สูงวัยไทย

ความดันตกในผู้สูงอายุ วัดนอนกับยืนที่บ้านอย่างไรให้แพทย์เอาไปใช้ได้

เวียนหัวหรือวูบตอนลุกยืน ใช้เครื่องวัดความดันที่บ้านบันทึกค่านอนกับยืนเป็นขั้นตอน ระวังตัวล้ม และรู้ว่ารูปแบบไหนควรเล่าให้แพทย์ฟัง

12 นาทีในการอ่าน

เผยแพร่เมื่อ 7 พฤศจิกายน 2026

Healthcare professional checks senior's blood pressure at clinic for health assessment.

รูปภาพโดย Vitaly Gariev / Pexels

ข้อจำกัดความรับผิดชอบทางการแพทย์

เนื้อหานี้จัดทำขึ้นเพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ไม่สามารถใช้วินิจฉัย รักษา หรือป้องกันโรคได้ หากมีอาการผิดปกติหรือมีความเสี่ยง ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

คำตอบสั้น ๆ

  • ถ้าผู้สูงอายุเวียนหัว ตาพร่า หรือวูบตอนลุกจากนอนหรือนั่งเป็นยืน ความดันตกในผู้สูงอายุเป็นเหตุหนึ่งที่แพทย์จะสงสัย และครอบครัวช่วยได้ด้วยการวัดความดันที่บ้านสองท่า คือนอนหรือนั่งพักก่อน แล้ววัดซ้ำตอนยืน แล้วจดค่ากับอาการไว้ให้แพทย์ดู
  • การวัดนี้ให้ข้อมูลประกอบการตัดสินใจของแพทย์ ไม่ได้บอกว่าเป็นโรคอะไร และไม่ใช่เหตุผลให้ปรับหรือหยุดยาเอง ตัวเลขเกณฑ์ที่ใช้วินิจฉัยเป็นเรื่องของแพทย์
  • สิ่งที่ต้องทำก่อนวัดทุกครั้งคือความปลอดภัย ให้มีคนยืนอยู่ข้างผู้สูงอายุและมีที่เกาะ เพราะการวัดตอนยืนอาจทำให้วูบได้จริง

เหมาะกับใคร

  • เหมาะกับครอบครัวที่ผู้สูงอายุมีเครื่องวัดความดันที่บ้านอยู่แล้ว และสังเกตว่าเวียนหัวหรือวูบตอนเปลี่ยนท่า ต้องการรู้ว่าจะวัดอย่างไรและจดอะไรไปให้แพทย์
  • ไม่เหมาะกับคนที่วูบหมดสติไปแล้ว เจ็บแน่นหน้าอก หรืออ่อนแรงครึ่งซีกกะทันหัน กรณีนั้นไม่ใช่เวลาวัดความดัน ต้องโทร 1669 ก่อน และไม่เหมาะกับผู้ที่ยืนเองไม่ได้ ถ้าไม่มีนักกายภาพบำบัดหรือพยาบาลสอนวิธีวัดท่านั่งแทน

สิ่งที่ควรรู้

ความดันตกตอนลุกยืนเกิดจากอะไร

ตอนเรายืน เลือดส่วนหนึ่งจะไหลลงขา ร่างกายปกติจะปรับให้หลอดเลือดหดตัวและหัวใจเต้นเร็วขึ้นเล็กน้อยเพื่อให้เลือดขึ้นสมองพอ ในผู้สูงอายุ ระบบปรับนี้ตอบสนองช้าลงได้ จึงมีช่วงสั้น ๆ ที่เลือดไปเลี้ยงสมองไม่พอ คนจะรู้สึกหน้ามืด ตาพร่า หรือวูบ

สาเหตุที่แพทย์มักไล่ดูมีหลายอย่าง เช่น ร่างกายขาดน้ำ ยาบางชนิด โรคเบาหวานที่กระทบเส้นประสาท โรคหัวใจ หรือโรคของระบบประสาท ครอบครัวไม่ต้องหาสาเหตุเอง หน้าที่คือเก็บข้อมูลที่ชัดและตรงให้แพทย์วิเคราะห์ต่อ

