สูงวัยไทย
นอนที่นอนลมแล้วยังเป็นแผลกดทับ สาเหตุและเมื่อไรต้องพบพยาบาล
พิมพ์เมื่อ 7 พฤศจิกายน 2026
นอนที่นอนลมแล้วยังเป็นแผลกดทับ สาเหตุและเมื่อไรต้องพบพยาบาล
ใช้ที่นอนลมแล้วผิวยังแดงหรือเป็นแผล ดูสาเหตุที่พบบ่อยในบ้าน ระดับแผลที่ดูแลเองไม่ได้ และเวลาที่ควรปรึกษาพยาบาลหรือหมอ
เผยแพร่เมื่อ 7 พฤศจิกายน 2026

รูปภาพโดย Kampus Production / Pexels
ข้อจำกัดความรับผิดชอบทางการแพทย์
เนื้อหานี้จัดทำขึ้นเพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ไม่สามารถใช้วินิจฉัย รักษา หรือป้องกันโรคได้ หากมีอาการผิดปกติหรือมีความเสี่ยง ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
คำตอบสั้น ๆ
- ที่นอนลมลดแรงกดได้ แต่ไม่ได้แทนการพลิกตัว การดูแลผิว อาหาร และการจัดท่า แผลกดทับที่เกิดบนที่นอนลมจึงพบได้ และสาเหตุที่พบบ่อยในบ้านคือตั้งแรงลมไม่ตรงน้ำหนัก ปูผ้าหนาทับ ผิวเปียกชื้นนาน นั่งหัวเตียงสูงจนไหลลง และพลิกตัวห่างเกินไป
- เมื่อพบรอยแดงที่กดแล้วไม่จางภายในประมาณครึ่งชั่วโมงหลังเอาแรงกดออก ให้ถือว่าเริ่มมีความเสียหายของผิวแล้ว ย้ายแรงกดออกจากจุดนั้นทันทีและแจ้งพยาบาลภายในวันเดียวกัน ตุ่มน้ำ แผลเปิด หรือผิวสีม่วงคล้ำควรได้รับการประเมินโดยบุคลากรทางการแพทย์ ไม่ควรซื้อยาหรือยาทาเองมาทาต่อ
- ถ้ามีไข้ มีกลิ่นเหม็นจากแผล หรือผู้ป่วยซึมลงมาก ให้ไปห้องฉุกเฉินหรือโทร 1669 ไม่ต้องรอพรุ่งนี้
เหมาะกับใคร
- เหมาะกับครอบครัวที่ซื้อที่นอนลมให้ผู้ป่วยติดเตียงแล้ว และยังพบรอยแดงหรือแผลบริเวณก้นกบ สะโพก ส้นเท้า หรือหลังหู จึงสงสัยว่าซื้อผิดหรือใช้ผิด
- ไม่ใช่คู่มือรักษาแผล เนื้อหานี้ช่วยหาสาเหตุและตัดสินใจว่าควรปรึกษาใครเมื่อไร การทำแผลและการเลือกวัสดุปิดแผลเป็นหน้าที่ของพยาบาลหรือแพทย์
สิ่งที่ควรรู้
ทำไมนอนที่นอนลมแล้วยังเกิดแผลกดทับได้
แผลกดทับเกิดจากแรงกดต่อเนื่องที่ทำให้เลือดไปเลี้ยงผิวไม่พอ ร่วมกับแรงเฉือน ความชื้น และสภาพร่างกายของผู้ป่วยเอง ที่นอนลมช่วยกระจายแรงกดเท่านั้น ปัจจัยอีกสามด้านยังอยู่ครบ โดยเฉพาะในผู้สูงอายุที่ผิวบาง กินได้น้อย และมีภาวะเปราะบางอยู่เดิม
