ไม้เท้าพยุงตัวแบบปลายเดียวถือด้านตรงข้ามกับขาที่ปวดหรืออ่อนแรง เพื่อช่วยรับน้ำหนักและขยายฐานให้ร่างกายมั่นคง ด้ามจับเป็นรูปตัวทีหรือโค้ง เพราะต้องใช้มือกดลงเต็มน้ำหนัก ส่วนไม้เดินออกกำลังกายมีสายคล้องข้อมือ ปลายยางหรือปลายโลหะ และมักปรับความยาวได้ ออกแบบให้แกว่งไปข้างหลังแล้วดันพื้น ใช้แรงจากแขนและไหล่ช่วยให้ก้าวเดินสะดวก

ความต่างนี้สำคัญเพราะผู้ใช้บางคนซื้อไม้เดินป่ามาใช้แทนไม้เท้าเวลาเดินไม่มั่นคง ไม้ประเภทนี้มักมีด้ามจับที่รับน้ำหนักกดตรง ๆ ได้ไม่ดีเท่า และเมื่อพื้นลื่นอาจไถลเพราะปลายแข็ง ทั้งยังต้องปรับความสูงใหม่ทุกครั้งที่ใช้ ตรงกันข้าม ไม้เท้าทางการแพทย์ไม่ได้ออกแบบให้แกว่งออกกำลัง การจับสลับกันมีข้อเสียทั้งสองทาง

ถ้าไม่แน่ใจว่าตัวเองต้องการอะไร ลองถามตัวเองว่า ไม้ช่วยให้ไม่ล้ม หรือช่วยให้เดินสนุกขึ้น ถ้าคำตอบแรก ให้เริ่มจากปรึกษานักกายภาพบำบัด ถ้าคำตอบหลัง ค่อยดูไม้ออกกำลังกาย

WHO แนะนำให้ผู้สูงอายุทำกิจกรรมทางกายระดับปานกลางอย่างสม่ำเสมอและทำกิจกรรมที่ฝึกการทรงตัวสัปดาห์ละหลายครั้ง การเดินด้วยไม้คู่เป็นหนึ่งในวิธีที่ทำให้บางคนเดินได้นานและบ่อยขึ้น เพราะแขนช่วยดัน ทำให้รู้สึกว่าเดินเบาลงบนทางลาดชัน ผู้ที่ปวดหลังส่วนล่างเมื่อเดินนาน หรือมีข้อสะโพกและเข่าเสื่อมเล็กน้อยบางรายรู้สึกสบายขึ้นเพราะแรงกระจายไปที่แขน

อย่างไรก็ตาม งานวิจัยเรื่องไม้โนดิกวอล์คกิ้งในผู้สูงอายุมีผลหลากหลายตามกลุ่มที่ศึกษา จึงไม่ควรเชื่อว่าไม้ช่วยแก้ปวดหรือป้องกันหกล้มได้ทุกคน ประโยชน์ที่พูดได้ค่อนข้างแน่คือช่วยให้บางคนเดินต่อเนื่องและรู้สึกมั่นใจขึ้นเมื่อเดินนอกบ้าน

คนที่น่าจะได้ประโยชน์ที่สุดคือผู้ที่เดินได้อย่างน้อย 20 ถึง 30 นาทีโดยไม่ต้องหยุดนั่ง ไม่มีอาการเวียนศีรษะ และมีกล้ามเนื้อไหล่และแขนพอแกว่งไม้ได้ ส่วนผู้มีกล้ามเนื้อลีบ (sarcopenia) มากหรือสะโพกเปราะ ควรเริ่มด้วยการเพิ่มแรงขาและการทรงตัวก่อน

ปรับความยาวไม้ให้ข้อศอกงอราว 90 องศาเมื่อปลายไม้แตะพื้นข้างตัว เทคนิคนี้เป็นจุดตั้งต้นทั่วไปที่ผู้สอนมักใช้ ถ้าไม้สูงเกินไป ไหล่จะยกและเมื่อยเร็ว ถ้าต่ำเกินไปจะก้มตัวและแรงดันน้อย ตอนเดินให้ไม้ข้างหนึ่งแตะพื้นพร้อมขาด้านตรงข้าม เหมือนการแกว่งแขนตามธรรมชาติ ไม่ต้องดันแรงเต็มที่ตั้งแต่แรก

ฝึกบนพื้นเรียบแห้งก่อน หลีกเลี่ยงลานปูนเปียกหรือเป็นตะไคร่ เพราะปลายไม้และพื้นรองเท้าลื่นพร้อมกัน ปลายยางสำหรับพื้นแข็งช่วยลดการไถล แต่ต้องตรวจสภาพสม่ำเสมอ เมื่อยางสึกหรือหลุดให้เปลี่ยนก่อนใช้ต่อ

ถ้าต้องเดินขึ้นลงทางลาด ให้ก้าวสั้นลงและให้ไม้อยู่ด้านหน้าลำตัวเล็กน้อยขณะลง ห้ามวิ่งหรือเดินเร็วจนคุมไม้ไม่ทัน ขณะพักให้ปล่อยสายคล้องข้อมือและวางไม้ลงข้างตัว ไม่ใช้ไม้ค้ำเวลาลุกจากเก้าอี้ เพราะไม้ไม่ได้ออกแบบให้รับน้ำหนักตัวตอนลุก

ไม่ควรซื้อไม้ออกกำลังกายคู่เมื่อ คุณอาศัยไม้เพื่อกันล้มอยู่แล้ว มือหรือไหล่ข้างใดข้างหนึ่งปวดหรืออ่อนแรง มีอาการสั่นมือมาก สายตาไม่ชัดจนมองพื้นลำบาก หรือเดินแล้วต้องหยุดพักบ่อยเพราะหายใจเหนื่อย ผู้ที่ใช้ยาลดความดันหลายตัวและมักเวียนศีรษะเมื่อลุกยืน (ความดันตกเมื่อเปลี่ยนท่า) ก็ควรให้แพทย์ประเมินก่อน

อีกข้อคือสถานที่เดิน ถนนเมืองที่มีรถ หรือทางเท้าแคบ ไม้สองด้ามกินพื้นที่และอาจเกี่ยวคนอื่นหรือเกี่ยวสิ่งของ เหมาะกว่าที่จะเดินในสวนสาธารณะหรือทางเดินที่ราบเรียบ และถ้าอยู่ในครอบครัวที่ยังไม่มีคนไปด้วย ควรเริ่มเดินกับเพื่อนก่อน

สุดท้าย ไม้ออกกำลังกายไม่ใช่ทางลัดของการฝึกกล้ามเนื้อขา ถ้าขาไม่มีแรง ไม้คู่จะซ่อนปัญหาไว้ชั่วคราว เมื่อไม่มีไม้ก็ล้มได้ การออกกำลังกายเสริมกล้ามเนื้อขาและฝึกทรงตัวควรทำคู่กันตามคำแนะนำของ NIA