อาการจะหนักขึ้นในบางสถานการณ์ เช่น ลุกจากเตียงกลางดึกเพื่อเข้าห้องน้ำ ยืนอาบน้ำร้อนนาน ยืนนานในที่ร้อน หรือหลังกินข้าวมื้อใหญ่ ถ้าจดสถานการณ์พวกนี้ไว้ด้วย จะช่วยแพทย์ได้มาก

ก่อนวัดที่บ้าน เตรียมความปลอดภัยและเครื่องให้พร้อม

ให้ผู้ดูแลอยู่ข้างผู้สูงอายุตลอดตอนยืน และจัดที่เกาะ เช่นราวหรือหลังเก้าอี้ที่แน่น ห้ามวัดตอนอยู่คนเดียว ถ้าเริ่มหน้ามืด ให้นั่งหรือนอนทันทีแล้วหยุดวัด การได้ตัวเลขไม่สำคัญเท่าไม่ล้ม

เครื่องวัดแบบต้นแขนมักเชื่อถือได้กว่าแบบข้อมือในการใช้ที่บ้าน ผ้าพันแขนต้องพอดีขนาดต้นแขน ถ้าไม่แน่ใจเรื่องขนาดดูบทความเรื่องเลือกขนาดผ้าพันแขนที่เกี่ยวข้อง ผ้าพันแขนหลวมหรือคับเกินไปทำให้ค่าเพี้ยนไปทั้งสองท่า การเทียบนอนกับยืนจึงเสียความหมาย

ถ้าอยากรู้ว่าเครื่องที่บ้านแม่นแค่ไหน ให้นำเครื่องไปเทียบกับเครื่องที่คลินิกหรือโรงพยาบาลตอนมาตามนัดหนึ่งครั้ง แล้วให้พยาบาลช่วยดูวิธีพันและวิธีนั่ง

วัดนอนกับยืนทีละขั้นให้ได้ข้อมูลที่แพทย์ใช้ได้

ให้ผู้สูงอายุนอนราบหรือนั่งพิงพักก่อนนิ่ง ๆ อย่างน้อยไม่กี่นาที ไม่พูดคุย แล้ววัดและจดค่าที่ได้พร้อมชีพจร จากนั้นช่วยให้ลุกยืนช้า ๆ ยืนนิ่ง แล้ววัดซ้ำหลังยืนแล้วตามช่วงเวลาที่แพทย์หรือพยาบาลแนะนำ แล้วจดอาการระหว่างยืนว่ามีหน้ามืด ตาพร่า หรือไม่

ถ้าไม่แน่ใจว่าควรรอกี่นาทีหลังยืน ให้ถามแพทย์หรือพยาบาลที่ดูแล เพราะเกณฑ์มาตรฐานของแต่ละที่อาจต่างกัน ไม่ควรเดาจากอินเทอร์เน็ตแล้วตีความเอง

ใช้แขนข้างเดียวกันและระดับแขนเดียวกันทุกครั้ง วางแขนระดับหัวใจ ตอนยืนให้ผู้ดูแลช่วยประคองแขนให้อยู่ระดับหัวใจ ถ้าแขนห้อยต่ำกว่า ค่าที่ได้จะสูงกว่าจริง

รูปแบบที่ควรเล่าให้แพทย์ฟัง ไม่ใช่แค่ตัวเลข

แพทย์ต้องการเห็นรูปแบบมากกว่าค่าเดียว เช่น ค่าตอนนอนเทียบกับตอนยืนต่างกันมากไหม ชีพจรเพิ่มขึ้นหรือไม่ อาการเกิดตอนไหนของวัน หลังกินยาเมื่อไหร่ ก่อนหรือหลังกินข้าว ยืนอาบน้ำหรือลุกจากเตียง

