แผ่นรองซับแบบใช้แล้วทิ้งมักเป็นแผ่นสี่เหลี่ยมผืนใหญ่ ขนาดที่พบบ่อยคือ 60x90 เซนติเมตร วางใต้สะโพกบนเตียงหรือบนเบาะเก้าอี้ ชั้นบนสัมผัสผิว ชั้นกลางเป็นแกนดูดซับ ชั้นล่างเป็นฟิล์มกันน้ำ งานของมันคือปกป้องที่นอน ไม่ใช่ดูดซับของเหลวจากแผลหรืออวัยวะเพศให้ผิวแห้ง

แผ่นหลังคลอดเป็นแผ่นยาวหนา มีปีกหรือไม่มีก็ได้ ติดกับกางเกงชั้นในเพื่อรับน้ำคาวปลาที่ไหลช้า ๆ ต่อเนื่อง โครงสร้างถูกออกแบบมาให้รับของเหลวจากจุดเดียวและไหลทีละน้อย ถ้าเป็นปัสสาวะที่พรวดออกมาทีเดียวหลายสิบมิลลิลิตร แผ่นประเภทนี้ซึมช้าเกินไป ของเหลวจะไหลล้นออกด้านข้างก่อนที่แกนจะดูดทัน

ผ้าปิดแผลผ่าตัดเป็นอีกกลุ่มหนึ่ง ผลิตแบบปลอดเชื้อ ผิวหน้าไม่ติดแผล และเลือกชนิดตามลักษณะแผลโดยทีมผ่าตัดหรือพยาบาล การเปลี่ยนผ้าปิดแผลที่บ้านควรทำตามที่พยาบาลสอนตอนจำหน่าย ถ้าไม่แน่ใจให้โทรถามหอผู้ป่วยหรือคลินิกที่ติดตามแผล ไม่ควรเอาแผ่นซับชนิดอื่นมาแทนเพราะหาแผ่นปลอดเชื้อไม่ทัน

หลายบ้านสังเกตว่าคุณแม่คุณพ่อที่ไม่เคยปัสสาวะเล็ดมาก่อน พอกลับจากโรงพยาบาลก็เริ่มเปียกที่นอน เหตุผลมักเป็นหลายอย่างซ้อนกัน การลุกจากเตียงยากขึ้นเพราะแผลเจ็บ ทำให้ไปห้องน้ำช้ากว่าที่กระเพาะปัสสาวะส่งสัญญาณ ยาแก้ปวดบางกลุ่มทำให้ง่วงและรู้ตัวช้า และการใส่สายสวนปัสสาวะระหว่างผ่าตัดอาจทำให้ช่วงแรกหลังถอดสายควบคุมได้ไม่ดีเท่าเดิม

อีกสาเหตุที่ไม่ควรมองข้ามคือภาวะสับสนเฉียบพลันหลังผ่าตัด หรือ delirium ผู้สูงอายุบางคนเริ่มปัสสาวะราดพร้อมกับสับสนเรื่องเวลา สถานที่ พูดจาไม่ต่อเนื่อง หรือง่วงสลับกับกระวนกระวายในช่วงไม่กี่วันหลังผ่า ถ้าความเปียกชื้นเกิดพร้อมสัญญาณพวกนี้ แผ่นซับช่วยตรงนี้ไม่ได้ อาการนี้ต้องให้แพทย์ประเมินภายในวันเดียวกัน เพราะสาเหตุอาจเป็นการติดเชื้อ ยา หรือภาวะขาดน้ำ

ของเหลวซึมออกมาจากแผลหรือสายระบายก็เกิดได้เช่นกัน และหน้าตาต่างจากปัสสาวะ บ้านที่เห็นว่าผ้าปิดแผลเปียกชุ่มสีเลือดหรือสีเหลืองขุ่นเกินกว่าที่พยาบาลบอกว่าปกติ ควรถ่ายรูปไว้และโทรหาโรงพยาบาล แผ่นรองซับใต้ตัวจะไม่ทำให้ปัญหานี้หายไป มันแค่ซ่อนปริมาณที่แพทย์อยากเห็น

แผ่นที่หนาไม่ได้ซับดีเสมอไป สิ่งที่ตัดสินคือแกนดูดซับกระจายของเหลวไปทั่วแผ่นได้เร็วแค่ไหน และมีเม็ดโพลิเมอร์ดูดน้ำล็อกของเหลวไว้ไม่ให้ย้อนกลับขึ้นมาแตะผิวหรือไม่ แผ่นราคาถูกบางแผ่นหนาด้วยปุยเยื่อกระดาษล้วน ดูดได้ช้า พอถูกน้ำหนักตัวกดก็คายออกมา ผิวผู้สูงอายุที่บางอยู่แล้วจึงเปียกซ้ำ