แนวทางของ NICE ระบุว่าการประเมินความเสี่ยงต้องดูทั้งความสามารถในการขยับตัว ภาวะผิวเปียก โภชนาการ และโรคร่วม ไม่ได้ดูอุปกรณ์รองอย่างเดียว ผู้ดูแลจึงควรมองที่นอนลมเป็นส่วนหนึ่งของชุดการดูแล ไม่ใช่ตัวป้องกันเบ็ดเสร็จ
สาเหตุที่พบบ่อยในบ้านที่ใช้ที่นอนลมแล้วผิวยังเสียหาย
สาเหตุแรกคือแรงลมไม่ตรงกับน้ำหนักตัว ลมแข็งเกินไปทำให้ก้นกบรับแรงมาก ลมนิ่มเกินไปจนสะโพกจมถึงโครงเตียง ให้ลองสอดฝ่ามือใต้สะโพกขณะผู้ป่วยนอนอยู่ ถ้าแตะพื้นได้ แปลว่าลมอ่อนเกินไป
สาเหตุที่สองคือปูผ้าหลายชั้นทับ ผ้ายางหนาและผ้าปูยับ ทำให้ผิวไม่ได้สัมผัสพื้นผิวที่นุ่มจริง สาเหตุที่สามคือยกหัวเตียงสูงนาน ผู้ป่วยไหลลงมาทำให้เกิดแรงเฉือนที่ก้นกบ สาเหตุที่สี่คือผิวเปียกชื้นจากเหงื่อหรือปัสสาวะ สาเหตุที่ห้าคือผู้ดูแลเชื่อว่าที่นอนลมช่วยพลิกตัวให้ จึงเว้นรอบพลิกไปเป็นหลายชั่วโมง ทั้งที่ที่นอนลมไม่ได้พลิกตัวผู้ป่วย เพียงเปลี่ยนจุดรับแรงเล็กน้อยเท่านั้น
ยังมีสาเหตุที่ไม่เกี่ยวกับตัวเตียง เช่น ผู้ป่วยกินโปรตีนน้อยลง ดื่มน้ำน้อย หรือใช้ยาหลายชนิดจนง่วงและขยับตัวเองน้อยลง ผู้ดูแลมักเห็นแต่ผิวแดง แล้วไม่ได้ย้อนไปดูว่าสัปดาห์ที่ผ่านมามื้ออาหารเปลี่ยนไปอย่างไร
- แรงลมไม่ตรงน้ำหนัก ตรวจด้วยฝ่ามือใต้สะโพก
- ผ้าปูหนาและยับทับบนที่นอน
- ยกหัวเตียงสูงนานจนผู้ป่วยไหลลง
- ผิวชื้นจากเหงื่อ ปัสสาวะ หรืออุจจาระ
- พลิกตัวห่างเกินไปเพราะเชื่อว่าที่นอนช่วยเต็มที่
- โปรตีนและน้ำที่ได้รับลดลง
รอยแดงแบบไหนที่ต้องรีบแจ้งพยาบาล
รอยแดงที่หายภายในไม่กี่นาทีหลังเอาแรงกดออก มักเป็นแค่ผิวตอบสนองต่อแรงกดชั่วคราว ให้จดตำแหน่งแล้วดูใหม่ในรอบพลิกตัวถัดไป รอยแดงที่ยังอยู่เมื่อผ่านไปประมาณครึ่งชั่วโมง หรือกดด้วยนิ้วแล้วสีไม่ซีด ควรถือว่าผิวชั้นในได้รับความเสียหายแล้ว
ถ้ามีตุ่มน้ำ ผิวถลอก แผลเปิดเห็นเนื้อชั้นล่าง ผิวเปลี่ยนเป็นสีม่วงเข้ม หรือรู้สึกอุ่น แข็งกว่าบริเวณรอบ ๆ ให้แจ้งพยาบาลหรือหน่วยบริการใกล้บ้านภายในวันเดียวกัน ไม่ควรทาครีมหรือยาที่ไม่ได้รับคำแนะนำ และไม่ควรนวดบริเวณนั้น
จดอะไรไว้ให้พยาบาลดูแล้วประเมินได้เร็ว
