ครอบครัวจำนวนมากสรุปเร็วเกินไปว่าเครื่องเดิม 'เก่า' หรือ 'ล้าสมัย' จึงต้องเปลี่ยน ทั้งที่สาเหตุจริงอาจเป็นการเปลี่ยนแปลงของร่างกายที่ค่อยเป็นค่อยไป เช่น สายตาหรือการได้ยินที่ลดลงตามวัย หรือกำลังมือที่อ่อนลงจนกดปุ่มเดิมไม่ถนัดเหมือนก่อน

การแยกสาเหตุให้ถูกมีผลต่อการเลือกเครื่องใหม่มาก ถ้าปัญหาคือสายตา การเปลี่ยนไปเครื่องรุ่นใหม่ที่หน้าจอเล็กเท่าเดิมก็ไม่ช่วยอะไร แต่ถ้าปัญหาคือความจำสับสนกับการอัปเดตซอฟต์แวร์บ่อยเกินไป เครื่องรุ่นใหม่ที่มีเมนูซับซ้อนกว่าเดิมอาจยิ่งแย่ลง

วิธีตรวจสอบง่าย ๆ คือสังเกตร่วมกับผู้สูงอายุว่าขั้นตอนไหนที่ทำไม่ได้ในสัปดาห์ที่ผ่านมา เป็นขั้นตอนที่เคยทำได้มาก่อนหรือไม่ ถ้าเคยทำได้แล้วเพิ่งทำไม่ได้เร็ว ๆ นี้ อาจเป็นสัญญาณที่ต้องสังเกตเรื่องสุขภาพมากกว่าปัญหาตัวเครื่อง

ทางเลือกแรกคือเครื่องปุ่มกดขนาดใหญ่ที่ออกแบบมาสำหรับผู้สูงอายุโดยเฉพาะ ข้อดีคือเรียนรู้เร็ว ปุ่มใหญ่ชัด เหมาะกับคนที่กำลังมือลดลงมากหรือมีปัญหาความจำร่วมด้วย ข้อเสียคือทำได้แค่โทรและรับสาย ไม่รองรับวิดีโอคอลหรือแอปที่ครอบครัวอาจอยากใช้สื่อสารด้วยในอนาคต

ทางเลือกที่สองคือสมาร์ตโฟนที่เปิดโหมดหน้าจอง่าย ลดเมนูให้เหลือไอคอนใหญ่ไม่กี่อัน ข้อดีคือยังใช้ LINE วิดีโอคอลกับหลานได้ ข้อเสียคือต้องมีคนคอยช่วยตั้งค่าและแก้ปัญหาเทคนิคเป็นระยะ เพราะระบบปฏิบัติการยังซับซ้อนกว่าเครื่องปุ่มกด

ทางเลือกที่สามคือสมาร์ตโฟนทั่วไปที่ปรับตั้งค่าการเข้าถึงให้เหมาะสม เช่น ขยายตัวอักษร เพิ่มความคมชัด และตั้งปุ่มลัด เหมาะกับผู้สูงอายุที่เคยใช้สมาร์ตโฟนมาก่อนและยังอยากใช้ฟีเจอร์ครบ แต่ไม่เหมาะกับคนที่เพิ่งเริ่มใช้เทคโนโลยีเป็นครั้งแรก

การใช้โทรศัพท์อยู่ในกลุ่มความสามารถที่เรียกว่า IADL คือกิจวัตรที่ซับซ้อนกว่าการดูแลตัวเองพื้นฐาน ต้องอาศัยความจำ การตัดสินใจ และการวางแผนร่วมกัน ต่างจาก ADL ซึ่งเป็นกิจวัตรพื้นฐานอย่างกินข้าวหรือแต่งตัว การที่ผู้สูงอายุเริ่มใช้โทรศัพท์ไม่ได้จึงอาจเป็นสัญญาณแรกของการเปลี่ยนแปลงความสามารถโดยรวม ก่อนที่ ADL จะได้รับผลกระทบ

ไม่ได้หมายความว่าทุกคนที่ใช้โทรศัพท์ยากขึ้นกำลังมีปัญหาความจำ ส่วนใหญ่เป็นเพียงความไม่คุ้นเคยกับเทคโนโลยีที่เปลี่ยนเร็ว แต่ถ้าความยากลำบากนี้เกิดขึ้นพร้อมกับการลืมเรื่องอื่นที่ไม่เกี่ยวกับเทคโนโลยี เช่น ลืมนัดหมายที่เพิ่งบอกไปหรือถามคำถามเดิมซ้ำในเวลาสั้น ควรมองภาพรวมมากกว่าแค่เรื่องโทรศัพท์