ทดสอบง่าย ๆ ได้ที่บ้านตอนซื้อแพ็กแรก เทน้ำอุ่นประมาณครึ่งแก้วลงกลางแผ่นอย่างช้า ๆ ดูว่าน้ำหายไปเร็วหรือค้างเป็นแอ่งอยู่บนผิว แล้วเอากระดาษทิชชูกดทับสักครู่ ถ้ากระดาษเปียกแปลว่าแกนล็อกน้ำไม่อยู่ ชั้นหลังของแผ่นก็ควรลองดูด้วยว่ารั่วออกด้านล่างหรือไม่ เมื่อวางบนผ้าเช็ดตัวแห้งแล้วกดเบา ๆ

ขนาดสำคัญกว่าที่หลายคนคิด แผ่นต้องกว้างพอให้ปิดตั้งแต่ใต้ก้นกบขึ้นไปถึงกลางหลัง และยาวลงมาถึงต้นขา เพราะคนที่นอนตะแคงจะมีของเหลวไหลไปด้านข้าง การเลือกขนาดตามเตียง ตามท่านอน และตามว่ามีผ้าอ้อมใส่อยู่แล้วหรือไม่ มีบทความแยกไว้ในหัวข้อบทความที่เกี่ยวข้อง

ผู้หญิงสูงอายุที่ผ่าตัดทางนรีเวช เช่น ตัดมดลูกหรือซ่อมอุ้งเชิงกรานหย่อน อาจมีเลือดหรือน้ำออกทางช่องคลอดเล็กน้อยหลังกลับบ้าน กรณีนี้แพทย์มักแนะนำให้ใช้แผ่นอนามัยหรือแผ่นรองซับแบบสวมในกางเกง และแผ่นหลังคลอดที่ซับได้มากกว่าอาจใช้ชั่วคราวได้ ตามที่ทีมผ่าตัดอนุญาต ข้อสำคัญคือต้องถามก่อน เพราะบางการผ่าตัดไม่ให้ใส่ของที่ติดผิวเป็นเวลานาน

เมื่อปัญหาคือปัสสาวะเล็ด แผ่นเสริมสำหรับผู้ใหญ่ (pad insert) หรือกางเกงซับแบบสวมออกแบบมาตรงกว่า เพราะรูปทรงและแกนดูดซับถูกคิดมาสำหรับปัสสาวะ และมีรุ่นสำหรับผู้ชายที่รับกับสรีระได้ แผ่นหลังคลอดวางในกางเกงชายแล้วเลื่อนง่าย ไม่มีที่ยึดที่ถูกทาง

แผ่นอนามัยและแผ่นหลังคลอดมีผิวสัมผัสที่ไม่เหมาะกับการสัมผัสผิวชื้นนานหลายชั่วโมงในผู้สูงอายุที่ขยับตัวน้อย หลังผ่าตัดผิวบริเวณก้นและขาหนีบเสี่ยงอักเสบจากความชื้น (moisture-associated skin damage) ถ้าต้องใช้ ให้เปลี่ยนทันทีที่เปียก และล้างผิวให้แห้งก่อนสวมแผ่นใหม่ทุกครั้ง

ผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงและอยู่ในระบบการดูแลระยะยาวของ สปสช. บางพื้นที่มีการสนับสนุนวัสดุอย่างผ้าอ้อมและแผ่นรองซับผ่านศูนย์ดูแลหรือผู้จัดการระบบดูแล เงื่อนไขขึ้นอยู่กับผลประเมินกิจวัตรประจำวัน (ADL) และงบของแต่ละพื้นที่ ควรตรวจสอบข้อมูลล่าสุดกับ สปสช. เขตหรือ รพ.สต. ใกล้บ้านก่อนตัดสินใจซื้อจำนวนมาก

ผู้ที่พักฟื้นชั่วคราวหลังผ่าตัดอาจยังไม่เข้าเงื่อนไข เพราะภาวะพึ่งพิงมักประเมินจากความสามารถที่ลดลงอย่างต่อเนื่อง ถ้าการฟื้นตัวช้าและผ่านไปหลายสัปดาห์แล้วยังช่วยเหลือตัวเองไม่ได้ ให้ขอให้พยาบาลเยี่ยมบ้านหรือเจ้าหน้าที่ รพ.สต. ประเมิน ADL ซ้ำ