เครื่องที่เรียกว่า ionizer ปล่อยประจุไฟฟ้าออกไปในอากาศเพื่อให้ฝุ่นจับตัวหนักและตกลงบนพื้นหรือผนัง ส่วนโอโซนคือก๊าซที่เกิดขึ้นเมื่อมีการจุดประกายไฟฟ้าแรงสูงในอากาศ เครื่องเก่าและเครื่องราคาถูกมักสร้างโอโซนเป็นผลพลอยได้ บางรุ่นตั้งใจให้สร้างเพื่อ 'ฆ่าเชื้อกำจัดกลิ่น' โดยเรียกว่าโหมดโอโซนหรือ O3

สิ่งที่ผู้ซื้อเข้าใจผิดบ่อยคือคิดว่าเครื่องที่ให้ความรู้สึกอากาศ 'สดชื่น' ทำงานดีกว่า ทั้งที่กลิ่นสดชื่นนั้นอาจเป็นโอโซน ซึ่งการระคายต่อทางเดินหายใจอาจไม่รู้สึกทันทีในผู้สูงอายุที่รับกลิ่นได้น้อยลง ผู้ดูแลจึงไม่ควรใช้กลิ่นหรือความรู้สึกของตัวเองเป็นตัวตัดสิน

แนวทางของ WHO เรื่องคุณภาพอากาศระบุว่าโอโซนระดับพื้นดินเป็นมลพิษที่เกี่ยวข้องกับปัญหาระบบหายใจ ผู้ผลิตเครื่องฟอกอากาศที่ปล่อยโอโซนจึงไม่ควรถูกมองว่าเป็นการแก้ปัญหามลพิษในบ้าน แต่เป็นการเพิ่มมลพิษอีกชนิดเข้าไปในห้อง

ปอดของผู้สูงอายุมีความยืดหยุ่นลดลงและสำรองลดลง คนที่เป็นโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง หอบหืด หรือหัวใจล้มเหลวมีทางเดินหายใจที่ไวต่อสารระคายอยู่แล้ว ก๊าซที่ระคายเพียงเล็กน้อยก็อาจทำให้ไอมากขึ้น เสมหะเหนียว หรือเหนื่อยง่ายขึ้นภายในไม่กี่ชั่วโมง อาการเหล่านี้มักถูกมองเป็นโรคเดิมกำเริบ จึงไม่ถูกโยงกับเครื่องฟอกอากาศ

อีกจุดหนึ่งคือผู้สูงอายุใช้เวลาในห้องเดียวนาน โดยเฉพาะห้องนอนที่ปิดมิดชิดและเปิดแอร์ ถ้าเครื่องในห้องนั้นปล่อยโอโซนออกมาตลอดคืน ปริมาณจะสะสมต่างจากห้องโล่งที่เปิดประตูหน้าต่างบ่อย ผู้ที่นอนติดเตียงยิ่งหนีออกจากห้องไม่ได้ ผู้ดูแลจึงเป็นคนที่ต้องคิดแทน

ผู้สูงอายุที่อยู่ในภาวะเปราะบางจะมีแรงสำรองน้อย เหนื่อยเพียงเล็กน้อยก็กระทบกิจวัตรประจำวัน เช่น ลุกเดินไปห้องน้ำหรือกินข้าวให้หมดจาน อย่าลืมว่าโรคติดเชื้อในวัยนี้มักมีอาการแสดงไม่ตรงแบบ ไอและเหนื่อยที่เกิดขึ้นใหม่อาจเป็นปอดอักเสบ จึงอย่าสรุปเองว่าเกิดจากเครื่องฟอกอากาศ ให้ปิดโหมดที่สงสัยและพบแพทย์ถ้าอาการไม่ดีขึ้น

เริ่มจากชื่อฟังก์ชันบนกล่องและคู่มือ คำที่บอกว่าเครื่องมีส่วนที่ปล่อยสารออกมาในห้อง ได้แก่ ionizer, ion, negative ion, plasma, bipolar, ozone, O3, photocatalytic, active oxygen และ sterilization mode ส่วนเครื่องที่กรองด้วยไส้กรองอย่างเดียวมักเขียนว่า HEPA filter, carbon filter และ pre-filter โดยไม่มีฟังก์ชันปล่อยสาร

ผู้ซื้อชาวไทยยังหาข้อมูลใบรับรองได้ยาก มาตรฐานที่ผู้ผลิตบางรายอ้างถึงคือการรับรองจากรัฐแคลิฟอร์เนียในสหรัฐฯ (CARB) ที่จำกัดโอโซนที่เครื่องฟอกอากาศปล่อยออกมา ถ้าฉลากอ้างถึงมาตรฐานนี้ให้ตรวจชื่อรุ่นกับเว็บไซต์ผู้ผลิตว่ากล่าวถึงจริง เพราะคำโฆษณาลอย ๆ ว่า 'ปลอดภัยไม่มีโอโซน' ไม่ได้บอกว่าตรวจโดยใคร

บางรุ่นแยกเป็นสองส่วน ส่วนกรองทำงานตลอดเวลาและส่วนไอออนเปิดปิดได้ วิธีที่ปลอดภัยกับผู้สูงอายุคือปิดส่วนไอออนถาวร และบันทึกวิธีปิดไว้ที่ข้างเครื่อง เพราะเมื่อไฟดับหรือถอดปลั๊ก บางรุ่นกลับไปเปิดโหมดเริ่มต้น

ครอบครัวหนึ่งอาจซื้อเครื่องรุ่นกลางที่เปิดโหมดอัตโนมัติ เครื่องวัดฝุ่นแล้วสั่งให้ไอออนทำงานเมื่อกลิ่นหรือฝุ่นเพิ่ม ผู้สูงอายุที่ชอบเปิดเครื่องไว้ข้างเตียงตลอดคืนกลายเป็นคนอยู่ใกล้เครื่องที่สุด การย้ายเครื่องไปไว้ห่างเตียงอย่างน้อยสองสามเมตรและปิดโหมดไอออนเป็นสองสิ่งที่ทำได้ทันที

อีกความผิดพลาดคือเปิดเครื่องโอโซนฆ่าเชื้อในห้องนอนก่อนผู้สูงอายุเข้านอน ผู้ผลิตเครื่องโอโซนเองระบุให้ไม่มีคนหรือสัตว์เลี้ยงในห้องตอนเปิดเครื่อง และระบายอากาศก่อนกลับเข้าห้อง ถ้าใช้ก็ต้องทำตามนั้นอย่างเคร่งครัด แต่สำหรับห้องที่ผู้สูงอายุอยู่ประจำ ไม่แนะนำเลย

บางบ้านคิดว่าเครื่องฟอกอากาศแก้กลิ่นปัสสาวะในห้องผู้ป่วยติดเตียงได้ กลิ่นเหล่านี้ต้องแก้ที่ต้นเหตุ เช่น ผ้าอ้อม ที่นอน และห้องน้ำ การใช้ไส้กรองคาร์บอนช่วยได้บางส่วนโดยไม่ต้องปล่อยสารใด ๆ