ผู้ป่วยติดเตียงสูญเสียกิจวัตรประจำวันไปหลายอย่าง เดินไปตลาดไม่ได้ ทำสวนไม่ได้ ออกไปวัดไม่ได้ วันทั้งวันเหลือแต่กิน นอน และรับการดูแล ซึ่งเสี่ยงต่อความเศร้า เบื่อ และรู้สึกว่าไม่เหลืออะไรให้ตัวเองเลือกเอง กรมสุขภาพจิตและ NIA ต่างพูดถึงความโดดเดี่ยวว่ากระทบทั้งใจและร่างกายของผู้สูงอายุ การเปิดโอกาสให้ท่านเลือกหนังสือหรือเรื่องที่อยากฟังจึงเป็นเรื่องศักดิ์ศรีไม่แพ้เป็นเรื่องความบันเทิง

หนังสือที่ท่านอ่านมาตลอดชีวิตมักเรียกความทรงจำได้ดี เช่น ธรรมะ นิยายที่ชอบ หนังสือพิมพ์ฉบับเก่า หรือคอลัมน์ในนิตยสารที่เคยตัดเก็บ ให้ถามท่านก่อนว่าอยากอ่านอะไร ไม่ต้องรีบเลือกให้เพราะเห็นว่าเป็นหนังสือสำหรับคนป่วย

ถ้าผู้ป่วยนอนหงายและยกหัวเตียงสูงประมาณระดับที่ผู้ดูแลเคยใช้ให้กินข้าว หนังสือควรอยู่ต่ำกว่าระดับสายตาเล็กน้อย เพราะมองลงช่วยให้เปลือกตาคลุมตาบางส่วนและลดอาการตาแห้ง แต่ก้มคอมากเกินไปจะทำให้ปวดต้นคอและเกร็งกล้ามเนื้อ บทความเรื่องที่วางหนังสือตั้งโต๊ะกับท่านั่งอ่านอธิบายเรื่องการก้มคอไว้ละเอียดกว่านี้ ที่นี่เน้นเฉพาะกรณีนอนเตียง

ผู้ป่วยบางรายหัวเตียงยกได้ไม่มาก เช่น กลัวลื่นไถลลงไปที่ปลายเตียง หรือต้องนอนตะแคงตามตารางพลิกตัว ท่าตะแคงทำให้หนังสืออยู่ข้างหมอน ต้องใช้ขาตั้งที่ปรับได้หลายทิศ ผู้ดูแลควรทำความเข้าใจตารางพลิกตัวของผู้ป่วยก่อน แล้วจัดที่วางให้ย้ายตามง่าย ไม่ต้องรื้อใหม่ทุกครั้ง

ห้ามวางหนังสือหนักบนหน้าอกหรือท้องของผู้ป่วยที่หายใจเหนื่อยง่าย เพราะน้ำหนักกดทรวงอกทำให้หายใจตื้นลงอีก และหนังสือที่ลื่นหล่นทับใบหน้าก็เป็นอันตรายถ้าผู้ป่วยอ่อนแรงเกินกว่าจะผลัก

โต๊ะคร่อมเตียงแบบหน้าโต๊ะปรับเอียงได้เหมาะกับผู้ป่วยที่นั่งหรือยกหัวเตียงสูง มีพื้นที่วางหนังสือ แว่น และแก้วน้ำ ข้อจำกัดคือโต๊ะกินที่ทางด้านข้าง ผู้ดูแลเข้าไปพลิกตัวไม่สะดวก และถ้าผู้ป่วยนอนราบมากกว่านั่งจะไม่เหมาะ

ที่วางแบบตัวหนีบยึดกับขอบโต๊ะข้างเตียงหรือโครงเตียงเหมาะกับคนที่ต้องการอ่านในท่านอนยกหัวเล็กน้อย ข้อควรระวังคือความแน่นของตัวหนีบและความหนาของขอบที่ยึด หนีบหลวมแล้วหล่นใส่ใบหน้าได้ และต้องไม่ยึดบนราวเตียงที่เปิดปิดหรือถอดได้ เพราะจะหลุดตอนเลื่อนราว

