สูงวัยไทย

แผ่นรองซับผู้ป่วยติดเตียง ปูตรงไหน กี่ชั้นจึงพอ

วิธีปูแผ่นรองซับใต้สะโพกผู้ป่วยติดเตียงให้เรียบไม่เป็นรอยย่น เลือกใช้ชั้นเดียวหรือซ้อนหลายชั้น ตำแหน่งที่ควรปู และข้อควรระวังที่ทำให้ผิวหนังเปื่อยหรือเกิดแผลกดทับ

11 นาทีในการอ่าน

เผยแพร่เมื่อ 7 พฤศจิกายน 2026

Caregivers supporting an elderly man lying in bed, providing assistance and comfort.

รูปภาพโดย Kampus Production / Pexels

ข้อจำกัดความรับผิดชอบทางการแพทย์

เนื้อหานี้จัดทำขึ้นเพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ไม่สามารถใช้วินิจฉัย รักษา หรือป้องกันโรคได้ หากมีอาการผิดปกติหรือมีความเสี่ยง ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

คำตอบสั้น ๆ

  • แผ่นรองซับปูใต้สะโพกและก้นของผู้ป่วยให้ครอบคลุมจากเอวส่วนล่างถึงต้นขา กว้างพอกันเลอะเมื่อนอนตะแคง ใช้ชั้นเดียวเป็นหลัก ปูให้เรียบตึงไม่มีรอยย่นหรือพับ เพราะรอยย่นใต้ตัวเป็นจุดกดซ้ำที่ทำให้ผิวถลอกหรือเกิดแผลกดทับได้ง่าย
  • การซ้อนหลายชั้นดูอุ่นใจแต่มักเพิ่มความร้อน ความอับชื้น และรอยย่น และทำให้ผู้ป่วยนอนสูงขึ้นจากที่นอนจนไม่มั่นคง ควรซ้อนเฉพาะกรณีที่มีเหตุผล เช่นชั้นใต้สุดเป็นผ้ารองที่ซักได้ และชั้นบนเป็นแผ่นซับใช้แล้วทิ้ง โดยเปลี่ยนชั้นบนทันทีที่เปียก
  • แผ่นรองซับไม่แทนผ้าอ้อมและไม่ทดแทนการเปลี่ยนท่า ผู้ป่วยติดเตียงยังต้องพลิกตัวตามเวลาและตรวจผิวหนังบริเวณกระดูกก้นกบ สะโพก และส้นเท้าเสมอ ไม่ว่าจะปูแผ่นรองกี่ชั้น

เหมาะกับใคร

  • เหมาะกับผู้ดูแลที่ดูแลผู้ป่วยติดเตียงซึ่งกลั้นปัสสาวะอุจจาระไม่ได้เป็นบางครั้ง หรือใช้ผ้าอ้อมแล้วยังมีรั่ว และต้องการปกป้องที่นอนจากการเปื้อน
  • ไม่เหมาะกับผู้ที่มีแผลกดทับเปิดบริเวณก้น ซึ่งต้องปรึกษาพยาบาลเรื่องวัสดุที่รองและวิธีเปลี่ยนท่า และไม่เหมาะกับการใช้แทนที่นอนลมหรือที่นอนลดแรงกด

สิ่งที่ควรรู้

แผ่นรองซับทำหน้าที่อะไร และไม่ทำอะไร

แผ่นรองซับมีสองชั้นหลัก ชั้นบนซับของเหลว ชั้นล่างกันน้ำซึมสู่ที่นอน ใช้กั้นระหว่างตัวผู้ป่วยกับผ้าปู เมื่อมีปัสสาวะหรืออุจจาระเล็ดรั่ว ช่วยให้เปลี่ยนเฉพาะแผ่นแทนการเปลี่ยนผ้าปูทั้งเตียง ลดภาระผู้ดูแลและลดความเสี่ยงที่ผู้ป่วยต้องถูกพลิกนานในการเปลี่ยนผ้า

