ผู้สูงอายุจำนวนมากไม่ได้อธิบายความรู้สึกของตัวเองว่า 'เครียด' หรือ 'กังวล' แต่จะเล่าว่าปวดหัว ปวดเมื่อยตามตัว แน่นท้อง หรือนอนไม่หลับ ซึ่งเป็นรูปแบบการแสดงอาการที่ต่างจากคนวัยหนุ่มสาว บุคลากรสุขภาพเรียกลักษณะนี้ว่าอาการแสดงไม่ตรงแบบ หรือ atypical presentation คือปัญหาทางใจแสดงออกผ่านร่างกายเป็นหลัก ทำให้ครอบครัวมักพาไปตรวจหาสาเหตุทางกายซ้ำหลายครั้งโดยไม่ทันสังเกตว่าความเครียดสะสมอาจเป็นต้นตอ

จุดที่ช่วยแยกได้คือการเทียบกับปกติของคนคนนั้นเอง ไม่ใช่เทียบกับคนอื่นในวัยเดียวกัน หากพ่อแม่ที่เคยหลับสนิททุกคืนเริ่มตื่นกลางดึกบ่อย หรือคนที่เคยกินข้าวเป็นเวลาเริ่มเบื่ออาหารต่อเนื่องหลายสัปดาห์ นี่คือการเปลี่ยนแปลงที่ควรให้ความสำคัญมากกว่าการมองว่าเป็นเรื่องปกติของวัย

ความเครียดในผู้สูงอายุมักไม่ได้มาจากเรื่องเดียว แต่ทับซ้อนกันหลายแหล่งพร้อมกัน ปัญหาสุขภาพเรื้อรังที่ต้องนัดหมายแพทย์บ่อยขึ้นเป็นแหล่งหนึ่งที่ชัดเจน แต่ที่ครอบครัวมักมองข้ามคือภาระที่ผู้สูงอายุแบกรับโดยไม่บ่น เช่น การดูแลคู่สมรสที่ป่วยหรือหลานเล็กในบ้านทั้งที่ตัวเองก็เริ่มเปราะบาง หรือความกังวลเรื่องเงินที่ไม่กล้าพูดเพราะเกรงใจลูกหลาน

อีกแหล่งที่พบบ่อยคือสภาพบ้านที่ไม่เอื้อต่อการใช้ชีวิตประจำวัน เช่น บันไดชันที่ต้องขึ้นลงทุกวัน ห้องน้ำที่ใช้ลำบาก หรือเสียงดังจากบ้านใกล้เคียงที่รบกวนการพักผ่อน สิ่งเหล่านี้สะสมเป็นความเครียดเรื้อรังได้แม้ดูเหมือนเป็นเรื่องเล็ก และมักไม่ถูกพูดถึงเพราะผู้สูงอายุคุ้นชินจนคิดว่าต้องทนเอง

ผู้สูงอายุจำนวนมากใช้ยาหลายชนิดพร้อมกันเพื่อดูแลโรคเรื้อรังต่าง ๆ ภาวะนี้เรียกว่าการใช้ยาหลายชนิดพร้อมกัน หรือ polypharmacy ซึ่งเพิ่มโอกาสเกิดผลข้างเคียงที่ทับซ้อนกันจนดูคล้ายอาการเครียดหรือกระวนกระวาย เช่น นอนไม่หลับ ใจสั่น หรือหงุดหงิดง่าย บางครั้งยาตัวใหม่ที่เพิ่งเริ่มก็เป็นจุดเปลี่ยนที่ทำให้พฤติกรรมต่างไปจากเดิมโดยที่ครอบครัวไม่ทันเชื่อมโยง

อีกจุดที่ควรระวังคืออาการวิงเวียนหรือหน้ามืดเวลาลุกยืน ซึ่งอาจเป็นความดันตกเมื่อเปลี่ยนท่า หรือ orthostatic hypotension ไม่ใช่ความเครียด แต่บางครั้งอาการวิงเวียนที่เกิดซ้ำ ๆ ก็ทำให้ผู้สูงอายุกลัวการเคลื่อนไหวจนเก็บตัวและดูเหมือนเครียดหรือซึมเศร้าตามมา การตรวจแยกสาเหตุทางกายก่อนจึงสำคัญ ไม่ควรสรุปว่าเป็นเรื่องใจล้วน ๆ โดยไม่ให้แพทย์หรือเภสัชกรทบทวนรายการยาทั้งหมด

ความเครียดชั่วคราวจากเหตุการณ์เฉพาะหน้า เช่น รอผลตรวจสุขภาพหรือมีแขกมาเยี่ยม มักดีขึ้นเองภายในไม่กี่วันเมื่อเหตุการณ์นั้นผ่านไป แต่ความเครียดที่เริ่มกระทบความสามารถทำกิจวัตรประจำวันพื้นฐาน หรือ ADL เช่น อาบน้ำ แต่งตัว หรือกินอาหารเอง และกิจวัตรที่ซับซ้อนขึ้นหรือ IADL เช่น จัดยาเอง จ่ายบิล หรือออกไปทำธุระตามปกติ ถือเป็นสัญญาณว่าความเครียดเริ่มลุกลามเกินระดับที่รอดูได้แล้ว

ต้องแยกให้ชัดจากภาวะสับสนเฉียบพลัน หรือ delirium ซึ่งเกิดเร็วภายในไม่กี่ชั่วโมงถึงไม่กี่วัน มีอาการเปลี่ยนไปมาในแต่ละช่วงของวัน และมักมีสาเหตุทางกาย เช่น การติดเชื้อหรือขาดน้ำ ไม่ใช่ผลจากความเครียดตามปกติ หากพบลักษณะนี้ต้องรีบพาไปพบแพทย์ ไม่ใช่รอสังเกตตามเช็กลิสต์ความเครียดทั่วไป