ความดันโลหิตไม่ใช่ตัวเลขคงที่ มันขึ้นลงตลอดวันตามกิจกรรม อารมณ์ การนอน และอาหาร ค่าเดียวที่วัดในสองสถานที่จึงไม่มีทางเท่ากันพอดี แม้ใช้เครื่องเดียวกัน ความต่างเล็กน้อยจึงไม่ใช่ปัญหา

ความต่างที่ชัดเจนและเกิดซ้ำ ๆ ต้องหาสาเหตุ ซึ่งแบ่งได้เป็นสามกลุ่ม คือ ตัวบุคคลและสถานการณ์ วิธีวัด และตัวเครื่อง การแยกสามกลุ่มนี้ออกจากกันคือหัวใจของการแก้ปัญหา ไม่ใช่สรุปทันทีว่าเครื่องมือผิด

ผู้สูงอายุหลายคนความดันสูงขึ้นเฉพาะเวลาเจอแพทย์หรือพยาบาล เรียกว่า white-coat effect เกิดจากความตื่นเต้น การรีบเดินเข้าห้องตรวจ หรือยังไม่ได้นั่งพัก ในทางกลับกัน บางคนความดันที่คลินิกปกติแต่ที่บ้านสูง เรียกว่า masked hypertension ซึ่งตรวจพบได้ยากถ้าไม่วัดที่บ้าน WHO และ CDC ระบุว่าการวัดที่บ้านช่วยให้เห็นภาพความดันในชีวิตประจำวันดีขึ้น

ดังนั้นความต่างทั้งสองทางมีความหมายทางคลินิก ทั้งหมดนี้แพทย์เป็นผู้ประเมิน ไม่ใช่ครอบครัววินิจฉัยเอง สิ่งที่ครอบครัวทำได้คือบันทึกให้ครบ เพื่อให้แพทย์เห็นรูปแบบ

ท่านั่งผิดเป็นสาเหตุที่พบบ่อยมาก เช่น เท้าไม่แตะพื้น ไขว่ห้าง หลังไม่พิงเก้าอี้ แขนห้อยต่ำกว่าระดับหัวใจ หรือพูดคุยขณะวัด ทุกข้อทำให้ค่าสูงขึ้นได้ ควรนั่งพักอย่างน้อยไม่กี่นาที เท้าวางพื้น หลังพิง แขนวางบนโต๊ะให้ผ้าพันแขนอยู่ระดับหัวใจ

ผ้าพันแขนขนาดไม่พอดีเป็นเหตุสำคัญอีกข้อ แขนใหญ่แต่ผ้าพันเล็กทำให้ค่าสูงเกินจริง การเลือกขนาดผ้าพันตามเส้นรอบวงแขนเป็นเรื่องที่ควรตรวจก่อนสงสัยเครื่อง นอกจากนี้ยังมีเรื่องการวัดทับเสื้อหนา การพันหลวมเกิน หรือวัดทันทีหลังกินกาแฟ สูบบุหรี่ ออกกำลัง หรือปวดปัสสาวะ

ผู้สูงอายุบางคนมีหลอดเลือดแข็ง ทำให้เครื่องอัตโนมัติอ่านผิดได้มากขึ้น และผู้ที่ชีพจรเต้นไม่สม่ำเสมอ เช่น หัวใจเต้นผิดจังหวะ อาจทำให้เครื่องบางรุ่นแสดงข้อผิดพลาดหรืออ่านไม่นิ่ง ควรแจ้งแพทย์ถ้าเครื่องเตือนเรื่องจังหวะชีพจรบ่อย

เครื่องวัดข้อมือไวต่อตำแหน่งแขนมากกว่า ถ้าข้อมือไม่อยู่ระดับหัวใจ ค่าจะเพี้ยนชัด จึงมักแนะนำเครื่องต้นแขนเป็นตัวเลือกแรกสำหรับผู้สูงอายุหลายคน เว้นแต่แขนใหญ่มากหรือเจ็บจนพันไม่ได้ ซึ่งแพทย์ควรเป็นคนแนะนำ

ถ้าท่านใช้ข้อมือและค่าต่างจากโรงพยาบาลมาก ให้ลองวัดซ้ำโดยยกข้อมือให้อยู่ระดับหัวใจอย่างถูกต้องก่อน แล้วค่อยสรุปว่าเครื่องมีปัญหา

เครื่องอาจคลาดเคลื่อนเมื่อใช้มานาน ตกกระแทก ถ่านอ่อน ท่อลมแตกรั่ว หรือผ้าพันแขนเสื่อมสภาพ เครื่องบางรุ่นมีคำแนะนำจากผู้ผลิตเรื่องอายุการใช้งานหรือระยะการตรวจเทียบ ควรอ่านคู่มือรุ่นของท่าน ไม่ควรเดา

สัญญาณที่ควรสงสัยคือ ค่าต่างจากเครื่องของพยาบาลเมื่อวัดคู่กันอย่างถูกวิธีหลายครั้ง ค่าแกว่งมากเกินไปในการวัดสองครั้งติดกัน หรือเครื่องเปลี่ยนค่าทันทีหลังเปลี่ยนถ่าน ซึ่งอาจเป็นที่ถ่านหรือผ้าพันแขน

ไม่ควรเปิดซ่อมเองหรือตั้งค่าเอง ให้สอบถามศูนย์บริการของผู้ผลิตหรือสถานพยาบาลที่ตรวจเทียบเครื่อง และเมื่อเครื่องมีปัญหาหลายข้อ การเปลี่ยนเครื่องใหม่ที่เหมาะกับขนาดแขนมักคุ้มกว่า

ผู้สูงอายุที่ภาวะเปราะบาง หรือใช้ยาหลายตัว อาจมีความดันตกเมื่อเปลี่ยนท่า คือค่านั่งปกติแต่ลุกยืนแล้วหน้ามืด การวัดเฉพาะท่านั่งจึงอาจพลาดปัญหานี้ ถ้าท่านเวียนศีรษะเวลาลุกยืนหรือเกือบล้มในกิจวัตรประจำวัน ให้บอกแพทย์ทันที แพทย์อาจขอให้วัดท่านั่งและท่ายืนในคลินิก ซึ่งเครื่องที่บ้านกับเครื่องคลินิกเทียบกันไม่ได้ในจุดนี้

อย่าใช้เครื่องที่บ้านลองวัดตอนกำลังเวียนศีรษะแล้วรอผลก่อนนั่งลง ให้นั่งหรือนอนลงก่อนเสมอ แล้วค่อยวัดเมื่อปลอดภัย

แจ้งล่วงหน้าที่จุดคัดกรองว่าจะขอเทียบเครื่อง เตรียมถ่านใหม่และนำผ้าพันแขนที่ใช้จริงไปด้วย นั่งพักให้เรียบร้อยตามขั้นตอนของคลินิก ให้พยาบาลวัดด้วยเครื่องของคลินิกที่แขนข้างหนึ่ง แล้ววัดด้วยเครื่องของท่านที่แขนข้างเดียวกัน ห่างกันตามที่พยาบาลแนะนำ ทำซ้ำสองถึงสามรอบ

ขอให้พยาบาลหรือแพทย์บอกว่าความต่างเท่าใดยอมรับได้สำหรับท่าน เพราะเกณฑ์ขึ้นกับรุ่นและสถานการณ์ แล้วจดไว้ในสมุดความดัน