สิ่งที่แผ่นรองซับทำไม่ได้คือลดแรงกดที่ผิว แผ่นบางไม่ใช่เบาะลดแรงกด และแผ่นชนิดพลาสติกชั้นล่างกักความร้อนและเหงื่อ ผิวหนังของผู้ป่วยติดเตียงที่ชื้นตลอดเวลาจะบางและเปื่อยง่ายขึ้น จึงควรเปลี่ยนเมื่อเปียกและให้ผิวได้โดนอากาศช่วงที่ทำความสะอาด

ผู้ป่วยที่มีภาวะเปราะบางและมวลกล้ามเนื้อน้อยมักไม่มีไขมันรองกระดูกก้นกบ จุดนี้รับแรงกดมากที่สุด จึงยิ่งต้องปูแผ่นรองให้เรียบและไม่ให้มีสิ่งขรุขระใต้ตัว

ปูตรงไหน ขนาดไหน และทำไมรอยย่นเป็นศัตรู

ตำแหน่งที่ปูคือใต้สะโพกและก้น ตั้งแต่ระดับเอวส่วนล่างลงไปถึงต้นขา แผ่นขนาดที่ขายทั่วไปมีหลายขนาด แผ่นที่กว้างขึ้นช่วยเมื่อผู้ป่วยนอนตะแคงหรือเมื่อมีการรั่วออกด้านข้าง ให้เลือกขนาดที่ขอบไม่ล้นพ้นข้างตัวมากจนเป็นรอยพับเมื่อผู้ป่วยเคลื่อนไหว

รอยย่นคือสิ่งที่ควรตรวจก่อนทุกครั้งที่ผู้ป่วยนอนลง ให้ดึงแผ่นออกจากขอบทั้งสี่ด้านแล้วลูบเรียบ ตรวจด้วยมือว่าไม่มีรอยพับหรือก้อนใต้ก้น ถ้าใช้ผ้ารองซักได้ ตรวจว่าผ้าไม่ยับยุ่งและตะเข็บไม่นูน การเสียดสีและแรงกดซ้ำจากรอยย่นเพียงแถบเดียว เมื่อผู้ป่วยนอนนานหลายชั่วโมง อาจทำให้ผิวแดงหรือถลอกได้

อย่าปักหรือติดแผ่นด้วยเทปที่ดึงผิว ปลายแผ่นควรสอดเข้าใต้ที่นอนหรือผ้าปูให้ตึงพอ ไม่ใช้หมุดหรือเข็มกลัดเพราะอันตราย

ชั้นเดียวหรือซ้อนหลายชั้น เลือกอย่างไร

กฎง่าย ๆ คือใช้น้อยชั้นที่สุดที่จัดการได้ ชั้นเดียวของแผ่นซับคุณภาพดีมักพอสำหรับการรั่วเล็กน้อย ถ้าผู้ป่วยรั่วมากในช่วงกลางคืน ให้พิจารณาเพิ่มความสามารถของผ้าอ้อมก่อน ไม่ใช่เพิ่มชั้นแผ่น เพราะแผ่นหลายชั้นหนาทำให้นอนไม่เรียบ

รูปแบบซ้อนที่พอรับได้คือชั้นล่างเป็นผ้ารองกันน้ำแบบซักได้ปกป้องที่นอนถาวร ชั้นบนเป็นแผ่นรองซับแบบใช้แล้วทิ้งหรือผ้าซับซักได้ที่ถอดเปลี่ยนเร็ว เมื่อเปียกให้ดึงชั้นบนออกพร้อมเปลี่ยนชุดใหม่ ไม่ปล่อยให้ผู้ป่วยนอนบนแผ่นเปียก

แผ่นรองซับแบบซักได้เหมาะกับบ้านที่ใช้ทุกวัน ลดขยะ แต่ต้องซักและตากให้แห้งสนิท ถ้าไม่มีคนซักประจำหรือพื้นที่ตาก แบบใช้แล้วทิ้งอาจจริงจังกว่า ทั้งสองแบบมีข้อเสียต่างกัน ควรเลือกตามภาระจริงของผู้ดูแล

