ภาวะหยุดหายใจขณะหลับแบบอุดกั้นเกิดเมื่อทางเดินหายใจส่วนบนแคบหรือตีบตอนหลับ ลมผ่านไม่สะดวกหรือหยุดไปชั่วครู่ แล้วสมองสั่งให้ตื่นสะดุ้งเพื่อหายใจต่อ วนซ้ำหลายครั้งต่อคืน ตอนเช้าท่านจึงรู้สึกไม่สดชื่นแม้นอนนาน ข้อมูลของ CDC ระบุว่าภาวะนี้เกี่ยวข้องกับความเสี่ยงด้านสุขภาพอื่นด้วย จึงไม่ควรปล่อยไว้

เครื่องวัดออกซิเจนที่นิ้วใช้แสงผ่านปลายนิ้วเพื่อประมาณสัดส่วนออกซิเจนในเลือดแดง ผลที่ได้คือกราฟตลอดคืน เห็นว่าค่าตกลงตอนไหน กี่ครั้ง นานแค่ไหน ถ้าตกเป็นช่วงสั้น ๆ ซ้ำ ๆ ลักษณะฟันปลา อาจสอดคล้องกับการหายใจติดขัด แต่ลักษณะเดียวกันเกิดได้จากสาเหตุอื่น เช่น โรคปอด หรือเซนเซอร์หลุด

สิ่งที่เครื่องนี้ไม่เห็นเลยคือลมหายใจเอง ท่าทางนอน การเคลื่อนไหวของหน้าอก และการตื่นสะดุ้ง ซึ่งเป็นหัวใจของการวินิจฉัย

ภาวะหยุดหายใจบางแบบเป็นการหายใจตื้นหรือติดขัดสั้น ๆ ที่ทำให้ตื่นสะดุ้ง แต่ออกซิเจนยังลดไม่ถึงระดับที่เครื่องเตือน เครื่องที่ตั้งค่าวัดละเอียดต่ำก็อาจมองไม่เห็นการตกสั้น ๆ ได้ ผู้ที่ปอดแข็งแรงอาจชดเชยได้ดีจนค่าไม่ตก แต่การนอนก็ยังถูกรบกวนอยู่

ในทางกลับกัน ค่าที่ดูผิดปกติอาจไม่ใช่ปัญหาหายใจเสมอไป นิ้วเย็น เล็บทา นิ้วขยับ หรือเซนเซอร์หลวงตอนพลิกตัวทำให้กราฟสะดุดได้ ผู้สูงอายุที่มือเย็นง่ายจึงต้องระวังการแปลผลเกินจริง รายละเอียดการใช้ที่ถูกต้องอยู่ในบทความเรื่องมือเย็นและเล็บทา

เพราะทั้งสองทิศทางพลาดได้ แพทย์จึงใช้การตรวจที่ดูหลายสัญญาณพร้อมกัน

การตรวจการนอนหลับ (polysomnography) ในห้องตรวจ บันทึกหลายสัญญาณพร้อมกัน เช่น คลื่นสมอง การเคลื่อนไหวของตา ลมหายใจ การเคลื่อนไหวของทรวงอก ออกซิเจน ชีพจร และท่านอน ช่วยแยกว่าเป็นภาวะหยุดหายใจชนิดไหน และรุนแรงแค่ไหน แพทย์จึงวางแผนรักษาได้ตรงจุด

บางสถานพยาบาลมีการตรวจแบบพกกลับไปทำที่บ้านสำหรับผู้ที่แพทย์เห็นว่าเหมาะ ซึ่งเก็บสัญญาณหลายอย่างมากกว่าเครื่องนิ้วธรรมดา ให้ถามแพทย์ว่าท่านเข้าข่ายแบบใด การตรวจจะเลือกตามอาการและโรคร่วม

ผลตรวจนำไปสู่ทางเลือกที่ต่างกัน ตั้งแต่ปรับท่านอนและน้ำหนัก ไปจนถึงอุปกรณ์ช่วยหายใจ ซึ่งต้องแพทย์เป็นผู้ประเมินและสั่ง

คนรอบข้างมักสังเกตเห็นก่อนเจ้าตัว เช่น กรนดังเป็นประจำ เงียบไปแล้วหายใจเฮือก นอนดิ้นหรือสำลัก ส่วนตัวท่านเองอาจรู้สึกว่าตื่นมาคอแห้ง ปวดหัวตอนเช้า ปัสสาวะกลางคืนบ่อย ง่วงตอนกลางวันจนเผลอหลับระหว่างทำกิจวัตรประจำวัน หรือสมาธิและความจำแย่ลง

ในผู้สูงอายุ ความง่วงตอนกลางวันและสับสนบางครั้งถูกเข้าใจผิดว่าเป็นแค่วัย ทั้งที่อาจเกี่ยวกับการนอนหลับผิดปกติ ถ้าเริ่มชัดขึ้นให้ไปพบแพทย์ ไม่ต้องรอ

ผู้ที่เป็นโรคหัวใจ ความดันสูงคุมยาก หรือโรคปอด ควรแจ้งแพทย์เรื่องอาการนอนด้วย เพราะเกี่ยวข้องกันได้

เลือกเครื่องที่บันทึกต่อเนื่องและเก็บข้อมูลย้อนดูได้ มีสายรัดหรือปลอกที่ติดแน่นพอไม่หลุดตอนพลิกตัว และไม่รัดจนปลายนิ้วชา เครื่องหนีบนิ้วทั่วไปที่ไม่มีบันทึกอาจไม่เหมาะกับการดูทั้งคืน เกณฑ์ซื้อทั่วไปอยู่ในบทความเรื่องเลือกเครื่องวัดออกซิเจนปลายนิ้ว

ใช้หลายคืนในสภาพปกติของท่าน ไม่ใช่คืนเดียว แล้วจดว่าคืนนั้นดื่มแอลกอฮอล์หรือกินยานอนหลับหรือไม่ เพราะมีผลต่อการหายใจ แล้วนำกราฟหรือสรุปไปให้แพทย์ดู อย่าตีความเองจากตัวเลขต่ำสุดเพียงตัวเดียว

ไม่ควรซื้อเครื่องถ้าท่านมีอาการชัดอยู่แล้ว เพราะเงินควรไปกับการพบแพทย์ และไม่ควรซื้อถ้าท่านจะกังวลทุกครั้งที่ค่าเปลี่ยนเล็กน้อย