พยาบาลที่มาเยี่ยมบ้านมักถามคำถามเดิมก่อน ผิวแดงมานานเท่าไร เกิดหลังเปลี่ยนอะไร ผู้ป่วยนอนท่าไหนมากที่สุด และกินได้เท่าไร ถ้าครอบครัวจดไว้ล่วงหน้า การประเมินจะเร็วขึ้นมาก ภาพถ่ายผิวจุดเดียวกันทุกวัน ใช้แสงเดียวกัน และวางไม้บรรทัดไว้ข้าง ๆ ช่วยเปรียบเทียบได้ดีกว่าคำบอกเล่า
ควรจดด้วยว่าแรงลมตั้งไว้ที่ระดับใด เปลี่ยนผ้าปูครั้งสุดท้ายเมื่อไร และผู้ป่วยเริ่มนั่งหัวเตียงสูงตอนมื้อไหน ข้อมูลเหล่านี้บอกได้ว่าสาเหตุน่าจะอยู่ที่ตัวเตียง ท่านอน หรือสภาพร่างกายผู้ป่วยเอง
ที่นอนลมแบบไหนเหมาะ และเมื่อไรควรเปลี่ยนชนิด
ชนิดแบบท่อสลับลมทำให้ลมสลับขึ้นลงเป็นจังหวะ เหมาะกับผู้ป่วยที่ผิวเริ่มมีปัญหาและนอนติดเตียงเกือบตลอดวัน ชนิดแบบรังผึ้งหรือแบบคงที่มักนิ่งกว่าและเงียบ แต่ลดแรงกดได้ไม่เท่า ถ้าผิวเริ่มแตกแม้ใช้ชนิดคงที่ ควรปรึกษาพยาบาลว่าถึงเวลาเปลี่ยนชนิดหรือไม่
ที่นอนลมไม่เหมาะกับผู้ป่วยที่ยังเดินได้บ้างและลุกนั่งเองได้ เพราะพื้นผิวนุ่มทำให้ลุกยากและเสี่ยงล้ม รวมถึงผู้ที่ต้องฝึกนั่งบนขอบเตียงเพื่อกลับมาทำกิจวัตรประจำวันได้เอง

รูปภาพโดย Yaroslav Shuraev / Pexels
ขั้นตอนที่ควรทำ
ตรวจจุดเสี่ยงให้ครบทุกครั้งที่พลิกตัว
ดูผิวบริเวณก้นกบ สะโพกสองข้าง ส้นเท้า ตาตุ่ม ศอก ไหล่ และหลังหู ใช้ฝ่ามือสัมผัสความอุ่นและความแข็ง จดวันที่ ตำแหน่ง และขนาดคร่าว ๆ ลงสมุด เพื่อให้พยาบาลเห็นแนวโน้มได้
ย้ายแรงกดออกจากจุดที่แดง
จัดท่าให้จุดนั้นลอยพ้นผิวที่นอน ใช้หมอนบางหนุนตรงข้างจุดแดง ไม่วางทับ เมื่อผ่านไปสองถึงสามชั่วโมงให้ตรวจซ้ำ ถ้าแดงยังไม่จางหรือเริ่มมีตุ่ม ให้ติดต่อพยาบาล
ปรับที่นอนและผ้าปู
ตรวจแรงลมด้วยฝ่ามือ เอาผ้ากันน้ำหนาและผ้าปูซ้อนหลายชั้นออกให้เหลือเท่าที่จำเป็น ดึงผ้าให้เรียบ ตรวจว่าท่อลมไม่พับและเครื่องปั๊มเดินปกติ
ดูอาหาร น้ำ และยา
บันทึกว่าแต่ละวันกินอะไรไปเท่าไร ถ้าน้ำหนักลดหรือกินน้อยลงต่อเนื่อง ให้ปรึกษาแพทย์หรือนักกำหนดอาหาร ไม่ซื้อผลิตภัณฑ์เสริมมาให้เอง และเอารายการยาไปให้เภสัชกรดูเมื่อผู้ป่วยง่วงมากกว่าเดิม
อุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องกับขั้นตอนข้างต้น
รายการนี้รวบรวมจากหมวดสินค้าที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์และไม่ใช่การรับรองคุณภาพสินค้า ควรอ่านเกณฑ์การเลือกในบทความก่อน แล้วค่อยเทียบรุ่นด้วยตัวเอง