ควรจดว่าผู้สูงอายุกินน้ำพอหรือไม่ มีท้องเสียหรืออาเจียนก่อนหน้า หรือเพิ่งเปลี่ยนยาไหม จดชื่อยาทั้งหมดที่กิน รวมยาสมุนไพรและอาหารเสริม แล้วนำกล่องยาไปด้วยตอนพบแพทย์ แต่อย่าปรับหรือเลื่อนยาเองก่อนปรึกษา

เครื่องมือบันทึกความดันบนเว็บไซต์นี้ช่วยเก็บตัวเลขและอาการเป็นตารางพิมพ์ให้แพทย์ได้ ไม่ต้องจำจากความรู้สึก ข้อมูลอยู่ในเครื่องของผู้ใช้เอง

เครื่องวัดความดันทำอะไรไม่ได้ และเมื่อไหร่ไม่ควรเชื่อมัน

เครื่องวัดความดันบอกตัวเลขตอนวัด ไม่ได้บอกสาเหตุ และไม่รับประกันว่าอาการเวียนหัวมาจากความดัน อาการเดียวกันอาจมาจากน้ำตาลต่ำ หัวใจเต้นผิดจังหวะ โลหิตจาง หรือภาวะสับสนเฉียบพลัน (delirium) ที่เกิดจากการติดเชื้อ ต้องให้แพทย์ตรวจ

ถ้าเครื่องแสดงค่าที่ไม่สอดคล้องกับอาการ เช่นคนซีดเหงื่อแตกแต่ค่าดูปกติ หรือค่าผิดปกติมากแต่คนปกติดี ให้วัดซ้ำหลังพักและเปลี่ยนแขน ถ้ายังผิดปกติพอ ๆ กันให้ไปหาแพทย์ ไม่ต้องรอเปรียบเทียบหลายวัน

การตื่นตัวเกินไปก็เป็นปัญหา ผู้สูงอายุบางคนวัดบ่อยทั้งวันจนวิตก ตกลงเวลาวัดกับแพทย์ให้ชัด เช่นเช้าและเย็น หรือเฉพาะวันที่มีอาการ

An elderly couple measuring blood pressure with a sphygmomanometer indoors.

รูปภาพโดย Vlada Karpovich / Pexels

ขั้นตอนที่ควรทำ

เตรียมที่และคนก่อนวัด

เลือกวัดในที่ที่มีเตียงหรือโซฟาใกล้ มีราวหรือเก้าอี้มั่นคงให้เกาะ และมีผู้ดูแลอยู่ข้างตัว

  • ตรวจว่าผ้าพันแขนพอดีและเครื่องมีแบตพอ
  • ให้ผู้สูงอายุปัสสาวะก่อนวัด และไม่วัดหลังออกกำลังหรืออาบน้ำร้อนทันที
  • ผู้ดูแลยืนข้างตัว พร้อมประคองถ้าเซ

วัดท่านอนหรือนั่งพักก่อน

ให้พักนิ่งแล้ววัดหนึ่งครั้ง จดค่าและชีพจร

  • วางแขนระดับหัวใจ ไม่พูดคุยระหว่างวัด
  • จดตัวเลขตัวบน ตัวล่าง และชีพจร
  • ถ้าเวียนหัวตั้งแต่ท่านี้ ให้หยุดและพบแพทย์

ลุกยืนช้า ๆ แล้ววัดซ้ำ

ช่วยให้นั่งก่อนที่ขอบเตียง แล้วค่อยยืน ผู้ดูแลประคองไว้

  • ยืนนิ่ง วางแขนระดับหัวใจโดยมีคนประคอง
  • วัดซ้ำตามช่วงเวลาที่แพทย์หรือพยาบาลบอก
  • ถามอาการระหว่างวัด และให้นั่งทันทีถ้าหน้ามืด

จดและเตรียมไปพบแพทย์

จดทุกครั้งแม้วันที่ไม่มีอาการ เพื่อให้เห็นรูปแบบ

  • วันที่ เวลา ท่า ตัวเลข ชีพจร อาการ
  • ยาที่กินและเวลากิน น้ำที่ดื่มในวันนั้น
  • สถานการณ์ก่อนมีอาการ เช่น ลุกกลางดึกหรือยืนอาบน้ำ

อุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องกับขั้นตอนข้างต้น

รายการนี้รวบรวมจากหมวดสินค้าที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์และไม่ใช่การรับรองคุณภาพสินค้า ควรอ่านเกณฑ์การเลือกในบทความก่อน แล้วค่อยเทียบรุ่นด้วยตัวเอง

ลิงก์สินค้าเป็นลิงก์พาร์ทเนอร์ (affiliate) เราอาจได้รับค่าคอมมิชชันเมื่อคุณซื้อผ่านลิงก์ โดยคุณไม่ต้องจ่ายเพิ่ม และค่าคอมมิชชันไม่มีผลต่อการคัดเลือกหรือลำดับที่แสดง อ่านนโยบายฉบับเต็ม

สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง

  • อย่าวัดตอนยืนโดยไม่มีคนประคองหรือที่เกาะ
  • อย่าปรับ ลด หรือเลิกยาความดันเองจากตัวเลขที่บ้าน
  • อย่าใช้ค่าจากเครื่องข้อมือที่พันผิดตำแหน่งมาเทียบนอนกับยืน
  • อย่าตีความตัวเลขเองว่าเป็นโรคใด ให้แพทย์เป็นผู้ประเมิน
  • อย่าลุกจากเตียงเร็ว ๆ กลางดึกโดยไม่นั่งพักที่ขอบเตียงก่อน

เมื่อใดควรขอความช่วยเหลือ

  • โทร 1669 ทันที ถ้าวูบหมดสติ เจ็บแน่นหน้าอก หอบ หายใจลำบาก พูดไม่ชัด ปากเบี้ยว หรืออ่อนแรงครึ่งซีก หรือล้มแล้วศีรษะกระแทกร่วมกับซึมหรือสับสน
  • พบแพทย์ภายในวันเดียวกัน ถ้าเวียนหัวหน้ามืดซ้ำหลายครั้งในวัน หรือมีอาการเพิ่มหลังเริ่มยาใหม่
  • นัดพบแพทย์ภายในสัปดาห์นี้ ถ้ามีเวียนหัวตอนลุกยืนเป็นประจำ แม้ไม่เคยล้ม เพราะการล้มครั้งแรกอาจรุนแรง
  • จดและสังเกตต่อ ถ้าเวียนหัวเล็กน้อยครั้งเดียวหลังนอนนาน หายเองเมื่อนั่งพัก และไม่มีอาการอื่น
  • ผู้ดูแลที่ต้องคอยประคองทุกครั้งอาจเหนื่อยและเจ็บหลัง ควรหาญาติสลับและปรึกษานักกายภาพบำบัดเรื่องท่าประคอง

เช็กลิสต์สรุป

  • มีผู้ดูแลอยู่ข้างตัวตอนวัดยืน
  • มีที่เกาะหรือเก้าอี้มั่นคงใกล้ตัว
  • ผ้าพันแขนพอดีและเครื่องใช้งานได้
  • พักนิ่งก่อนวัดท่านอนหรือนั่ง
  • ถามแพทย์ว่าควรรอกี่นาทีหลังยืน
  • จดค่า ชีพจร อาการ และสถานการณ์ทุกครั้ง
  • ไม่ปรับยาเองจากตัวเลขที่บ้าน
  • นำเครื่องและบันทึกไปให้แพทย์ดูตอนพบ

คำถามที่พบบ่อย

ความดันตกตอนลุกยืนกับความดันต่ำทั่วไปต่างกันอย่างไร

ความดันตกตอนลุกยืนคือค่าลดลงเมื่อเปลี่ยนจากนอนหรือนั่งเป็นยืน และมีอาการหน้ามืดตามมา ส่วนความดันต่ำทั่วไปคือค่าต่ำตลอดแม้พัก ทั้งสองอย่างต้องให้แพทย์ประเมินสาเหตุ เกณฑ์ที่ใช้วินิจฉัยเป็นของแพทย์ ครอบครัวไม่ต้องตัดสินเอง

