ผู้สูงอายุสองคนที่ใช้ผ้าอ้อมแบบเดียวกันอาจต้องการการเปลี่ยนต่างกันมาก คนหนึ่งปัสสาวะน้อยครั้งแต่ปริมาณมากในตอนเช้า อีกคนปัสสาวะกะปริบกะปรอยทั้งวัน ผ้าอ้อมแต่ละรุ่นรับน้ำได้ไม่เท่ากัน และผิวของแต่ละท่านทนความชื้นได้ต่างกัน ท่านที่ผิวบางหรือเป็นเบาหวานมักเปื่อยเร็วกว่า

เมื่อใครบอกว่าต้องเปลี่ยนทุกสี่ชั่วโมงหรือวันละสามครั้ง ให้ถือเป็นแนวทางเริ่มต้นที่ต้องทดสอบกับท่านจริง ไม่ใช่กฎ หลักสำคัญคือผิวควรแห้งและสะอาดเป็นส่วนใหญ่ของวัน และไม่เห็นรอยแดงที่ไม่จางหายภายในเวลาสั้น ๆ หลังเปลี่ยน

สัญญาณชัดที่สุดคือมีอุจจาระ ต้องเปลี่ยนทันทีไม่ว่าจะผ่านมากี่ชั่วโมง เพราะอุจจาระระคายผิวและทำให้ติดเชื้อได้เร็ว ส่วนปัสสาวะ ผ้าอ้อมหลายรุ่นมีแถบเปลี่ยนสีเมื่อเปียก ซึ่งช่วยให้เห็นโดยไม่ต้องเปิดดู แถบนี้เป็นเพียงตัวช่วย ควรเรียนรู้ว่าแถบของรุ่นที่ใช้หมายถึงระดับความเปียกอย่างไรจากกล่องหรือคู่มือ

อีกวิธีคือใช้มือคลำผ้าอ้อมจากด้านนอกที่ตรงกลาง ถ้าหนัก นิ่ม ยุบ หรือรู้สึกชื้นถึงขอบ แปลว่าใกล้อิ่มตัว ลองหัดเทียบการคลำกับแถบบอกความเปียกสัก 2-3 ครั้ง จะรู้ความรู้สึกของผ้าอ้อมแบบที่ใช้ ท่านบางคนบอกได้ว่าไม่สบายตัว ให้ฟังเสียงท่านด้วย บางคนที่สื่อสารไม่ได้อาจแสดงด้วยการงอแง ดึงผ้าอ้อม หรือขยับตัวบ่อยกว่าปกติ

เริ่มด้วยตารางง่าย ๆ ที่มีช่องเวลาและช่องสถานะ เช็กทุกสองถึงสามชั่วโมงในเวลาที่ท่านตื่น และเช็กอีกครั้งก่อนนอนกับตอนตื่นเช้า จดว่าแห้ง เปียกน้อย เปียกมาก หรือมีอุจจาระ พร้อมจดว่าเปลี่ยนหรือไม่ และสภาพผิวตอนเปลี่ยน

หลังสามวัน ให้ดูรูปแบบ มักพบว่าเวลาที่เปียกมากคือหลังตื่นนอน หลังดื่มน้ำมาก หรือหลังยาบางตัว จังหวะเปลี่ยนที่ดีคือก่อนถึงจุดอิ่มตัวเล็กน้อย เช่นถ้าเช็กพบว่าเปียกมากทุกสี่ชั่วโมง ให้ตั้งเวลาเปลี่ยนที่ราวสามชั่วโมงครึ่งแล้วดูว่าผิวเป็นอย่างไร จากนั้นปรับทีละน้อย ไม่ต้องรอตารางสมบูรณ์แบบ

การปลุกท่านหลายครั้งในคืนเดียวรบกวนการนอนและทำให้ท่านหงุดหงิดในวันรุ่งขึ้น ทางออกที่นิยมคือใช้ผ้าอ้อมชนิดที่รับน้ำได้มากกว่าสำหรับกลางคืน และเปลี่ยนก่อนนอนใกล้เวลาเข้านอนมากที่สุด ถ้าท่านตื่นเองกลางดึกก็เปลี่ยนเลย ดูรายละเอียดชนิดกลางคืนและตำแหน่งรั่วในบทความแก้ปัญหารั่วตอนกลางคืน