IKEA อิเกีย ผ้ารองกันเปื้อนที่นอน แบบบาง 3 ฟุต 90 x 200 ซม.TAGELSÄV ทอเกลเซฟ
IKEAผ้ารองกันเปื้อนที่นอนกันน้ำ ล้อมรอบทั้งหมด ผ้าปูที่นอนกันลื่น TPU 100%กันไรฝุ่น ปัสสาวะหลักฐาน 3ฟุต/5ฟุต/6ฟุต/6.5ฟุต
ผ้ารองกันเปื้อนที่นอนโรงแรม ซึมซับคราบ ของเหลวได้ดี (ไม่กันน้ำ) แบรนด์บ้านมิลิน
ผ้ารองกันเปื้อนที่นอน รัดมุม360° ล้อมรอบทั้งหมด ผ้าปูที่นอนกันลื่น กันไรฝุ่น ผ้าปู 3ฟุต/3.5ฟุต/5ฟุต/6ฟุต/6.5ฟุต
ลิงก์สินค้าเป็นลิงก์พาร์ทเนอร์ (affiliate) เราอาจได้รับค่าคอมมิชชันเมื่อคุณซื้อผ่านลิงก์ โดยคุณไม่ต้องจ่ายเพิ่ม และค่าคอมมิชชันไม่มีผลต่อการคัดเลือกหรือลำดับที่แสดง อ่านนโยบายฉบับเต็ม
สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง
- อย่านวดบริเวณที่แดงเพราะจะทำให้ผิวชั้นในช้ำมากขึ้น
- อย่าวางห่วงยางหรือเบาะรูปโดนัทใต้จุดที่เป็นแผล
- อย่าลดการพลิกตัวเพียงเพราะซื้อที่นอนลมแล้ว
- อย่าทาน้ำยาฆ่าเชื้อแรงหรือโรยแป้งบนแผลเปิดเอง
- อย่ารอให้แผลลึกขึ้นก่อนค่อยปรึกษา
เมื่อใดควรขอความช่วยเหลือ
- โทร 1669 หรือไปห้องฉุกเฉินทันทีเมื่อมีไข้สูง หนาวสั่น ซึมลง หายใจเร็ว หรือแผลมีหนองและกลิ่นเหม็นชัดเจน
- แจ้งพยาบาลหรือหน่วยบริการภายในวันเดียวกันเมื่อมีตุ่มน้ำ แผลเปิด หรือผิวสีม่วงคล้ำ
- นัดพยาบาลดูแลแผลหรือพยาบาลเยี่ยมบ้านภายในไม่กี่วันเมื่อรอยแดงกดแล้วไม่จาง หรือเกิดซ้ำที่เดิมทั้งที่ปรับท่าแล้ว
- สังเกตและบันทึกเมื่อรอยแดงหายเองในรอบพลิกตัวถัดไป และไม่มีอาการเพิ่ม
เช็กลิสต์สรุป
- ตรวจแรงลมด้วยฝ่ามือใต้สะโพกทุกสัปดาห์
- พลิกตัวตามตารางแม้ใช้ที่นอนลม
- ตรวจผิวจุดเสี่ยงทั้งเจ็ดแห่งทุกรอบ
- เอาผ้าปูซ้อนที่ไม่จำเป็นออก
- จดอาหารและน้ำที่ได้รับแต่ละวัน
- บันทึกวัน ตำแหน่ง และขนาดของรอยแดง
คำถามที่พบบ่อย
ทำไมใช้ที่นอนลมแล้วยังเป็นแผลกดทับอยู่
เพราะที่นอนลมลดแรงกดอย่างเดียว ส่วนแรงเฉือน ความชื้น โภชนาการ และการขยับตัวยังเป็นปัจจัยที่เหลืออยู่ ควรตรวจแรงลม ผ้าปู ท่านอน และอาหารควบคู่กัน และยังต้องพลิกตัวตามตารางเหมือนเดิม
รอยแดงแบบไหนต้องไปหาหมอ
