้านยาตัดแผงเป็นรายช่อง ใช้ที่ช่วยกดยา หรือให้ลูกหลานช่วยตัดตามวันที่มาเยี่ยม ส่วนคนที่สายตายาวตามวัยหรือต้อกระจกอ่านตัวหนังสือบนแผงไม่ชัด ควรให้เขียนชื่อยาด้วยปากกาเมจิกตัวใหญ่ติดข้างแผง ไม่ใช่เททุกเม็ดรวมกัน

กิจวัตรประจำวันของผู้ป่วยช่วยให้เลือกวิธีจัดยาได้เหมาะ ถ้าตื่นสายหรือกินข้าวไม่เป็นเวลา การเรียงยาตามมื้อในกล่องอาจไม่ตรงกับชีวิตจริง ควรแจ้งเภสัชกรเรื่องเวลากินจริงก่อนจัด ไม่ใช่จัดตามเวลาที่ควรจะเป็น