ควรวัดความดันที่บ้านวันละกี่ครั้งถ้าเวียนหัว

ให้ถามแพทย์หรือพยาบาลที่ดูแลว่าควรวัดกี่ครั้งและเวลาไหน เพราะแต่ละคนต่างกันตามโรคและยา ถ้ามีอาการเวียนหัวให้วัดและจดทั้งท่านอนกับท่ายืนในช่วงที่แพทย์แนะนำ ไม่ต้องวัดถี่ทั้งวัน เพราะอาจทำให้วิตกและไม่ได้ข้อมูลเพิ่ม

เครื่องวัดแบบข้อมือใช้วัดนอนกับยืนได้ไหม

ได้ แต่ต้องยกข้อมือให้อยู่ระดับหัวใจทั้งสองท่า ซึ่งผู้สูงอายุทำได้ยากกว่า แบบต้นแขนมักเชื่อถือได้กว่าสำหรับการเทียบสองท่า ถ้ามีเครื่องข้อมืออยู่แล้วให้เทียบกับเครื่องที่คลินิกหนึ่งครั้งก่อนเชื่อค่าที่บ้าน

ลุกยืนแล้วหน้ามืดต้องทำอย่างไรทันที

ให้นั่งหรือนอนทันทีและยกขาขึ้นเล็กน้อยถ้านอนได้ อย่าพยายามเดินต่อ รอจนอาการหาย แล้วลุกใหม่ช้า ๆ ถ้าหน้ามืดจนหมดสติ ล้มศีรษะกระแทก หรือเจ็บหน้าอกร่วมด้วย โทร 1669 ทันที

ควรกินน้ำเพิ่มเมื่อความดันตกใช่ไหม

การได้น้ำพอเป็นเรื่องที่แพทย์มักถามถึง แต่ปริมาณที่เหมาะต่างกันมาก โดยเฉพาะคนที่เป็นโรคหัวใจหรือไตที่ต้องจำกัดน้ำ อย่าเพิ่มน้ำหรือเกลือเองจนกว่าจะปรึกษาแพทย์ แล้วจดว่าวันนั้นดื่มน้ำเท่าไรเพื่อเอาไปเล่าให้แพทย์ฟัง

เมื่อไหร่ควรพบแพทย์เรื่องเวียนหัวตอนลุกยืน

ควรพบแพทย์เมื่อเวียนหัวตอนลุกยืนเกิดซ้ำ แม้ยังไม่เคยล้ม และพบภายในวันเดียวกันถ้าเป็นหลายครั้งในวันเดียวหรือเริ่มหลังเปลี่ยนยา ถ้าวูบหมดสติ เจ็บหน้าอก หรืออ่อนแรงครึ่งซีกให้โทร 1669 ทันที

สรุป

  • วัดความดันนอนกับยืนที่บ้านเป็นข้อมูลให้แพทย์ ไม่ใช่ใช้ตัดสินหรือปรับยาเอง
  • ความปลอดภัยตอนยืนสำคัญกว่าตัวเลข ต้องมีคนประคองและที่เกาะ
  • จดสถานการณ์ เวลา ยา และอาการร่วมกับตัวเลขจึงจะเห็นรูปแบบ
  • อาการวูบ เจ็บหน้าอก หรืออ่อนแรงครึ่งซีก ให้โทร 1669 ไม่ต้องวัดก่อน

รายการนี้รวบรวมจากหมวดสินค้าที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์และไม่ใช่การรับรองคุณภาพสินค้า ควรอ่านเกณฑ์การเลือกในบทความก่อน แล้วค่อยเทียบรุ่นด้วยตัวเอง

ลิงก์สินค้าเป็นลิงก์พาร์ทเนอร์ (affiliate) เราอาจได้รับค่าคอมมิชชันเมื่อคุณซื้อผ่านลิงก์ โดยคุณไม่ต้องจ่ายเพิ่ม และค่าคอมมิชชันไม่มีผลต่อการคัดเลือกหรือลำดับที่แสดง อ่านนโยบายฉบับเต็ม