สัญญาณบนผิวหนังที่บอกว่าการปูแผ่นยังไม่ดีพอ

ผิวหนังบอกผู้ดูแลได้ดีกว่าการเดา ถ้าตอนเปลี่ยนแผ่นเห็นรอยเป็นเส้นตรงหรือเป็นลายที่ก้น แปลว่าแผ่นหรือผ้าปูยับใต้ตัวมาระยะหนึ่งแล้ว ให้ปูใหม่ให้เรียบและดูว่ารอยจางลงภายในไม่กี่ชั่วโมงหรือไม่ ถ้ารอยแดงกดแล้วไม่จาง หรือผิวบริเวณก้นกบเริ่มแข็งและร้อน ควรปรึกษาพยาบาลทันที ไม่ควรรอดูหลายวัน

อีกสัญญาณคือผิวรอบก้นเปื่อยแดงเป็นวงกว้างทั้งที่เปลี่ยนแผ่นสม่ำเสมอ มักเกิดจากความชื้นสะสมและแผ่นที่กักความร้อน ลองลดชั้นที่ซ้อนไว้ ทำความสะอาดแล้วซับให้แห้งก่อนปูแผ่นใหม่ และให้ผิวได้โดนอากาศสักครู่ ถ้ายังไม่ดีขึ้น ผิวอาจแพ้วัสดุหรือมีเชื้อรา ซึ่งต้องให้บุคลากรทางการแพทย์ดู

ผู้ดูแลที่เหนื่อยจากการเปลี่ยนแผ่นบ่อยมักอยากปูหนา ๆ เพื่อไม่ต้องลุกขึ้นมาเปลี่ยน แต่วิธีที่ได้ผลกว่าคือกำหนดรอบตรวจสั้น ๆ ผูกกับกิจวัตรที่ทำอยู่แล้ว เช่นหลังป้อนอาหารหรือก่อนนอน ใช้เวลาไม่กี่นาทีต่อรอบก็พอ และยังช่วยให้ผู้ดูแลได้พักจากการเฝ้าตลอดเวลา

ตรวจสิทธิและความเหมาะสมก่อนซื้อจำนวนมาก

ผู้ป่วยติดเตียงบางรายอาจมีสิทธิรับอุปกรณ์หรือวัสดุสิ้นเปลืองผ่านระบบบริการสาธารณสุข เช่นโครงการดูแลระยะยาวของ สปสช. ที่เกี่ยวกับผ้าอ้อมและแผ่นรองซับ เงื่อนไขและจำนวนเปลี่ยนตามนโยบายและผลประเมินความสามารถในกิจวัตรประจำวันของผู้ป่วย ควรสอบถามที่หน่วยบริการของสิทธิ หรือโทรสายด่วน สปสช. 1330 ก่อนซื้อตุนเอง

ก่อนซื้อยกลังให้ทดลองซื้อห่อเล็กก่อน เพราะแผ่นแต่ละยี่ห้อต่างกันที่ความหนา ความลื่นของชั้นล่าง และการดูดซับ แผ่นที่ชั้นล่างลื่นเกินไปจะไหลลงเมื่อยกหัวเตียง ส่วนแผ่นที่แข็งหรือมีเสียงกรอบแกรบจะรบกวนการนอนของผู้ป่วยที่ตื่นง่าย

A caregiver assists an elderly man in a home environment, showcasing compassionate home care.