ห้ามตัดน้ำดื่มของท่านเองเพื่อลดปริมาณปัสสาวะ ผู้สูงอายุที่ดื่มน้ำน้อยเสี่ยงขาดน้ำ ปัสสาวะเข้มข้นระคายผิว และติดเชื้อทางเดินปัสสาวะได้ง่าย ถ้าอยากเลื่อนเวลาดื่มน้ำให้เร็วขึ้นในช่วงกลางวันและลดในช่วงดึก ให้ปรึกษาแพทย์ก่อน โดยเฉพาะผู้ที่เป็นโรคหัวใจหรือโรคไต

ผู้ที่เปื่อยง่ายหรือเริ่มแดง อาจต้องปลุกเปลี่ยนในคืนที่ผิวไม่ดี แม้จะต้องแลกกับการนอนที่ขาดตอน ผิวที่เสียแล้วเจ็บกว่าและฟื้นช้ากว่า

ผิวอักเสบจากความชื้นปัสสาวะอุจจาระ (incontinence-associated dermatitis) พบได้บ่อยในผู้ใช้ผ้าอ้อม ผิวจะแดง เปื่อย เจ็บ อาจมีตุ่มหรือแตกได้ ถ้าเห็นผิวแดงที่ไม่จางหายหลังเปลี่ยนไปครู่ใหญ่ ควรเพิ่มความถี่ในการเปลี่ยนและตรวจดูใต้ผิวหนังบริเวณก้นกบและสะโพกว่ามีรอยกดทับหรือไม่ ผู้ป่วยติดเตียงมีโอกาสเกิดแผลกดทับทับซ้อน การดูแลผิวอย่างละเอียดมีอยู่ในบทความเรื่องผื่นผ้าอ้อม

ล้างหรือเช็ดด้วยวิธีอ่อนโยน ซับให้แห้ง และปล่อยให้ผิวสัมผัสอากาศสั้น ๆ ก่อนสวมผ้าอ้อมใหม่ ถ้าแพทย์หรือพยาบาลแนะนำครีมกันผิวชื้นก็ใช้ตามคำแนะนำ ไม่ควรเลือกเองหลายชนิดซ้อนกัน

การถูกเช็กผ้าอ้อมบ่อยอาจทำให้ท่านรู้สึกอับอาย ลองใช้คำพูดที่เป็นกลาง เช่น ขอเช็กให้สบายตัวนะคะ เคาะประตูก่อนเข้าห้อง ปิดม่านระหว่างเปลี่ยน และบอกท่านก่อนว่ากำลังจะทำอะไร ให้ท่านมีส่วนร่วมเท่าที่ทำได้ เช่นช่วยยกสะโพกหรือกำหนดเวลาที่สะดวก การเคารพท่านทำให้ท่านให้ความร่วมมือมากขึ้นและลดการต่อต้าน

ผ้าอ้อมเป็นโอกาสสังเกตสุขภาพของท่านด้วย ปัสสาวะสีเข้มมาก กลิ่นแรงผิดปกติ หรือน้อยลงชัดเจน อาจเกี่ยวกับขาดน้ำหรือติดเชื้อ ผู้สูงอายุที่ติดเชื้อทางเดินปัสสาวะบางคนไม่มีอาการปวดแสบ แต่แสดงออกด้วยซึมลง สับสนเฉียบพลัน (delirium) หรือกินน้อยลง ซึ่งควรให้แพทย์ตรวจ ไม่ควรเดาว่าเป็นเพราะแก่

อุจจาระเหลวบ่อย ดำ หรือมีเลือดก็เป็นสัญญาณที่ต้องแจ้งแพทย์ จดสีและลักษณะไว้เมื่อเปลี่ยน เพราะการเล่าให้ตรงช่วยแพทย์ได้มาก