ในปากมีเชื้อแบคทีเรียอยู่แล้ว เมื่อไม่ได้แปรงฟัน คราบจุลินทรีย์สะสมมากขึ้น ผู้ป่วยติดเตียงที่กลืนน้ำลายไม่สมบูรณ์อาจสำลักน้ำลายที่มีเชื้อลงหลอดลมโดยไม่ไอให้เห็น เรียกว่าสำลักเงียบ ซึ่งเป็นสาเหตุของปอดอักเสบที่พบได้ในผู้สูงอายุ

การทำความสะอาดช่องปากตามแนวทางของกรมอนามัยและข้อมูลของ National Institute on Aging จึงเกี่ยวกับสุขภาพทั่วไปด้วย ไม่ได้จบแค่กลิ่นปากหรือฟันผุ ผู้ป่วยที่ใช้ยาหลายชนิดมักปากแห้ง ทำให้คราบสะสมเร็วขึ้นอีก

แปรงไฟฟ้าช่วยให้ผู้ดูแลที่มือล้าหรือไม่ชำนาญแปรงได้ทั่วขึ้น และหัวแปรงขนาดเล็กเข้าไปด้านในปากได้ง่าย ข้อเสียคือสั่นสะเทือนที่ผู้ป่วยไวต่อความรู้สึกอาจไม่ชอบ เสียงอาจทำให้ผู้ป่วยสมองเสื่อมตกใจ และสร้างฟองไวกว่าถ้าใช้ยาสีฟันมาก

แปรงมืออ่อนนุ่มยังเป็นตัวเลือกที่ดีเมื่อผู้ป่วยต่อต้านเสียงสั่น หรือเมื่อเหงือกเปราะ ไม่ใช่ว่าแปรงไฟฟ้าดีกว่าเสมอ คำถามจริงคือผู้ป่วยรายนี้ทนได้หรือไม่ และผู้ดูแลควบคุมน้ำลายและฟองได้หรือไม่

ยกหัวเตียงสูงกึ่งนั่งให้มากที่สุดเท่าที่ผู้ป่วยทนได้ ศีรษะตั้งตรงหรือก้มเล็กน้อย ไม่เงยหน้า เพราะการเงยทำให้น้ำลายไหลลงคอได้ง่าย ถ้าผู้ป่วยนั่งไม่ได้ ให้ตะแคงศีรษะไปด้านข้างเล็กน้อยเพื่อให้น้ำลายไหลออกทางมุมปาก ไม่ไหลเข้าคอ

วางผ้าซับหรือผ้าขนหนูผืนเล็กใต้คางไว้ ผู้ดูแลยืนหรือนั่งด้านข้างระดับเดียวกับผู้ป่วยเพื่อควบคุมท่าได้ และไม่ต้องก้มทับหน้าผู้ป่วยซึ่งทำให้ตกใจ

ใช้ยาสีฟันปริมาณน้อยมาก เพียงแต้มบาง ๆ ที่ขนแปรง และเลือกชนิดที่ฟองน้อย เพราะฟองคือสิ่งที่ผู้ป่วยกลืนหรือสำลักได้ง่ายที่สุด ผู้ป่วยที่บ้วนไม่ได้ไม่ควรให้กลืนยาสีฟัน ถ้าไม่แน่ใจเรื่องชนิดและปริมาณที่เหมาะกับผู้ป่วยรายนี้ ให้ถามทันตบุคลากร

ในบางกรณีที่ผู้ป่วยสำลักมากจนไม่ควรใช้ยาสีฟันเลย พยาบาลอาจแนะนำให้แปรงด้วยแปรงที่ชุบน้ำสะอาดเล็กน้อยแล้วเช็ดตาม เป็นสิ่งที่ต้องให้ผู้เชี่ยวชาญตัดสินรายบุคคล

ผู้สูงอายุที่สมองเสื่อมหรือมีภาวะสับสนเฉียบพลันช่วงที่ป่วยมักไม่เข้าใจว่าทำไมมีคนเอาของเข้าปาก บางคนกัดแปรง บางคนปัดมือ การฝืนจับหน้าหรือง้างปากเสี่ยงทำให้ฟันหรือเหงือกบาดเจ็บ และเสี่ยงสำลักเพราะผู้ป่วยตกใจแล้วสูดลมหายใจแรง

วิธีที่ได้ผลกว่าคือลดความตื่นเต้น ทำเวลาเดียวกันทุกวัน พูดสั้น ๆ ด้วยเสียงเรียบ ให้ผู้ป่วยจับแปรงด้วยตัวเองสักครู่แล้วผู้ดูแลช่วยประคองมือ เริ่มจากการเช็ดฟันด้วยผ้านุ่มก่อนค่อยเปลี่ยนเป็นแปรง และแบ่งเป็นหลายรอบสั้น ๆ ในวันแทนการทำทั้งปากรอบเดียว

ถ้าผู้ป่วยต่อต้านรุนแรงทุกครั้ง ให้บอกพยาบาลหรือแพทย์ เพราะอาจมีอาการปวดฟัน เหงือกอักเสบ หรือแผลในปากที่ผู้ป่วยบอกไม่ได้ การแปรงจึงทำให้เจ็บ ซึ่งแก้ได้เมื่อรักษาต้นเหตุ ผู้ที่ต้องพึ่งผู้อื่นในกิจวัตรประจำวันเกือบทั้งหมดมักแสดงความเจ็บด้วยพฤติกรรม ไม่ใช่ด้วยคำพูด