รูปภาพโดย Jsme MILA / Pexels

ขั้นตอนที่ควรทำ

จัดผ้าปูและตรวจที่นอนก่อนปูแผ่น

ผ้าปูที่เรียบตึงเป็นฐาน ถ้าผ้าปูยับ แผ่นรองก็จะยับตาม

  • ดึงผ้าปูให้ตึงและเรียบ ตรวจไม่มีเศษอาหารหรือของแข็งใต้ตัว
  • ตรวจที่นอนว่าไม่ยุบเป็นหลุมใต้สะโพก
  • เตรียมแผ่นรองซับ ผ้าอ้อม ผ้าเช็ด และถุงมือให้ครบ

พลิกตะแคง ปูแผ่นครึ่งหนึ่ง แล้วพลิกกลับ

วิธีนี้ปูแผ่นได้โดยไม่ต้องยกผู้ป่วย ลดแรงเฉือนต่อผิวและลดแรงของผู้ดูแล

  • พลิกผู้ป่วยตะแคง ปูแผ่นครึ่งหนึ่งชิดหลังและก้น พับส่วนที่เหลือม้วนไว้ใกล้ตัว
  • พลิกผู้ป่วยกลับข้ามแผ่นที่ม้วน แล้วดึงส่วนที่เหลือออกมาปูให้เรียบ
  • ลูบให้เรียบจากกลางตัวออกข้างทั้งสองฝั่ง

ตรวจซ้ำ เปลี่ยนเมื่อเปียก และจดเวลา

หลังปูเสร็จ ตรวจรอยย่นและความสบายของผู้ป่วย ตั้งเวลาตรวจผิวและเปลี่ยนท่าตามแผนการดูแล

  • ตรวจรอยย่นหรือก้อนใต้ตัวอีกครั้งหลังผู้ป่วยนอนลง
  • เปลี่ยนแผ่นทันทีเมื่อเปียกหรือเปื้อน
  • ตรวจผิวที่ก้นกบ สะโพก ส้นเท้า ทุกครั้งที่เปลี่ยนแผ่น

อุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องกับขั้นตอนข้างต้น

รายการนี้รวบรวมจากหมวดสินค้าที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์และไม่ใช่การรับรองคุณภาพสินค้า ควรอ่านเกณฑ์การเลือกในบทความก่อน แล้วค่อยเทียบรุ่นด้วยตัวเอง

ลิงก์สินค้าเป็นลิงก์พาร์ทเนอร์ (affiliate) เราอาจได้รับค่าคอมมิชชันเมื่อคุณซื้อผ่านลิงก์ โดยคุณไม่ต้องจ่ายเพิ่ม และค่าคอมมิชชันไม่มีผลต่อการคัดเลือกหรือลำดับที่แสดง อ่านนโยบายฉบับเต็ม

สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง

  • อย่าปล่อยให้ผู้ป่วยนอนบนแผ่นเปียกหรือเปื้อน
  • อย่าซ้อนหลายชั้นโดยไม่มีเหตุผล เพราะเพิ่มความร้อนและรอยย่น
  • อย่าดึงแผ่นหรือผ้าปูใต้ผู้ป่วยโดยลากบนผิว
  • อย่าติดแผ่นด้วยเทปที่ยึดผิวหรือหมุดที่อันตราย
  • อย่าถือว่าแผ่นรองซับลดแรงกดแทนที่นอนหรือการเปลี่ยนท่า

เมื่อใดควรขอความช่วยเหลือ

  • โทร 1669 ทันที หากผู้ป่วยซึมสับสนเฉียบพลัน หายใจลำบาก มีไข้สูงร่วมกับหนาวสั่น หรือแผลกดทับมีเลือดออกมากและมีกลิ่นเหม็นรุนแรง
  • พาไปสถานพยาบาลวันเดียวกัน หากพบแผลกดทับเปิด ผิวดำคล้ำ มีหนอง หรือรอยแดงที่ลามกว้างและร้อน
  • นัดพยาบาลหรือแพทย์ภายในสัปดาห์นี้ หากรอยแดงที่ก้นกดแล้วไม่จางหลังเปลี่ยนท่า หรือผิวเปื่อยแสบซ้ำ
  • จดเวลาที่เปลี่ยนแผ่น เปลี่ยนท่า และลักษณะผิว เพื่อให้พยาบาลประเมินความเสี่ยงได้ตรง