รอยแดงที่ผ่านไปประมาณครึ่งชั่วโมงหลังเอาแรงกดออกแล้วยังไม่จาง ควรแจ้งพยาบาลภายในวันเดียวกัน ส่วนตุ่มน้ำ แผลเปิด หรือผิวสีม่วงคล้ำ ควรให้บุคลากรการแพทย์ประเมินโดยเร็ว
ต้องยังพลิกตัวไหมถ้านอนที่นอนลมอยู่
ต้องพลิกต่อ แต่รอบอาจปรับตามคำแนะนำของพยาบาลที่ประเมินผู้ป่วยจริง ที่นอนบางชนิดช่วยให้ยืดรอบได้ แต่ไม่ควรตัดสินใจเองว่าไม่ต้องพลิก
ต้องเปลี่ยนที่นอนลมไหมเมื่อเป็นแผลแล้ว
ยังไม่แน่เสมอไป ขึ้นกับตำแหน่ง ความลึกของแผล และชนิดที่นอนที่ใช้อยู่ ให้พยาบาลหรือแพทย์ที่เห็นแผลจริงเป็นคนแนะนำว่าควรเปลี่ยนชนิดหรือไม่ การเปลี่ยนเองอาจไม่ช่วยถ้าสาเหตุคือโภชนาการหรือแรงเฉือน
ใช้ห่วงยางหรือเบาะโดนัทรองจุดที่เป็นแผลได้ไหม
ไม่ควร เพราะขอบห่วงกดและทำให้เลือดไปเลี้ยงผิวรอบแผลได้ไม่ดี ควรจัดท่าให้จุดนั้นลอยโดยใช้หมอนหนุนข้าง ๆ ตามที่พยาบาลสอน
โทร 1669 เมื่อไรสำหรับผู้ป่วยแผลกดทับ
โทรเมื่อผู้ป่วยมีไข้สูง หนาวสั่น ซึมลง หายใจเร็ว หรือแผลมีหนองและกลิ่นเหม็นชัดเจน อาการเหล่านี้อาจหมายถึงการติดเชื้อที่ลามเข้ากระแสเลือด ซึ่งต้องรักษาที่โรงพยาบาลโดยเร็ว
สรุป
- ที่นอนลมลดแรงกด แต่ไม่ลดแรงเฉือน ความชื้น และปัญหาโภชนาการ
- รอยแดงที่กดแล้วไม่จางต้องย้ายแรงกดทันทีและแจ้งพยาบาลภายในวัน
- ตุ่มน้ำ แผลเปิด หรือผิวม่วงคล้ำต้องให้บุคลากรการแพทย์ประเมิน
- ไข้ กลิ่นเหม็น หรือซึมลงต้องไปห้องฉุกเฉินหรือโทร 1669
อุปกรณ์ที่คนมักหาคู่กับเรื่องนี้
รายการนี้รวบรวมจากหมวดสินค้าที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์และไม่ใช่การรับรองคุณภาพสินค้า ควรอ่านเกณฑ์การเลือกในบทความก่อน แล้วค่อยเทียบรุ่นด้วยตัวเอง
ผ้ารองกันเปื้อนที่นอน 150/180cm ผ้าปูที่นอน พร้อมหมอน 2PC ผ้าปูกันเปื้อน รัดมุม360° เป็นมิตรกับผิว bedsheets
ผ้าปูที่นอนกันไรฝุ่น ผ้ารองกันเปื้อนที่นอน สารต้านจุลินทรีย์ ป้องกันแบคทีเรีย ระบายอากาศ สี่ฤดูทั่วไป
ผ้ารองกันเปื้อน ปลอกป้องกันที่นอน ที่นอน (กันน้ำได้ 100%) 6/5/4/3ฟุต มียางรัดมุม 4ด้าน ผ้าปูที่นอนกันน้ำ
[ผ้ารองกันเปื้อนที่นอน] ยางยืด 4 มุม เชื่อมต่อที่นอนพร้อมกันเปื้อนในตัว 3.5/5/6/7/8/8.5/9.5/10 ฟุต
Kiss(คิส)