ดูหมวดอุปกรณ์ทั้งหมด →

จัดทำโดยทีมกองบรรณาธิการสูงวัยไทย

บทความที่เกี่ยวข้อง

ค่าความดันโลหิตในผู้สูงอายุ: เป้าหมายที่ต่างจากวัยหนุ่มสาว และวิธีวัดให้ได้ค่าจริง
health-body

ค่าความดันโลหิตในผู้สูงอายุ: เป้าหมายที่ต่างจากวัยหนุ่มสาว และวิธีวัดให้ได้ค่าจริง

อธิบายว่าทำไมเป้าหมายความดันโลหิตในผู้สูงอายุต้องปรับตามแต่ละคน ไม่ใช่ตัวเลขเดียวสำหรับทุกคน พร้อมวิธีวัดความดันที่บ้านให้แม่นยำและสัญญาณที่ต้องรีบพบแพทย์

อัปเดตล่าสุด 5 สิงหาคม 2026อ่าน 14 นาที
วิธีวัดความดันโลหิตผู้สูงอายุที่บ้านให้ได้ค่าที่แม่นยำและเชื่อถือได้
home-care

วิธีวัดความดันโลหิตผู้สูงอายุที่บ้านให้ได้ค่าที่แม่นยำและเชื่อถือได้

ขั้นตอนวัดความดันโลหิตที่บ้านสำหรับผู้สูงอายุอย่างถูกวิธี ตั้งแต่ท่านั่ง ขนาดผ้าพันแขน เวลาที่ควรวัด ไปจนถึงวิธีจดบันทึกค่าที่ได้ให้แพทย์นำไปใช้ประเมินต่อได้จริง

อัปเดตล่าสุด 2 กันยายน 2026อ่าน 10 นาที
ผ้าพันแขนเครื่องวัดความดันหลวมหรือคับไป วัดรอบแขนก่อนเลือกขนาด
health-body

ผ้าพันแขนเครื่องวัดความดันหลวมหรือคับไป วัดรอบแขนก่อนเลือกขนาด

วัดรอบต้นแขนด้วยสายวัดที่บ้านก่อนเลือกผ้าพันแขนเครื่องวัดความดัน รู้ว่าผ้าเล็กไปทำให้ค่าสูงเกินจริง และตรวจว่าผ้ารุ่นใหม่ใช้กับเครื่องเดิมได้หรือไม่

อัปเดตล่าสุด 7 พฤศจิกายน 2026อ่าน 11 นาที
ลุกจากเตียงแล้วเวียนหัว สัญญาณอะไรที่ผู้สูงอายุไม่ควรมองข้าม
health-body

ลุกจากเตียงแล้วเวียนหัว สัญญาณอะไรที่ผู้สูงอายุไม่ควรมองข้าม

อธิบายสาเหตุที่พบบ่อยของอาการเวียนหัวเมื่อลุกจากเตียงหรือที่นั่งในผู้สูงอายุ พร้อมวิธีสังเกตความรุนแรงและแนวทางดูแลเพื่อลดความเสี่ยงหกล้ม

อัปเดตล่าสุด 3 สิงหาคม 2026อ่าน 15 นาที
ผู้สูงอายุเป็นลมหมดสติชั่วขณะ ทำอะไรตอนนั้นและต้องจำอะไรไปเล่าให้หมอฟัง
health-body

ผู้สูงอายุเป็นลมหมดสติชั่วขณะ ทำอะไรตอนนั้นและต้องจำอะไรไปเล่าให้หมอฟัง

คู่มือรับมือตอนผู้สูงอายุเป็นลมหรือหมดสติชั่วขณะ ทั้งการช่วยเหลือเฉพาะหน้า การกันบาดเจ็บซ้ำจากการล้ม และรายละเอียดเหตุการณ์ที่แพทย์ต้องใช้หาสาเหตุ

อัปเดตล่าสุด 20 กันยายน 2026อ่าน 16 นาที