เช็กลิสต์สรุป

  • ปูแผ่นใต้สะโพกถึงต้นขาและตรวจไม่ย่น
  • ใช้ชั้นเดียวเป็นหลัก ซ้อนเมื่อมีเหตุผล
  • เปลี่ยนทันทีเมื่อเปียกหรือเปื้อน
  • ใช้วิธีพลิกตะแคงปู ไม่ยกผู้ป่วย
  • ตรวจผิวก้นกบ สะโพก ส้นเท้าทุกครั้ง
  • เปลี่ยนท่าตามแผนการดูแลต่อเนื่อง
  • สอบถามสิทธิ สปสช. ก่อนซื้อยกลัง

คำถามที่พบบ่อย

แผ่นรองซับผู้ป่วยติดเตียงควรปูตรงไหน

ใต้สะโพกและก้น ตั้งแต่ระดับเอวส่วนล่างถึงต้นขา ให้กว้างพอกันรั่วด้านข้างเมื่อนอนตะแคง และปูให้เรียบตึงไม่มีรอยย่น

ควรซ้อนแผ่นรองซับกี่ชั้น

ใช้ชั้นเดียวเป็นหลัก ถ้าต้องซ้อน ให้ชั้นล่างเป็นผ้ารองกันน้ำที่ปกป้องที่นอน ชั้นบนเป็นแผ่นซับที่ถอดเปลี่ยนได้เร็ว การซ้อนหลายชั้นเพิ่มความร้อนและรอยย่น

ทำไมรอยย่นของแผ่นรองซับจึงอันตราย

รอยย่นกดผิวหนังเป็นเส้นหรือก้อนซ้ำ ๆ เมื่อผู้ป่วยนอนนาน ทำให้ผิวแดงถลอก และเสี่ยงแผลกดทับ โดยเฉพาะผู้สูงอายุที่ผิวบาง

แผ่นรองซับแบบซักได้กับใช้แล้วทิ้ง แบบไหนดีกว่า

แบบซักได้ลดขยะและเหมาะกับการใช้ทุกวันถ้ามีคนซักและตากแห้ง แบบใช้แล้วทิ้งสะดวกเมื่อไม่มีเวลาซัก เลือกตามภาระของผู้ดูแล และทดลองห่อเล็กก่อนซื้อยกลัง

สปสช. ให้แผ่นรองซับผู้ป่วยติดเตียงหรือไม่

บางรายมีสิทธิผ่านโครงการดูแลระยะยาว เงื่อนไขและจำนวนขึ้นกับนโยบายและผลประเมินกิจวัตรประจำวัน ควรสอบถามหน่วยบริการหรือโทร 1330 เพื่อยืนยันก่อนซื้อ

ต้องเปลี่ยนแผ่นรองซับบ่อยแค่ไหน

เปลี่ยนทันทีเมื่อเปียกหรือเปื้อน ไม่รอให้รั่ว และตรวจผิวทุกครั้งที่เปลี่ยน ความถี่ที่เหมาะขึ้นกับผู้ป่วยแต่ละราย ควรปรึกษาพยาบาลที่ดูแลเมื่อมีผิวเปื่อยง่าย

สรุป

  • ปูให้เรียบและครอบคลุมตั้งแต่เอวล่างถึงต้นขา รอยย่นคือจุดกดซ้ำ
  • ชั้นเดียวมักพอ ซ้อนหลายชั้นเพิ่มความร้อนและรอยย่น
  • เปลี่ยนทันทีเมื่อเปียก และตรวจผิวทุกครั้งที่เปลี่ยน
  • แผ่นรองซับไม่แทนผ้าอ้อม ที่นอนลดแรงกด หรือการเปลี่ยนท่า

รายการนี้รวบรวมจากหมวดสินค้าที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์และไม่ใช่การรับรองคุณภาพสินค้า ควรอ่านเกณฑ์การเลือกในบทความก่อน แล้วค่อยเทียบรุ่นด้วยตัวเอง