ลิงก์สินค้าเป็นลิงก์พาร์ทเนอร์ (affiliate) เราอาจได้รับค่าคอมมิชชันเมื่อคุณซื้อผ่านลิงก์ โดยคุณไม่ต้องจ่ายเพิ่ม และค่าคอมมิชชันไม่มีผลต่อการคัดเลือกหรือลำดับที่แสดง อ่านนโยบายฉบับเต็ม
แหล่งข้อมูล
- Pressure ulcers: prevention and management (CG179) — NICE (National Institute for Health and Care Excellence) (เปิดในแท็บใหม่)(เข้าถึงเมื่อ 2026-11-07)
- แนวทางเวชปฏิบัติและเอกสารวิชาการด้านการดูแลผู้ป่วยระยะยาว — กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข (เปิดในแท็บใหม่)(เข้าถึงเมื่อ 2026-11-07)
- Nutrition for older adults — National Institute on Aging (NIA) (เปิดในแท็บใหม่)(เข้าถึงเมื่อ 2026-11-07)
จัดทำโดยทีมกองบรรณาธิการสูงวัยไทย
เครื่องมือและคู่มือที่เกี่ยวข้อง
บทความที่เกี่ยวข้อง

ที่นอนลมป้องกันแผลกดทับ: ตั้งค่าให้ถูก ดูแลให้ถูก และรู้ว่ามันแทนอะไรไม่ได้
คู่มือใช้ที่นอนลมป้องกันแผลกดทับที่บ้านอย่างถูกวิธี ตั้งแต่การตั้งความแข็ง การปูผ้า การดูแลปั๊มและสายลม ไปจนถึงสัญญาณว่ากำลังใช้ผิด และเหตุผลที่ยังต้องพลิกตัวตามรอบอยู่ดี

สัญญาณเริ่มต้นของแผลกดทับในผู้สูงอายุที่ครอบครัวมักมองข้าม และควรตรวจอย่างไร
วิธีสังเกตสัญญาณเริ่มต้นของแผลกดทับในผู้สูงอายุก่อนที่ผิวหนังจะแตกเป็นแผล ครอบคลุมใครเสี่ยงสูง จุดที่ต้องตรวจ วิธีทดสอบรอยแดง และเมื่อไรควรแจ้งพยาบาลหรือแพทย์

ตั้งแรงดันที่นอนลมตามน้ำหนักตัวและเช็กด้วยมือใต้ก้นกบว่าจมถึงพื้นหรือเปล่า
ตั้งแรงดันที่นอนลมให้ตรงกับน้ำหนักตัวผู้ป่วย แล้วใช้มือสอดตรวจใต้ก้นกบว่ายุบจนถึงฐานหรือไม่ พร้อมสัญญาณว่าแข็งหรือนิ่มเกินและเมื่อไรต้องปรึกษาพยาบาล

พลิกตะแคงผู้สูงอายุติดเตียงให้ถูกจังหวะและถูกท่า ไม่ใช่แค่ตามนาฬิกา
วิธีพลิกตะแคงตัวผู้สูงอายุติดเตียงอย่างปลอดภัย ตั้งแต่การกะความถี่ตามสภาพจริง ตำแหน่งมือที่ถูกต้อง ท่าตะแคง 30 องศา ไปจนถึงเมื่อไรต้องใช้ผ้าปูยกตัวและสองคนช่วย

เลือกที่นอนและเบาะป้องกันแผลกดทับให้เหมาะกับผู้ป่วยติดเตียงแต่ละระดับความเสี่ยง
เปรียบเทียบที่นอนลม เบาะรองกันกดทับ และหมอนรองเฉพาะจุด พร้อมเกณฑ์เลือกตามระดับความเสี่ยงแผลกดทับและงบประมาณของแต่ละบ้าน