ความกังวลในผู้สูงอายุมักถูกมองว่าเป็น 'นิสัยขี้กังวลตามวัย' ทั้งที่จริงอาจเป็นสัญญาณของโรควิตกกังวลที่รักษาได้ หรือเป็นอาการแสดงไม่ตรงแบบ (atypical presentation) ของภาวะซึมเศร้าที่มาในรูปของความกังวลแทนความเศร้า

ปัจจัยกระตุ้นที่พบบ่อยคือความกลัวหกล้ม ความกังวลเรื่องเป็นภาระให้ลูกหลาน ความไม่แน่นอนด้านการเงินหลังเกษียณ และการเปลี่ยนแปลงของร่างกาย เช่น การได้ยินหรือสายตาที่แย่ลง (presbycusis, presbyopia) ทำให้รู้สึกไม่มั่นคงในการใช้ชีวิต

ระดับเบา: ปรับกิจวัตร เช่น ออกกำลังกายเบา ๆ ลดคาเฟอีนช่วงบ่าย-เย็น จัดตารางกิจกรรมให้ผู้สูงอายุรู้สึกว่าควบคุมวันของตัวเองได้ และเปิดโอกาสให้พูดระบายความกังวลอย่างเป็นระบบ เช่น ให้เขียนหรือพูดสิ่งที่กังวล 1 เรื่องต่อวัน

ระดับปานกลาง: ปรึกษาสายด่วนสุขภาพจิต 1323 เพื่อประเมินเบื้องต้นทางโทรศัพท์ หรือพบนักจิตวิทยาเพื่อฝึกเทคนิคจัดการความกังวล เช่น การฝึกหายใจ การปรับความคิด

ระดับรุนแรง: พบจิตแพทย์เพื่อประเมินว่าจำเป็นต้องใช้ยาร่วมด้วยหรือไม่ โดยแพทย์จะพิจารณายาอื่นที่ผู้สูงอายุใช้อยู่ประกอบ เพื่อลดความเสี่ยงจากการใช้ยาหลายชนิดร่วมกัน

ความกังวลเรื้อรังส่งผลต่อกิจวัตรประจำวัน (ADL) ได้จริง เช่น นอนไม่พอจนอ่อนเพลีย เบื่ออาหาร หรือหลีกเลี่ยงการออกจากบ้านจนกล้ามเนื้อลีบลง (เสี่ยงภาวะมวลกล้ามเนื้อน้อยหรือ sarcopenia)

หากมีอาการวิงเวียนร่วมกับความกังวล ควรแยกให้ชัดว่าเกิดจากความดันตกเมื่อเปลี่ยนท่า (orthostatic hypotension) ซึ่งเป็นเรื่องทางกาย ไม่ใช่แค่ความรู้สึกทางใจ

ครอบครัวมีบทบาทสำคัญในการช่วยลดความกังวลของผู้สูงอายุโดยไม่ต้องรอให้ถึงมือผู้เชี่ยวชาญเสมอไป การสร้างกิจวัตรที่คาดเดาได้ เช่น เวลากินข้าว เวลานอน และเวลาที่ลูกหลานจะโทรมาคุยแน่นอน ช่วยให้ผู้สูงอายุรู้สึกมั่นคงมากขึ้น เพราะความกังวลส่วนหนึ่งมาจากความไม่แน่นอนของสิ่งที่จะเกิดขึ้น

การให้ข้อมูลที่ชัดเจนและตรงไปตรงมาก็ช่วยลดความกังวลได้มาก เช่น หากมีนัดหมอ ควรอธิบายล่วงหน้าว่าจะไปที่ไหน ใครไปด้วย และใช้เวลานานแค่ไหน แทนที่จะปล่อยให้ผู้สูงอายุคาดเดาเองซึ่งมักนำไปสู่ความกังวลเกินจริง

นอกจากนี้ การฝึกเทคนิคหายใจช้าและลึกร่วมกันในครอบครัวเป็นวิธีง่าย ๆ ที่ช่วยลดอาการกังวลเฉียบพลันได้ในหลายกรณี แม้จะไม่ใช่การรักษาทางการแพทย์ แต่ก็เป็นเครื่องมือเสริมที่ปลอดภัยและไม่มีผลข้างเคียง

ในผู้สูงอายุบางราย ความกังวลที่รุนแรงขึ้นอย่างรวดเร็วภายในไม่กี่วันอาจเป็นสัญญาณของภาวะสับสนเฉียบพลัน (delirium) ซึ่งมักมีสาเหตุทางกาย เช่น การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ ภาวะขาดน้ำ หรือผลข้างเคียงจากยา ไม่ใช่ความวิตกกังวลทางใจล้วน ๆ จึงควรสังเกตว่ามีความสับสนเรื่องเวลา สถานที่ หรือคนรอบตัวร่วมด้วยหรือไม่

หากพบว่าความกังวลมาพร้อมความสับสนที่เกิดขึ้นฉับพลันและเปลี่ยนแปลงในแต่ละช่วงเวลาของวัน ควรพาไปพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุทางกายโดยเร็ว เพราะภาวะสับสนเฉียบพลันต่างจากความกังวลทั่วไปตรงที่ต้องรักษาที่ต้นเหตุทางการแพทย์เป็นหลัก การแยกแยะสองภาวะนี้ให้ถูกต้องตั้งแต่แรกช่วยให้ผู้สูงอายุได้รับการดูแลที่เหมาะสมและรวดเร็วขึ้น ครอบครัวควรจดบันทึกช่วงเวลาที่อาการสับสนหรือความกังวลกำเริบเพื่อนำไปให้แพทย์ประกอบการวินิจฉัยด้วย