สมองเสื่อมทำให้ผู้ป่วยตีความสิ่งเร้าไม่เหมือนเดิม เสียงหึ่งที่ใกล้หูผ่านกะโหลกศีรษะดังกว่าที่ผู้ดูแลได้ยิน แรงสั่นที่ฟันและเหงือกอาจรู้สึกเหมือนเจ็บหรือถูกเจาะ ผู้ป่วยที่ลืมว่าแปรงฟันคืออะไรจะมองว่าเป็นสิ่งแปลกปลอมที่ถูกยัดเข้าปาก

ผู้ดูแลจะเห็นสัญญาณก่อนที่ผู้ป่วยพูดได้ เช่น หันหน้าหนี ปิดปากแน่น จับข้อมือผู้ดูแล เสียงหายใจเร็วขึ้น หรือร้องเรียกชื่อคนในครอบครัว สัญญาณเหล่านี้บอกว่ากลัวหรือเจ็บ ไม่ใช่ดื้อ

Alzheimer's Society และ NIA ระบุว่าสุขภาพช่องปากของผู้ป่วยสมองเสื่อมเปลี่ยนแย่ลงได้เร็วถ้าไม่มีใครช่วยดูแล ดังนั้นเป้าหมายแรกคือทำให้แปรงฟันได้ทุกวัน ไม่ใช่ใช้แปรงชนิดไหนก็ได้ ผู้ป่วยที่ยอมรับแปรงธรรมดาอยู่แล้วและฟันสะอาด ไม่จำเป็นต้องเปลี่ยน

แปรงไฟฟ้ามีข้อดีเมื่อผู้ป่วยมือสั่นหรือเมื่อผู้ดูแลต้องแปรงให้ เพราะหัวแปรงขยับเองทำให้ผู้ดูแลลดแรงถู ข้อเสียคือเสียงและแรงสั่น ดังนั้นถ้าลองแล้วผู้ป่วยกลัว ให้ถือว่าแปรงธรรมดาเป็นคำตอบที่ถูก

ขั้นแรกให้ผู้ป่วยจับแปรงที่ปิดเครื่องไว้ในมือ ดมกลิ่นยาสีฟันบนขนแปรงและเห็นผู้ดูแลทำให้ดู ขั้นที่สองเปิดเครื่องห่างจากหน้า ให้ผู้ป่วยได้ยินเสียง และวางแปรงที่หมุนไว้บนหลังมือเพื่อรู้สึกสั่นเบา ๆ ขั้นที่สามแตะขนแปรงที่หมุนที่ฟันซี่หน้าแค่สองสามวินาที แล้วหยุด ชมด้วยน้ำเสียงอ่อนโยน

ไม่ต้องเร่งให้จบเป็นขั้นเดียวในวันเดียว บางบ้านใช้เวลาหนึ่งถึงสองสัปดาห์ในการเปลี่ยนจากปิดเครื่องไปจนแปรงได้ทั้งปาก ถ้าผู้ป่วยเริ่มร้อนรนให้ถอยหนึ่งขั้นและวันถัดไปค่อยลองใหม่

ดูที่ระดับเสียงที่ผู้ผลิตระบุและโหมดความแรงต่ำ แปรงบางรุ่นมีโหมดสำหรับเหงือกบอบบางที่เบากว่า หัวแปรงขนนุ่มและหัวเล็กช่วยให้เข้าซอกฟันง่ายและกระทบน้อย ด้ามที่จับถนัดและไม่ลื่นเมื่อมือเปียกช่วยให้ผู้ป่วยหรือผู้ดูแลควบคุมได้

ตัวเลขเสียงในกล่องมักวัดจากระยะห่างและไม่ได้บอกว่าผู้ป่วยแต่ละคนรู้สึกอย่างไร ครอบครัวควรให้ผู้ป่วยทดลองฟังเสียงก่อนซื้อถ้าทำได้ หรือเก็บใบเสร็จไว้เพื่อคืนถ้าผู้ป่วยกลัวมาก

เลือกช่วงที่ผู้ป่วยสงบที่สุดของวัน ซึ่งอาจเป็นหลังมื้อเช้าสำหรับบางคน และหลีกเลี่ยงช่วงพลบค่ำที่อาการสับสนมักแย่ลง พูดทีละประโยคสั้น ๆ อย่าอธิบายยาว ยืนหรือนั่งข้างผู้ป่วยแทนการยืนเหนือหัว เพราะท่าทางเหนือศีรษะทำให้รู้สึกถูกคุกคาม

บางบ้านเปิดเพลงเก่าที่ผู้ป่วยคุ้นหรือให้ผู้ป่วยถือแปรงธรรมดาอีกด้ามไว้ในมือขณะที่ผู้ดูแลแปรงให้ด้วยแปรงไฟฟ้า การให้มือผู้ป่วยมีสิ่งทำช่วยลดความพยายามผลักผู้ดูแล

ก่อนสรุปว่าผู้ป่วยกลัวแปรง ให้ดูในปากก่อน ฟันปลอมที่หลวมกัดเหงือก แผลร้อนในตรงมุมปาก คราบขาวของเชื้อราที่ลิ้น หรือฟันผุที่เป็นรูลึก ล้วนทำให้การแปรงเจ็บ ผู้ป่วยที่ใช้ยาหลายชนิดมักปากแห้ง เหงือกจึงระคายง่ายเมื่อโดนแรงสั่น

ถ้าเห็นสิ่งผิดปกติเหล่านี้ ให้ปรึกษาทันตแพทย์ก่อนเปลี่ยนแปรงใหม่ การเปลี่ยนแปรงโดยไม่รักษาต้นเหตุทำให้ซื้อซ้ำและผู้ป่วยเครียดซ้ำ ผู้ดูแลที่ถอดฟันปลอมออกทุกคืนและล้างให้สะอาดก็ช่วยลดการระคายได้อีกทาง

ถ้าผู้ป่วยที่เคยแปรงฟันได้ดีเริ่มปฏิเสธรุนแรงภายในไม่กี่วัน ควรสงสัยภาวะสับสนเฉียบพลัน (delirium) จากการติดเชื้อ ปวดฟัน ท้องผูก หรือยาตัวใหม่ ปัญหานี้แก้ด้วยแปรงชนิดใหม่ไม่ได้ ให้พบแพทย์เพื่อหาสาเหตุ แล้วรอให้อาการสงบจึงค่อยกลับมาฝึกใหม่