ลิงก์สินค้าเป็นลิงก์พาร์ทเนอร์ (affiliate) เราอาจได้รับค่าคอมมิชชันเมื่อคุณซื้อผ่านลิงก์ โดยคุณไม่ต้องจ่ายเพิ่ม และค่าคอมมิชชันไม่มีผลต่อการคัดเลือกหรือลำดับที่แสดง อ่านนโยบายฉบับเต็ม

ดูหมวดอุปกรณ์ทั้งหมด →

จัดทำโดยทีมกองบรรณาธิการสูงวัยไทย

บทความที่เกี่ยวข้อง

จัดท่านอนผู้สูงอายุติดเตียงอย่างไรให้ปลอดภัยและไม่เกิดแผลกดทับ
home-care

จัดท่านอนผู้สูงอายุติดเตียงอย่างไรให้ปลอดภัยและไม่เกิดแผลกดทับ

แนวทางจัดท่านอนผู้สูงอายุติดเตียงให้ถูกแนวลำตัว ลดความเสี่ยงแผลกดทับและข้อติด พร้อมขั้นตอนที่ผู้ดูแลทำได้จริงที่บ้าน

อัปเดตล่าสุด 3 สิงหาคม 2026อ่าน 18 นาที
ป้องกันแผลกดทับในผู้สูงอายุติดเตียงอย่างเป็นระบบ ไม่ใช่แค่พลิกตัว
home-care

ป้องกันแผลกดทับในผู้สูงอายุติดเตียงอย่างเป็นระบบ ไม่ใช่แค่พลิกตัว

แนวทางป้องกันแผลกดทับสำหรับผู้สูงอายุที่นอนติดเตียงหรือนั่งรถเข็นนาน ครอบคลุมการพลิกตัว การตรวจผิวหนัง โภชนาการ และจุดที่ครอบครัวมักมองข้าม

อัปเดตล่าสุด 3 สิงหาคม 2026อ่าน 14 นาที
เปลี่ยนผ้าอ้อมผู้สูงอายุอย่างไรให้ผิวไม่ระคายเคืองและไม่เสียศักดิ์ศรี
home-care

เปลี่ยนผ้าอ้อมผู้สูงอายุอย่างไรให้ผิวไม่ระคายเคืองและไม่เสียศักดิ์ศรี

ขั้นตอนเปลี่ยนผ้าอ้อมผู้สูงอายุที่ปลอดภัยต่อผิวหนังและช่วยลดความเสี่ยงติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ พร้อมวิธีดูแลความรู้สึกและความเป็นส่วนตัวไปพร้อมกัน

อัปเดตล่าสุด 3 สิงหาคม 2026อ่าน 15 นาที
สังเกตผิวหนังผู้สูงอายุติดเตียงบ่อยแค่ไหนและตรวจแบบไหนถึงจะทันแผลกดทับ
home-care

สังเกตผิวหนังผู้สูงอายุติดเตียงบ่อยแค่ไหนและตรวจแบบไหนถึงจะทันแผลกดทับ

เปรียบเทียบการตรวจผิวหนังแบบเร็วประจำวันกับการตรวจละเอียดตามจุดเสี่ยง พร้อมเกณฑ์กำหนดความถี่ให้เหมาะกับระดับความเสี่ยงของผู้สูงอายุติดเตียงแต่ละคน

อัปเดตล่าสุด 1 กันยายน 2026อ่าน 9 นาที
เลือกที่นอนและเบาะป้องกันแผลกดทับให้เหมาะกับผู้ป่วยติดเตียงแต่ละระดับความเสี่ยง
home-care

เลือกที่นอนและเบาะป้องกันแผลกดทับให้เหมาะกับผู้ป่วยติดเตียงแต่ละระดับความเสี่ยง

เปรียบเทียบที่นอนลม เบาะรองกันกดทับ และหมอนรองเฉพาะจุด พร้อมเกณฑ์เลือกตามระดับความเสี่ยงแผลกดทับและงบประมาณของแต่ละบ้าน

อัปเดตล่าสุด 1 กันยายน 2026อ่าน 10 นาที