ลำดับที่ปลอดภัยคือคัดกรองอาการอันตรายก่อน แล้วค่อยคิดเรื่องการประคบ เพราะการเสียเวลาประคบทั้งที่กระดูกสะโพกหักจะทำให้ผู้ป่วยเจ็บนานและการผ่าตัดช้าลง คำถามแรกคือหัวกระแทกพื้นหรือไม่ โดยเฉพาะถ้ากินยากันเลือดแข็งตัว อาจมีเลือดออกในสมองที่แสดงอาการช้าไปหลายชั่วโมงถึงหลายวัน

คำถามที่สองคือผู้สูงอายุลุกยืนและลงน้ำหนักได้ไหม ถ้าลุกไม่ได้ ขาสั้นลงหรือบิดเข้าออกผิดปกติ เจ็บสะโพกหรือขาหนีบ ห้ามพยายามพยุงให้ยืน ให้ปล่อยนอนนิ่งและโทร 1669 คำถามที่สามคือส่วนที่บวมผิดรูปหรือมีกระดูกดันผิวหรือไม่ ถ้าใช่ให้ประคบเย็นผ่านผ้าเบา ๆ พร้อมประคองส่วนนั้นให้นิ่งและไปโรงพยาบาลทันที

ส่วนกรณีที่ไม่เข้าสามข้อข้างต้น ลุกเดินได้ ขยับข้อได้ รอยบวมไม่ผิดรูป ก็ยังไม่ควรสรุปว่าไม่หัก ผู้สูงอายุที่กระดูกพรุนอาจหักแบบร้าวเล็กน้อยแล้วยังเดินกะเผลกได้ ให้สังเกตต่ออีกหนึ่งถึงสองวัน และไปพบแพทย์ถ้าไม่ดีขึ้น

เตรียมถุงเจลเย็นหรือถุงน้ำแข็งก้อนเล็กใส่ถุงพลาสติกปิดสนิท ห่อด้วยผ้าขนหนูบางหรือผ้าเช็ดตัว หนาพอให้ไม่เย็นจนเจ็บแต่ไม่หนาเกินจนความเย็นไม่ถึงผิว เจลที่ออกจากช่องแช่แข็งแรง ๆ เย็นจัดจนทำให้ผิวไหม้ความเย็นได้ ถ้าไม่มีเจล ถุงผักแช่แข็งหรือผ้าเย็นชุบน้ำเย็นก็ใช้แทนได้

วางบนจุดที่บวมโดยไม่กดแรง คงไว้ครั้งละประมาณ 15 ถึง 20 นาที แล้วพักให้ผิวกลับอุ่น ก่อนประคบรอบถัดไป ระยะเวลาที่แน่นอนอาจต่างกันตามแนวทางของผู้รักษาและสภาพผิว ถ้าผิวผู้สูงอายุบางมากหรือไวต่อความเย็น ควรลดเวลาลง เปิดผ้าดูผิวทุกห้านาที ถ้าผิวขาวซีด ชา หรือแดงจัด ให้เอาออกทันที

ระหว่างประคบให้ยกส่วนที่บวมสูงขึ้น เช่น วางเท้าบนหมอนใบใหญ่ในท่านอน ช่วยให้น้ำเหลืองไหลกลับดีขึ้น อย่านวดคลึงบริเวณที่บวม เพราะอาจทำให้ช้ำมากขึ้นและทำให้กระดูกที่ร้าวขยับ ช่วงแรกถึงประมาณสองวันแรก ความเย็นมักเป็นทางเลือกที่แพทย์ใช้ ส่วนเรื่องเมื่อไรเปลี่ยนมาประคบอุ่น ให้ดูบทความเรื่องร้อนกับเย็นประกอบ

ผิวผู้สูงอายุบางลงและมีไขมันใต้ผิวน้อยลง ความเย็นจึงทะลุถึงเส้นเลือดและเส้นประสาทได้เร็ว คนที่เป็นเบาหวานหรือมีปลายประสาทเสื่อม จะไม่รู้สึกว่าเย็นจัดจนไหม้ คนที่มีโรคหลอดเลือดแดงส่วนปลายซึ่งเลือดเลี้ยงปลายมือปลายเท้าไม่ดี ความเย็นอาจทำให้ผิวขาดเลือดแย่ลง กลุ่มเหล่านี้ควรประคบสั้นกว่าและให้มีคนเฝ้า

ผู้ที่มีภาวะสื่อสารลำบาก เช่น สมองเสื่อมหรือหลังอัมพาต อาจบอกไม่ได้ว่าเย็นเกินไปหรือเจ็บตรงไหน ผู้ดูแลต้องใช้การสังเกตใบหน้าและท่าทางแทนคำพูด คนที่ผ่านการล้มแล้วไม่ยอมบอกว่าเจ็บเพราะกลัวถูกจับไปโรงพยาบาลก็ต้องได้รับการถามอย่างอ่อนโยนและให้เหตุผลจริง

และอย่าลืมว่าผู้สูงอายุมีอาการแสดงไม่ตรงแบบกับตำรา คนวัยนี้อาจไม่ร้องโอดโอยแม้กระดูกร้าว แต่จะเดินช้าลง ไม่ยอมลงน้ำหนัก หรือซึมกว่าปกติ สัญญาณเหล่านี้สำคัญพอ ๆ กับรอยบวมที่เห็นด้วยตา

แพทย์ใช้การซักประวัติ ตรวจร่างกาย แล้วเลือกเอกซเรย์เมื่อสงสัยกระดูกหัก สำหรับข้อเท้าและเท้า มีเกณฑ์ชื่อ Ottawa Ankle Rules ที่ช่วยคัดกรองว่าควรเอกซเรย์ไหม โดยดูว่ากดเจ็บตรงกระดูกบริเวณใดและผู้ป่วยก้าวเดินได้กี่ก้าว เกณฑ์นี้ใช้โดยบุคลากรทางการแพทย์ ไม่ใช่เครื่องมือให้ครอบครัวให้คะแนนเอง

สำหรับสะโพก กระดูกหักอาจไม่เห็นในฟิล์มธรรมดาตั้งแต่แรก แพทย์อาจสั่งตรวจเพิ่ม ดังนั้นถ้ายังเจ็บและลงน้ำหนักไม่ได้แม้ผลเอกซเรย์ปกติ ควรกลับไปแจ้งแพทย์อีกครั้ง ไม่ควรสรุปว่าไม่เป็นอะไรแล้ว

เอกซเรย์ที่ไม่พบรอยหักก็ไม่ได้แปลว่าทุกอย่างเรียบร้อย เอ็นข้อเท้าอาจฉีกหรือกล้ามเนื้ออักเสบ ซึ่งต้องพัก ใส่เฝือกอ่อน และทำกายภาพต่อ การดูแลต่อเนื่องหลังจากนั้นช่วยลดโอกาสหกล้มซ้ำ