ขาตั้งแท็บเล็ตคอห่านเหมาะกับคนที่อ่านจากหน้าจอ ปรับระยะและทิศทางได้เกือบทุกท่า แต่คอห่านถูกดึงทุกครั้งที่ผู้ดูแลพลิกตัวผู้ป่วย ควรมีที่ล็อกฐานไว้กับเตียงหรือโต๊ะข้าง และเก็บสายชาร์จให้ไกลจากมือผู้ป่วยที่อาจสับสนเวลากลางคืน

หมอนวางหนังสือแบบนุ่มที่วางบนตักก็ใช้ได้กับผู้ป่วยที่ยังนั่งพิงหมอนได้ แต่ไม่ยึดแน่นเท่าแบบอื่น ถ้าผู้ป่วยมือสั่นหรือแขนไม่มีแรง ควรใช้แบบยึดมากกว่า

เตียงผู้ป่วยมีช่องว่างระหว่างราวเตียงกับที่นอน และระหว่างโครงเตียงกับราว ผู้สูงอายุที่อ่อนแรงอาจเคลื่อนตัวเข้าไปติดช่องได้ ดังนั้นห้ามวางตัวหนีบ ขาตั้ง หรือสายรัดไว้ในช่องที่ศีรษะ คอ หรือแขนอาจเลื่อนเข้าไปได้ ให้ยึดที่โต๊ะหรือเสาข้างเตียงที่แยกจากตัวผู้ป่วย

สายชาร์จและสายไฟของโคมอ่านหนังสือควรร้อยเรียบตามขอบเตียงแล้วยึดไว้ ไม่ปล่อยห้อยข้ามราว โคมที่ไม่ร้อนเกินไปและมีสวิตช์ที่ผู้ป่วยเอื้อมถึง ตามที่บทความเรื่องโคมอ่านหนังสือข้างเตียงอธิบายไว้ จะช่วยให้ท่านเปิดปิดเองได้เมื่อผู้ดูแลไม่อยู่ในห้อง

สำหรับคนมือสั่นหรือนิ้วไม่มีแรง การพลิกหน้ากระดาษบางเป็นงานที่เหนื่อยมาก ทางเลือกคือใช้หนังสือที่เป็นเล่มหนา ตัวพิมพ์ใหญ่ ปากกาหรือแท่งยางเล็กสำหรับเขี่ยหน้า หรือให้ผู้ดูแลนั่งพลิกหน้าให้ตามจังหวะที่ท่านบอก ส่วนผู้ที่อ่านจากหน้าจอ การปัดหน้าด้วยนิ้วหรือปุ่มพลิกหน้าอาจง่ายกว่าหนังสือกระดาษ

ผู้ป่วยที่สายตายาวตามวัยหรือเป็นต้อกระจกจะอ่านตัวเล็กไม่ไหวและแสงสะท้อนจะรบกวน การเพิ่มขนาดตัวอักษรบนหน้าจอช่วยได้มาก ผู้ป่วยบางรายสมาธิจดจ่อได้เพียงช่วงสั้น ๆ ให้แบ่งเป็นรอบเล็ก เช่น อ่านหนึ่งหน้าแล้วพัก ไม่ต้องกำหนดเวลาตายตัว

ถ้าผู้ป่วยเคยชอบอ่านแล้วอยู่ ๆ ก็ไม่สนใจเลยภายในไม่กี่วัน หรือเริ่มสับสนว่ากำลังอ่านอะไร ให้ระวังภาวะสับสนเฉียบพลัน (delirium) ซึ่งอาจเกิดจากการติดเชื้อ ยา หรือขาดน้ำ ควรแจ้งแพทย์หรือพยาบาลวันเดียวกัน